Mooi werk Het huidige wereldnieuws kan je behoorlijk somber maken. Dat kan ook invloed hebben op je werk. Valt daar wat aan te doen?
De laatste weken kan ik het wereldnieuws ietsje minder goed verdragen. Met name als het gaat om slecht nieuws over en uit de Verenigde Staten.
Negatief nieuws heeft ook impact op mijn werk. Soms zit ik gewoon maar een beetje somber achter mijn bureau te zuchten en denk: tja. En daarna niet veel meer.
Als vorm van zelfhulp duik ik deze week in de mechanismen die hierbij een rol spelen. Eens kijken of er iets praktisch aan te doen valt.
Geweld, dreiging, oorlog, rampen, klimaatverandering en andere crises zijn op zichzelf al vervelend genoeg. Maar ze blijken ook allerlei merkwaardige effecten te hebben op ons denken en handelen. Volgens psychologen zorgen zulke gebeurtenissen dat we een sterker besef van onze sterfelijkheid krijgen; mortality salience heet dat. En dat besef zorgt dat we op allerlei manieren gaan zoeken naar veiligheid.
Zo zijn er bijvoorbeeld kleine, maar structurele veranderingen te zien in ons uitgavenpatroon. In een recente overzichtsstudie lichtten de Nederlandse communicatiewetenschapper Jolien Arendsen en collega’s 79 onderzoeken door op dit gebied. Ze zagen drie duidelijke soorten effecten.
1. Meer willen: onze angst voor de dood leidt tot meer hebzucht en materialisme. We willen meer geld, meer luxe en meer dure merkartikelen.
2. De eigen cultuur beschermen: mortality salience leidt ook tot nostalgie en het beschermen van je eigen cultuur en kijk op de wereld. In ons uitgavenpatroon vertaalt zich dat onder meer in een grotere vraag naar producten uit de eigen regio en naar oudere, klassieke en vintage producten.
3. Prosociaal gedrag: existentiële angst zet ons ook aan tot streven naar ‘goed gedrag’, wat vaak neerkomt op meer delen en meer geven aan goede doelen.
Alle drie deze categorieën kun je volgens de onderzoekers zien als verzet tegen een onafwendbare dood. Nou is het niet zo dat de gedachte aan Magere Hein ervoor zorgt dat we allemaal opeens met een duur horloge, in vintagekleding, meer geld geven aan de zwerver voor de Albert Heijn. Naar welke vorm van defensie gegrepen wordt, hangt af van de persoon en de context. Maar dát mortality salience impact heeft, daar zijn psychologen het wel over eens.
Ook in de werkomgeving kan mortality salience leiden tot meetbare effecten. Onderzoekers Alexandra Jacobsen en Terry Beehr maken daarbij onderscheid tussen twee soorten reacties. Een meer emotionele reactie op dreiging kan leiden tot stress en neerslachtigheid. Dat is meestal niet goed voor je werk.
Maar een meer bewuste reflectie op de eindigheid van het leven kan leiden tot het zoeken naar meer betekenis in je werk en meer prosociaal gedrag, zoals het helpen van collega’s.
Twee andere onderzoekers, Peter Belmi en Jeffrey Pfeffer, deden experimenteel onderzoek en constateerden dat existentiële angst ook kan leiden tot het streven naar meer macht. Zij stellen dat dit ook gebeurt in de werkomgeving.
Die zucht naar macht zagen ze in hun experimenten vooral bij mannen. Een mogelijke reden, volgens Belmi en Pfeffer, is dat in onze cultuur vooral mannen hebben geleerd dat daadkracht en dominantie horen bij overleven en veiligheid.
Daarnaast zagen Belmi en Pfeffer, net als hun collega’s, dat mortality salience ook leidde tot meer prosociaal gedrag. Zowel bij vrouwen als mannen. Dat heeft er volgens hen mee te maken dat dit in onze cultuur voor beide geslachten prijzenswaardig gedrag is. En goed gedrag leidt dan weer tot dat begeerde gevoel van veiligheid.
Het doornemen van onderzoek is op zichzelf best leuk. Maar heb ik er ook iets aan? Een paar praktische inzichten.
– Snappen hoe slecht nieuws via mortality salience kan leiden tot neerslachtigheid én dat dit blijkbaar best normaal is, helpt mij wel een beetje.
– Dat ik hierdoor ook de neiging krijg om mezelf te troosten met het kopen van luxe, vintage of regionale producten, is herkenbaar en ook wel wat beschamend. Wat ik daarnaast doe in duistere tijden – en ik snap nu iets meer waarom – is het opnieuw lezen van oude strips en romans en het herbekijken van klassieke films. Dat is dan weer vertroostend én verantwoord.
– En die mogelijke toename in prosociaal gedrag is eigenlijk ook prima. Het helpt dan wel, als ik Jacobsen en Beehr goed begrijp, dat ik niet blijf hangen in mijn eerste emotionele reactie, maar ook bewust nadenk over mijn eigen kwetsbaarheid. Ga ik doen.
Er zijn nog allerlei andere dingen die ik kan doen om mijzelf te beschermen tegen de effecten van negatief wereldnieuws. Volgens psychologen kunnen klassiekers als geloof, hoop en liefde een eerste verdedigingslinie vormen tegen al te veel weltschmerz.
Om die drie mentale hulpbronnen een beetje bij te vullen ben ik deze week ook nog wat gaan googelen op goed nieuws. Vooral uit de VS.
Zo las ik dat een paar jaar geleden bij een drive through-restaurant in Minnesota een klant betaalde voor de persoon in de auto achter hem. En dat die vervolgens hetzelfde deed. En dat dit vervolgens 900 keer achter elkaar gebeurde. Kijk, dat is fijn nieuws.
Maar waar ik nu al een tijdje over zit te piekeren: handelden deze 900 Amerikanen prosociaal omdat ze zulke aardige, vriendelijke mensen zijn? Of deden ze dit omdat ze eigenlijk doodsbang zijn door wat er allemaal in hun land gebeurt?
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet