Slim dier Dieren kunnen meer dan mensen denken. Zo gebruiken ze soms gereedschap, net als wij. Een cognitief bioloog beschreef allerlei vormen van slim dierlijk gedrag. En ze vond een koe in Oostenrijk die snapt hoe ze van haar jeuk af kan komen.
Koe Veronika is een gereedschapsgebruiker.
Om de kwalificatie ‘gereedschapsgebruiker’ te krijgen, moet een dier aan strenge voorwaarden voldoen. Een dier moet met intentie een voorwerp oppakken en het vervolgens gebruiken om een specifiek doel te bereiken. Van een hele kudde dieren is bekend dat ze aan die kwalificatie voldoen. Maar recent kwam Alice Auersperg, een cognitief bioloog uit Wenen die onderzoek doet naar ‘dierlijke innovatie’, een nieuw dier tegen: de Oostenrijkse koe Veronika.
Auersperg onderzoekt, zo zei ze tegen de New York Times, „hoe dieren nieuwe oplossingen voor hun problemen bedenken”. Nu verschillen de problemen per dier nogal – en dus ook de gekozen oplossing.
Van orang-oetans is bekend dat ze grote bladeren gebruiken als paraplu tegen de regen en dat ze bij mensen afkijken hoe die een kano gebruiken – en dat vervolgens nadoen. Kraaien en diverse aapsoorten gebruiken takjes om insecten uit bomen te priemen. Olifanten gebruiken takken en bladeren om de overblijfselen van een overleden familielid mee te bedekken. Octopussen zwemmen rond met een schelp om zich onder te kunnen verschuilen.
Tuimelaars in Australië gebruiken sponzen om hun snuit te beschermen als ze de zeebodem afspeuren. Van kapucijnaapjes is bekend dat ze werktuigen maken van stenen om harde noten te kraken. Zeeotters hebben zelfs een ‘zak’ om hun favoriete steen, die ze gebruiken om drijvend op het wateroppervlak schelpen mee open te kunnen tikken, bij zich te kunnen houden én hun pootjes vrij hebben.
Over dit soort vindingrijkheid schreef Auersperg een boek, dat begin 2025 uitkwam, Der Erfindergeist der Tiere. Daarna kreeg ze van allerlei trotse baasjes – het zijn net ouders – mailtjes over wat hun speciale huisdier wel niet kon. „Ik kreeg allemaal mails van mensen die schreven: ‘mijn kat gebruikt de doos van Amazon als huis’”, zegt ze tegen de New York Times. Maar, helaas katteneigenaren, het gebruik van een doos om in te liggen valt niet onder ‘gereedschapsgebruik’. Maar één van die mails, met een filmpje van koe Veronika in de bijlage, was wel interessant.
Koe Veronika is dertien jaar oud, ten overstaan van koeien in de bio-industrie, die vaak niet ouder dan een jaar of vijf worden, een meer dan zeer respectabele leeftijd. Ze wordt gehouden als huisdier en maakt dus aanzienlijk meer mee dan een koe op een koeienboerderij. Op de filmpjes, gemaakt door Auersperg, is te zien hoe ze vlakbij het dorpje Nötsch in Karinthië in een idyllisch weiland tussen de bergen leeft. Op een dag, geteisterd door dazen die haar beten, besloot ze met haar lange tong een tak op te pakken – en zich eens lekker te krabben.
Haar baasje, Witgar Wiegele, zegt dat hij het haar niet heeft geleerd. Ze begon gewoon, een jaar of tien geleden. Tegen de New York Times zei hij: „Ze heeft haar techniek wel verbeterd.” Auersperg gaf haar een bezem, om te kijken of ze de goede kant zou gebruiken. Meestal wel, maar soms koos ze voor de ‘verkeerde’ kant. Maar het was geen fout, maar een patroon, zo bleek. Veronika koos bewust de borstelige kant voor haar rug en de achterkant van de bezem wanneer ze gericht wilde krabben op gevoelige plekken, zoals haar zachte buik of uiers.
Ondertussen is Veronika beschreven door media van over de hele wereld. Dat is goed nieuws, zegt Auersperg. Het zou namelijk zomaar kunnen dat boerderijdieren al dan niet bewust door mensen altijd volledig onterecht voor onnozel zijn aangezien. „Misschien is het niet absurd dat een koe gereedschap gebruikt, maar dat de mens nooit heeft gedacht dat een koe intelligent kan zijn.”
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Source: NRC