Toespraak bij World Economic Forum „Dit is waarschijnlijk het belangrijkste item uit mijn toespraak”, zei de Amerikaanse president zelf al in Davos: de VS willen Groenland hebben, maar zullen geen geweld gebruiken om het in te nemen.
De Amerikaanse president Donald Trump woensdag tijdens het World Economic Forum in het Zwitserse Davos.
Hij klaagde, hij snoefde, hij smeekte, prees, dreigde en beledigde. Soms sprak hij vooral zijn Europese bondgenoten toe, vaak ook zijn Amerikaanse kiezers. Maar uiteindelijk was het belangrijkste nieuws uit de toespraak van de Amerikaanse president Donald Trump op het World Economic Forum woensdag: ja, de VS willen Groenland hebben, maar zullen geen geweld gebruiken om het in bezit te krijgen.
Dit waren de vier belangrijkste geopolitieke onderwerpen uit de toespraak van de president:
Alle oren waren gespitst: hoe zou de president zeggen Groenland te claimen? Hij had een dag eerder nog een plaatje rondgestuurd van zichzelf met een Amerikaanse vlag op een ijsvlakte, bij een bord met ‘Groenland, Amerikaans grondgebied’. De dreiging van militaire actie van de ene NAVO-bondgenoot tegen de andere hing als een donderwolk boven de conferentie. In dat opzicht was de boodschap van Trump een ‘meevaller’. Dat „grote blok ijs” hoort bij de VS, zei Trump. Het ligt op het westelijk halfrond, ons gebied, wij hebben er gevochten in de Tweede Wereldoorlog („de Duitsers veroverden Denemarken binnen zes uur”) en daarna hebben we het weer teruggegeven aan Denemarken – „stom genoeg”.
En als de VS het met geweld zou willen innemen, welk land zou de „veruit sterkste legermacht ter wereld” dan kunnen stoppen? Kijk maar naar de militaire operatie waarmee hij de president van Venezuela liet ontvoeren. Maar „ik zal het niet doen”, zei Trump over het gebruik van geweld rond Groenland. Hij wil onmiddellijk onderhandelingen beginnen met Denemarken over het afstaan van hun arctisch gebied. Zijn land móét Groenland in eigendom hebben om het daadwerkelijk te kunnen verdedigen. Ook „psychologisch’ is eigendom noodzakelijk, zei Trump, want „waarom zou je een gebied verdedigen dat je alleen maar leaset?”
De VS willen Groenland niet voor de zeldzame grondstoffen, bezwoer hij, alleen wegens de strategische ligging. Om er een raketschild op te bouwen, een Golden Dome, waar het hele westelijk halfrond van profiteert. Ook het „ondankbare” Canada, want ja, Trump had de felle toespraak gehoord die minister-president Mark Carney dinsdag had gehouden. „Canada leeft nog dankzij ons, bedenk dat voor de volgende keer, Mark.”
Hij vond het maar een bescheiden wens in het licht van de miljarden die de VS in de verdediging van Europa hebben gestoken zei Trump: „Een klein stukje ijs in het belang van wereldvrede.” Hij richtte zich tot de NAVO en secretaris-generaal Rutte („Mark, are you here?”) en dreigde: „Zeggen ze ‘ja’, dan zullen wij dankbaar zijn. Zeggen ze ‘nee’, dan zullen we dat niet vergeten.”
Hij klaagt al jaren over de NAVO, zei Trump in Davos, en dat klopt. Zijn beeld – of het nu om de militaire alliantie met bondgenoten gaat of om zaken met handelspartners – is: „Wij worden belazerd door de rest van de wereld.” Wat hebben de VS teruggekregen voor de vele miljarden die ze hebben uitgegeven aan de NAVO? „Niets.” De ondankbaarheid.
Even leek het alsof hij het lot van Oekraïne verbond aan dat van Groenland. „Wij gaan hen helpen met Oekraïne.” De oorlog die Rusland daar ontketend had was volgens hem „erger dan de Tweede Wereldoorlog”. En hij ging vandaar weer naadloos over tot zijn ‘bescheiden wens’: Groenland.
De VS betalen bijna 100 procent van de kosten voor de NAVO, aldus Trump – in feite bedraagt de Amerikaanse bijdrage ongeveer 16 procent en zijn de totale nationale defensie-uitgaven van de VS ongeveer twee keer zo hoog als die van de overige bondgenoten samen. „Wij zullen altijd klaarstaan voor onze NAVO-partners”, zei Trump, „maar ik weet niet of ze ons zouden helpen als we werden aangevallen.” In werkelijkheid is artikel 5 van het bondgenootschap, waarin staat dat een aanval op één bondgenoot wordt beschouwd als een aanval op alle lidstaten, één keer geactiveerd: na de terreuraanslagen van 11 september 2001 in de VS. Eén ding wist Trump desondanks zeker: de NAVO laat Amerika lelijk in de steek inzake Groenland.
Ik hou van Europa, zei de Amerikaanse president. Hij is half Schots en half Duits, dus hij „stamt helemaal af” van Europa. Maar Europa is niet langer het Europa van zijn vader en moeder. Hier nam Trump een afslag die bijna een jaar geleden al werd genomen door zijn vicepresident JD Vance en die in december werd bevestigd in de National Security Strategy, waarin het continent werd voorgehouden dat sprake is van „civilizational erasure”, iets als vernietiging van de beschaving.
De betekenis ervan is vaag, vermoedelijk opzettelijk vaag, maar er zijn aanwijzingen in de context waarbinnen het wordt gebruikt. Het gaat een beetje over duurzaamheid: „Windmolens zijn losers”, aldus de president. Maar het gaat vooral over migratie, die „maatschappelijk ontwrichtend” is. Het is in dat verband dat Trump zei dat Europa „zichzelf aan het vernietigen is”. En dat is volgens hem ook voor de VS onacceptabel. Niet vanwege oude banden tussen de continenten, maar vanuit het oogpunt van nationale veiligheid. Zoals het in de National Security Strategy staat: „Transatlantische handel blijft een van de pilaren van de wereldeconomie en Amerikaanse welvaart.” Daarom, zo staat in dat document, zal de Amerikaanse regering „vaderlandslievende” (lees: radicaal-rechtse, antimigratie-) partijen in Europa actief gaan steunen.
Het was veelbetekenend dat hij de „geweldige cultuur die we delen met Europa” nog eens prees, direct nadat hij de Somalische migranten in zijn eigen land had weggezet als „mensen met een laag IQ” en „goede piraten”.
Hij maakte enkele opmerkingen over een omvangrijk fraudeschandaal in de staat Minnesota, waarbij mogelijk ondernemers met een Somalische achtergrond betrokken zijn. „Minnesota herinnert ons eraan dat je geen mensen je land moet binnenlaten uit failed states”, zei Trump.
De economie zal voorlopig wel een geopolitiek wapen blijven. Trump bleef lang en tevreden stilstaan bij zijn gebruik van importheffingen als chantagemiddel. In dit deel van zijn toespraak spreidde hij de grootste minachting tentoon voor de Europese leiders, van wie er sommigen in de zaal zaten. De Zwitserse bondspresident Karin Keller Sutter had hem zo tegen de haren ingestreken dat hij de heffing voor haar land stante pede had verhoogd van 30 naar 39 procent.
De Franse president Emmanuel Macron „met zijn mooie zonnebril” („what the hell happened?”) heeft zich „nogal stoer” gedragen deze week. Maar toen Trump hem eerder had gedwongen de Franse medicijnprijzen te verhogen, en Macron ‘nee, nee, nee, ik doe het niet’ had gezegd, had Trump hem, net als alle leiders „in drie minuten” tot medewerking gedwongen.
Ook dit was volgens Trump een kwestie van Amerika’s nationale veiligheid: „Wij gaan niet de hele wereld subsidiëren.” En ook hieraan gaf hij een altruïstische draai: als het goed gaat met de Amerikaanse economie, gaat het goed met de wereld. „En als wij vallen, hehe, vallen jullie allemaal mee.”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC