Coffeeshops Tientallen coffeeshops in Nederland dreigen op korte termijn hun pincontract te verliezen, waardoor klanten niet meer met betaalpas of smartphone hun wiet kunnen afrekenen. „Hier saboteren betaalbedrijven feitelijk het wietexperiment van de overheid. Waar is dan je vrijheid nog?”
De coffeeshop Culture Boat in Utrecht. Het bedrijf raakt in de problemen: mogelijk kunnen klanten straks niet meer pinnen.
Tino Bos vreest de dag dat hij klanten van zijn coffeeshop in Utrecht niet meer kan laten pinnen. „Niet pinnen is geen bankrekening meer, is geen coffeeshop”, somt hij op aan een houten tafel van de Culture Boat, de coffeeshop van hem en zijn vrouw. Het is een gerestaureerd schip uit 1905 aan een singel aan de rand van de Utrechtse binnenstad.
Aan de dakrand hangen lichtpeertjes. Iedere paar minuten schuifelt een klant de loopplank op. Een bewaker houdt de klinkers op de kade schoon en begaanbaar.
Recht tegenover de ingang zit de balie, met drie loketten en een digitale menukaart. De meeste bezoekers kiezen voor een gram wiet of hasj, een pakje vloei en filtertips voor zo’n vijftien euro. En ze betalen digitaal. Het kassasysteem is gekoppeld aan een pinterminal – zo’n kastje waar je je pas tegenaan houdt – zoals in vrijwel iedere winkel en horecazaak in Nederland.
Dat de circa 1 miljoen Nederlandse cannabisgebruikers voor hun softdrugs kunnen pinnen, is in coffeeshops überhaupt al niet vanzelfsprekend. En mogelijk kan het over een paar maanden helemaal niet meer. Tientallen coffeeshops in Nederland – van in totaal zo’n 560 – dreigen op korte termijn hun pincontract te verliezen.
Op 23 maart vorig jaar kreeg Bos een vriendelijke medewerker aan de lijn van het bedrijf CCV, zijn leverancier van pinterminals, gevolgd door een aangetekend brief. CCV is in Nederland marktleider. Het is een van oorsprong Nederlands bedrijf, dat afgelopen jaar is gekocht door een beursgenoteerde Amerikaanse branchegenoot, Fiserv. Helaas beëindigt CCV per 16 juli het contract, staat in de brief die NRC heeft ingezien. Het pinbedrijf zei een herbeoordeling te hebben gedaan, en een coffeeshop paste niet meer bij de interne regels.
Dat zit zo: Bos had de rechtspersoon van zijn onderneming veranderd. In plaats van een stichting in combinatie met een vereniging is de Culture Boat nu een BV. Dat wil de gemeente Utrecht graag: een BV is transparanter. In de coffeeshopsector zijn veel aparte constructies, die historisch zo zijn ontstaan en samenhangen met het Nederlandse gedoogbeleid rond softdrugs: verkopen was legaal, telen niet. Voor een BV gelden meer verplichtingen dan voor stichtingen en verenigingen, zoals het scheiden van zakelijke en privé geldstromen.
„Prima”, zegt Bos. Hij begrijpt wel dat de overheid wil dat de sector professionaliseert. Hij is ook voorzitter geweest van een branchevereniging voor coffeeshophouders en goed bekend met regelgeving en daaraan het gerelateerd debat. „Ik had er alleen geen rekening mee gehouden dat de pinverstrekker die stap zou aangrijpen voor een hertoetsing. Integendeel, ik dacht: nu zijn we af van de moeilijke gesprekken.”
Op de brief waarmee CCV het contract opzegde volgden een paar „hele stressvolle dagen” voor Bos. „Echt een existentiële crisis in je ondernemerschap.” De paniek leek even onnodig. Bos kon klant worden bij een Franse betaaldienstverlener, waar veel andere coffeeshophouders ook bij zitten, het bedrijf Worldline. Hij haalde opgelucht adem.
Maar de rust duurde niet lang. In de zomer van 2025 kwam Worldline in opspraak, onder meer door een reeks publicaties in NRC waaruit bleek dat het bedrijf allerlei schimmige zaken faciliteert, waaronder frauderende webshops. In de maanden daarna haalde Worldline de bezem door een deel van het klantenbestand. Of zoals een woordvoerder van het bedrijf het desgevraagd omschrijft: „het aangescherpte risicobeleid wordt toegepast en het handelarenportfolio actief aangepast”.
Coffeeshophouder Tino Bos van Culture Boat in Utrecht.
Op 20 november 2025 kregen tientallen Nederlandse coffeeshophouders een opzegbrief van Worldline. Hun contract werd per 1 januari beëindigd. De Bond van Cannabis Detaillisten, die 150 coffeeshophouders vertegenwoordigt, tekende collectief bezwaar aan. Dat leidde tot drie maanden uitstel, maar niet tot een andere beslissing van Worldline. „Ik denk dat we naar een kort gedingprocedure toegaan”, zegt woordvoerder Simone van Breda. De bond bereidt ook een klacht voor bij toezichthouders, waaronder De Nederlandsche Bank. Van Breda denkt dat Worldline na veel negatieve publiciteit wil laten zien dat ze iets doen aan screening. En daarbij „lijken coffeeshops geslachtofferd te worden”.
Tino Bos van de Culture Boat heeft van zijn nieuwe betaalterminalleverancier Worldline nog geen opzegbrief gekregen. Maar het is een kwestie van tijd, beseft hij, dat hij na CCV voor de tweede keer in korte tijd zijn pindienst kwijtraakt. En als dat contract wordt opgezegd is er voor hem geen optie meer over om aan een nieuwe pindienst te komen.
De tijden waarin in de cannabissector nog grotendeels met contant geld werd afgerekend, zijn al lang voorbij. Tegenwoordig wordt bij de Culture Boat driekwart digitaal afgerekend. Dat willen klanten, maar ook de bank. Het is bedrijven bij de Nederlandse grootbanken niet toegestaan meer dan een half miljoen per jaar aan cash af te storten.
Bos verlangt niet terug naar de tijd dat contant koning was. Met pinpas betalen is veel veiliger voor zijn medewerkers. Grote hoeveelheden contant geld trekt alleen maar ellende aan. „Gemeenten moeten dat om redenen van openbare orde ook helemaal niet willen.”
Terwijl in de cannabissector en de politiek geleidelijk wordt toegewerkt naar regulering en wellicht ooit volledige legalisering van wiet- en hasjverkoop, is de beweging in het betaalverkeer omgekeerd. Partijen die het betaalverkeer faciliteren, filteren steeds meer op klanten die een mogelijk risico vormen, bijvoorbeeld als die in sectoren zitten waar het risico op witwassen of fraude relatief hoog is.
Het is aannemelijk dat deze trend samenhangt met de groeiende afhankelijkheid van het betaalverkeer van Amerikaanse bedrijven, met Amerikaanse aandeelhouders en strenge Amerikaanse regels. Sinds 2012 heeft Nederland geen eigen pinbetaalmethode meer en is de betaalinfrastructuur – zeg maar wat er gebeurt nadat je je pinpas op het apparaat in de winkel hebt gelegd – in handen van de Amerikaanse bedrijven Visa en Mastercard. Maar die relatie is moeilijk te bewijzen.
Banken hebben min of meer de plicht om bedrijven een betaalrekening te geven, maar die plichten gelden niet voor aanverwante diensten zoals pinnen. Dat soort diensten wordt bovendien steeds minder door (Nederlandse) banken zelf aan hun klanten aangeboden. Een voorbeeld is ABN Amro, dat is gestopt met het aanbieden van pincontracten, en klanten daarvoor naar het bedrijf Buckaroo verwijst (dat hen mag weigeren). Alleen de Rabobank biedt houders van zakelijke rekeningen nog pinfaciliteiten.
Contant is niet meer de gangbare betaalmethode in coffeeshops.
„Dat maakt bedrijven als CCV eigenlijk de poortwachter”, ervaart Tino Bos. „Met daarachter hun Amerikaanse eigenaar Fiserv, Visa, Mastercard en de regels van de Nasdaq.” Hij noemt het een ‘paradox’, waarbij de steeds Amerikaansere en „preutsere praktijk” in de financiële wereld botst met het Nederlandse beleid en de lokale morele kaders. „Hier saboteren betaalbedrijven feitelijk het wietexperiment van de overheid”, zegt Bos. „Waar is dan je vrijheid nog?”
Een woordvoerder van CCV ontkent dat regels van de nieuwe Amerikaanse eigenaar een rol spelen bij het beoordelen van Nederlandse coffeeshops. Worldline wil geen details geven over de achtergronden bij het aangescherpte beleid.
Bos is eraan gewend dat coffeeshops anders behandeld worden dan andere bedrijven, zegt hij. Coffeeshops gelden als ‘hoog-risicosector’ en daar doen alle banken voortdurend extra checks op. „Het was altijd al koorddansen om een rekening te houden.” Toen hij met zijn zakelijke rekening van ABN naar ING wilde, deed die bank bijvoorbeeld een onderzoek van vierhonderd dagen voor hij als klant werd geaccepteerd.
Volgens Simone van Breda van de cannabisbond zijn er „nog wel wat” alternatieve betaaloplossingen voor de groeiende groep coffeeshophouders die in paniek is over de aanstaande betaalproblemen. Ze wil dieniet met naam noemen, uit angst dat nog meer deuren dichtgaan. „Ik vermoed dat die ook niet staan te springen om heel coffeeshophoudend Nederland aan boord te nemen.”
Bos zoekt intussen naarstig naar uitwegen. Inmiddels krijgt hij het benauwd. „Hoeveel tijd heb ik nog?” De lijst met financiële dienstverleners die hij heeft geprobeerd en waar hij is afgewezen blijft groeien.
CCV, dat in 1958 werd opgericht, is een van de veertig betaalinstellingen in Nederland. Het bedrijf is vooral bekend als leverancier van fysieke pinsystemen, maar levert inmiddels transactieverwerking en online afrekensystemen. Het bedrijf uit Arnhem is actief in heel Europa en heeft zo’n 150.000 mkb-klanten met in totaal 750.000 terminals. Het werd in 2025 overgenomen door het beursgenoteerde Amerikaanse branchegenoot, Fiserv.
Een concurrent van CCV is een beursgenoteerd bedrijf als Adyen, dat puur online begon maar nu ook fysieke pinautomaten levert aan grote ketens. Andere concurrenten zijn het Britse Sumup en het Zweedse iZettle dat door Paypal is gekocht. Die leveren losse pinautomaten die worden bediend via de mobiele telefoon.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC