Mariken Heitman Schrijver Mariken Heitman krijgt het snel benauwd van te veel boeken in huis. Maar HhhH van Laurent Binet mag altijd in haar kast blijven staan, weet ze zeker na de herlezing.
„HhhH is zo’n boek waarvan je nog precies weet waar je was toen je het voor het eerst uitlas: ik sloeg het dicht in de trein terug uit Berlijn – heel toepasselijk natuurlijk. Ik was er compleet door uit het veld geslagen. Ik vond het fenomenaal hoe Laurent Binet je het hele boek op het puntje van je stoel weet te houden, terwijl het verhaal over de aanslag op Heydrich zich in feite in twee zinnen laat vertellen.
Reinhard Heydrich was een nazikopstuk. Op slinkse wijze heeft hij zich omhooggewerkt in de SS-gelederen en wordt hij de baas van Tsjechië. Vanuit het Verenigd Koninkrijk beraamt het Tsjechische verzet een aanslag op hem. Twee parachutisten worden gedropt in Tsjechië, en het hele boek werkt naar die aanslag toe. Maar dan volgt ook een represaille van Hitler.
Binet wil de aanslagplegers huldigen, dat is duidelijk, maar hij wil geen fictie van het verhaal maken uit angst de geschiedenis geen recht te doen. Je leest eigenlijk de gestileerde aantekeningen over zijn zoektocht, maar ook over zijn twijfels. Bijvoorbeeld over de vraag of de Mercedes waar uiteindelijk de aanslag mee is gepleegd groen of zwart was. Dan kan je denken, wat maakt het uit? Maar hij blijft daarop terugkomen, en daarmee voel je ook zijn obsessie en de moeite die hij doet om daarachter te komen.
Die openheid van zaken vind ik charmant. Ik was zelf eind twintig, begin dertig, toen ik het voor het eerst las en aan het twijfelen was of ikzelf ging schrijven. Ik denk dat ik toen vooral op zoek was naar authentieke schrijvers – en ik vertrouwde Binet juist omdat hij zo eerlijk is over wat hij niet weet.
Daarmee maak je jezelf natuurlijk ook belangrijk als schrijver. Dit boek gaat, zou ik zeggen, voor de helft over die aanslag en voor de helft over Binet als auteur. Ik denk dat hij het niet leuk zou vinden dat ik dat vind, maar het is ook de kracht van het boek. Dat ik – als iemand met een gemiddelde interesse in de Tweede Wereldoorlog – door zijn obsessieve schrijven óók geobsedeerd raak door die aanslag.
Voordat ik alleen maar ga jubelen: het is natuurlijk ook een heel naar boek over een verschrikkelijk onderwerp, en ik merkte dat de herlezing me zwaarder viel dan 15 jaar geleden. Het kwaad was nu nog menselijker; ik voelde het meer. Dat heeft denk ik met mijn eigen ouder worden te maken, maar misschien ook met de huidige situatie in de wereld.
HhhH leest wel, en dat zeg ik even oneerbiedig, als een ‘jongensboek’, een avonturenboek. Bij alle verschrikkingen van de oorlog smacht je naar góéde mensen en die heeft Binet duidelijk gevonden in de twee aanslagplegers. Mijn enige kritiek bij de herlezing is het gebrek aan grijstinten: alle goede mensen zijn heel mooi, en alle slechte mensen zijn lelijk. En, o ja, alle Oost-Europese vrouwen zijn natuurlijk prachtig. Dat vond ik wel echt een misser. Het is onnodig om die uiterlijkheden zo in te zetten.
Thuis ben ik vrij streng in welke boeken mogen blijven. Ik heb drie boekenkasten en wat losse stapels die daarnaast ontstaan, maar op een gegeven moment begint dat me te benauwen. Ik geloof dat boeken die je hebt gelezen een plekje vinden in jou. Dus waarom zou je ze dan fysiek bij je moeten houden? Al is HhhH zo’n boek waarvan ik zeker weet: die mag in de kast blijven. Dit boek heeft mij gevormd. Het is zo anders dan alles wat ik daarvoor had gelezen; het is een gebeurtenis.”
Het laatste boekennieuws met onze recensies, de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC