Als al die rechts-populistische fracties elkaar de loef gaan afsteken, dreigt verdere radicalisering van het parlement.
In de PVV verandert nooit wat. De taferelen van dinsdag deden denken aan die van juli 2012, toen Geert Wilders moest vernemen dat na Hero Brinkman ook Marcial Hernandez en Wim Kortenoeven zijn fractie verlieten. Net als de dissidenten van nu hadden de vertrekkers destijds bijtende kritiek op Wilders’ alleenheerschappij. ‘Binnen de Partij voor de Vrijheid geldt de vrijheid van meningsuiting alleen voor Wilders’, zei Kortenoeven.
Wilders deed alsof hij aangeslagen was (‘ik heb nog nooit zoveel messen in mijn rug gehad’) maar maakte er verder weinig woorden aan vuil. Hij zwaaide de critici uit en ging over tot de orde van de dag. In zijn eentje leidde hij zijn partij, in zijn eentje voerde hij met wisselend succes campagne en in zijn eentje bracht hij de PVV naar het electorale hoogtepunt van 2023.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Niemand die zich na 2012 nog kandideerde voor een functie in de PVV kan verrast zijn geweest door de mores. In de 37-koppige fractie bleef het vorig jaar dan ook buitengewoon rustig. De meeste PVV’ers vonden het wel prima zo. Wilders bleef, met enkele intimi, alles bepalen. Toen hij in juni 2025 de stekker uit het kabinet-Schoof trok, waren ook veel PVV-Kamerleden totaal verrast.
Na de opstand van 2012 werd hij hier en daar al afgeschreven, maar Wilders is een politieke straatvechter en, als hij zin heeft, een geduchte campagnevoerder. Of het vertrek van de groep-Markuszower dit keer meer is dan een rimpeling in Wilders’ lange politieke leven, moet dan ook nog blijken.
Toch zal hij er niet helemaal gerust op zijn. In de campagne had hij al last van de concurrentie van JA21 en het weer opkrabbelende Forum voor Democratie, dat in tegenstelling tot de PVV wel gestaag bouwt aan een actieve ledenorganisatie. Met de nieuwe fractie van Markuszower heeft elk ontevreden PVV-Kamerlid opeens een nooduitgang. Dat maakt Wilders kwetsbaarder dan hij in vele jaren is geweest.
Of het land met deze ontwikkeling iets opschiet, is de vraag. Markuszower zegt open te staan voor constructieve samenwerking met het aanstaande minderheidskabinet, maar er zijn weinig thema’s voorstelbaar waar hij de steun kan leveren die ministers niet al bij JA21, de SGP of de BBB kunnen zoeken.
Elke PVV’er die inziet dat het niet gezond is dat een partij door één man wordt geleid, is intussen wel winst. Aan de andere kant krijgt de Kamer er nu, ter rechterzijde van de VVD, een vierde rechts-populistische fractie bij. Als die elkaar ook nog eens de loef gaan afsteken in de strijd om de aandacht dreigt verdere radicalisering, zoals afgelopen jaar al zichtbaar was bij de BBB.
Rob Jetten zal dan ook eerst willen weten wat voor vlees hij in de kuip heeft. Markuszower zelf, die jarenlang heeft bijgedragen aan de normalisering van racistische en stigmatiserende betogen in de Tweede Kamer, staat zeker niet te boek als een mildere versie van Wilders. Als hij zichzelf blijft, wordt het buitengewoon lastig zakendoen voor een D66-premier die de PVV om principiële redenen uitsluit van samenwerking.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant