Rijzende sterren Sopraan Madeline Saputra viel vorig jaar op tijdens het Internationaal Vocalisten Concours. Ze verweeft hypnotiserend rustig westerse en Indonesische verhalen en muziek. „In de behoorlijk witte wereld van de klassieke muziek wordt veel over en voor andere culturen gepraat, terwijl echte kennis ontbreekt.”
Sopraan Madeline Saputra
Haar favoriete Indonesische restaurant, Warung Pas aan het IJ in Amsterdam-Noord. Daar wil Madeline Saputra graag afspreken voor een interview. Ze houdt enorm van koken, en daar krijg je volgens haar authentieke gerechten – niet het ‘Indonesische’ eten dat in veel restaurants aan de Nederlandse smaak wordt aangepast. Daar kan ze me van alles vertellen over zingen, maar ook meteen over lekker eten.
Drankje: Es teh (ijsthee).Voorgerecht: Bakwan jagung (maïsbeignets) en Tempe mendoan (plakken tempeh knapperig gebakken in beslag, met sambal).
Nederland, Amsterdam, 11-01-2026. Portret van sopraan Madeline Saputra. Foto: Andreas Terlaak
Naam: Madeline Saputra
Leeftijd: 25
Beroep: Zangeres, student Conservatorium
Sopraan Madeline Saputra (25) heeft zowel Chinese als Indonesische voorouders. Ze werd geboren in Jakarta, maar ze leerde zichzelf pas Indonesisch koken sinds ze in Amsterdam is. Zingen begon veel eerder, toen ze vijf was. Saputra geeft een snelle samenvatting: haar oudere zus had zangles, dat wilde Madeline ook. Later op de katholieke basis- en middelbare school zong ze in het schoolkoor: westerse klassieke koormuziek, maar ook gearrangeerde lokale liederen. Rond haar vijftiende kwam ze erachter dat ze muzikale aanwijzingen die haar dirigent gaf, toch wel behoorlijk snel tot klinken kon brengen. Toen ze in een nog serieuzer jeugdkoor terechtkwam, dat meedeed aan internationale wedstrijden, kwam ze in aanraking met mensen die in het buitenland studeerden. Zo ging het balletje rollen. Inmiddels woont en studeert ze zes jaar in Amsterdam.
Madeline Saputra viel vorig jaar op op het Internationaal Vocalisten Concours in ’s-Hertogenbosch, dat toen voor het eerst hun ‘Theater in Song’ wedstrijd organiseerde; een poging om het genre ‘Lied’ de 21ste eeuw in te trekken. Liedduo’s verzorgden geen ‘droog’ recital meer, maar mochten met grotendeels zelfgekozen Liedrepertoire op hun eigen manier mini-theater maken. Saputra en haar (duo)partner pianist Apollon Kalamenios waren na twee lange dagen als laatste, maar bliezen de zaal weg met hun rust. In een prachtig programma ‘Keroncong Anemoia – Letters of a Javanese Princess’ verweefden ze westers klassiek Lied met brieven van de vroege Javaanse feministe Raden Adjeng Kartini (hypnotiserend ingesproken door Saputra zelf) en Indonesische krontjongmuziek. Dat in combinatie met de fijnzinnige, heldere, ietwat weemoedige sopraanklank van Saputra, bezorgde het duo drie prijzen.
Hoofdgerecht: Tempe en Tofu Geprek (in sambal geprakte tempeh en tofu met kokosrijst) en Nasi Kapau Rendang (gekruid en gekaramelliseerd, dagen gestoofd vlees)
„Tempe en Tofu geprek, dat is nou echt Indonesisch comfortfood. Grappig dat er Sajoer lodeh (groenten in kokosmelk) bij jouw Rendang zit. Dat heb ik nog niet eerder gezien. Sajoer lodeh komt uit Java, Rendang uit Sumatra. Vind je het erg als ik met mijn handen eet?” Natuurlijk niet. Mijn Sri Lankaanse familie heeft me ook met de hand leren eten. We schuiven het bestek opzij.
Ja, westerse kunst wordt in Indonesië stereotypisch als hogere kunst beschouwd dan nationale en Aziatische kunst. Nee, Saputra gelooft niet in hogere of lagere kunst. Ja, ze vindt het jammer dat ze zich pas van dat koloniale gedachtegoed bewust kon worden, toen ze uit Indonesië weg was. Vandaar haar IVC-programma, vertelt ze: iets zien of horen in een andere context, maakt dat je beter luistert.
Het restaurant kijkt uit over het stuk IJ waarin vroeger de VOC-schepen lagen. „Ik herken inderdaad veel sporen van kolonialisme in Nederland. In de taal, in de restaurants, in de musea.” Wilde ze daarom hier bewust komen? „Nee, dat was praktisch. Ik ontmoette een leraar die hier doceert, en men spreekt hier goed Engels.”
Saputra is bezig met afstuderen, en tussen optredens door is ze ook al overal en nergens audities aan het doen. Saputra is kalm, maar het is moeilijk af te lezen of dat door vermoeidheid komt. Is ze een blij persoon? „Nee, met het woord ‘blij’ identificeer ik me niet. Ik beweeg meer op het ‘chille’ spectrum, denk ik. Dat hoor je ook in mijn stem, en in de aria’s die ik het liefst zing. Soms zegt een leraar ‘je zou eens wat meer opgewekte muziek moeten zingen’, maar daar voel ik me niet zo verbonden mee. Ik zing liever melancholisch. Ilia uit de opera Idomeneo bijvoorbeeld, een van de weinige Mozartsopraanrollen met wat diepte. Lulu van Alban Berg is mijn absolute droomrol.”
Maakt muziek maken haar dan ook niet blij? „Nee, muziek is een ontdekkingstocht. Op zoek naar waarheden, als die bestaan, en naar mezelf, telkens weer. Bedoel je misschien of ik ervan geniet? Zingen geeft me wel veel fysiek genot. Dat is belangrijk, dat moet je voelen om het publiek te laten genieten. Maar blijheid is een emotie, en je kunt je tijdens het zingen niet fixeren op een emotie. Emoties zijn voor het publiek om te voelen.”
Daarbij lukt het Saputra goed om vooral mensen die weinig van klassieke muziek weten, mee te krijgen, denkt ze. „Zij zijn niet gefixeerd op de geschiedenis, op historische opname zus of zo, maar staan open voor affecten en atmosferen. Zo ben ik de klassieke muziek ook ingekomen: zonder achtergrondinformatie of context, aangetrokken door de klankwereld. Ik denk dat ik op een heel menselijk niveau met muziek bezig ben.” En dat zijn liefhebbers met veel achtergrondkennis nog wel eens kwijt, denkt ze. „Daarbij doen liefhebbers hier soms vooral alsóf ze er veel over weten. Die komen na een concert naar je toe om dingen te zeggen als ‘Goh, op deze opname hoorde ik dit op een andere manier.’” Wat ze daarmee moet, weet Saputra niet zo goed.
Nederland, Amsterdam, 11-01-2026. Portret van sopraan Madeline Saputra. Foto: Andreas Terlaak
Desert: Jajanan pasar (diverse snacks, onder andere spekkoek) en Pisang goreng (gebakken banaan) De cendol, een zoet rijskokosdrankje dat Saputra het liefst al vanaf het voorgerecht naast haar bord heeft staan, is helaas op.
„Oh, dit ziet eruit als verse spekuk, dat komt niet vaak voor. Wij noemen dat trouwens geen spekuk, wij noemen het kue lapis. Meestal krijg je hier spekuk gemaakt met bloem, maar dit is duidelijk met alleen ei.” Saputra proeft waarderend. „Wij aten dit vooral met Chinees nieuwjaar, grappig genoeg. Het brengt geluk.”
Haar ideale toekomst? Een muzikaal traject zoals Barbara Hannigan dat aflegt: starten in de opera, en daarna zelf projecten maken en doen. Vooral met hedendaagse klassieke muziek. Wat ze in ieder geval niet wil worden is ‘de Indonesische operazangeres die programma’s maakt over Indonesië’. „En dat is gecompliceerd, want ik weet dat ik wel een van de weinige mensen ben die in de klassieke wereld een stukje van de vele stemmen van Indonesiërs kan laten horen. Dat is belangrijk, want in de behoorlijk witte wereld van de klassieke muziek wordt veel over en voor andere culturen gepraat, terwijl echte kennis ontbreekt. Het is al meermaals voorgekomen dat iemand uit het publiek na een optreden naar me toe kwam en me uitgebreid vragen begon te stellen over Japan.” Jakarta en Tokio liggen bijna zesduizend kilometer uit elkaar, ongeveer evenveel als tussen Amsterdam en Karachi in Pakistan.
Niet voor niks doet Saputra voor haar afstudeerscriptie onderzoek naar kolonialisme en stereotypen in opera. De Parelvissers van Bizet en L’enfant et les sortilèges van Ravel liggen op de snijtafel. „Maar dat is niet waarom ik artiest ben geworden. Het is meer een omstandigheid waar ik mee te dealen heb. Ik heb die rol hooguit geaccepteerd, zolang mensen maar zien dat ik veel meer kan.”
Snoepje bij de rekening: Kopiko koffiesnoepje
Januari:22: Voorprogramma van Christian Gerhaher & Gerold Huber, Muziekgebouw Amsterdam.
Verschillende recitals voor Vrienden van het Lied (alleen voor leden).
Maart: 13: Festival Budaya met Apollon Kalamenios, Alkmaar 15: ‘Noten op de Noen’ met Apollon Kalamenios, Oude Kerk, Helvoirt22: Hayden – Die Sieben letzte Worter, HeerenveenMei:16: International Lied Festival Zeist, recital met Apollon Kalamenios
O. Festival Rotterdam, datum n.t.b.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC