Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant.
Het lijkt een eeuwigheid geleden, maar in mijn jeugd was de leus die je veel hoorde: Make love not war. De leus is door velen geclaimd en ook aan velen toegeschreven, zoals aan John Lennon, Rod McKuen en Penelope Rosemont. Toen ik in het begin van de jaren zeventig een kijkje ging nemen op Telegraph Avenue in Berkeley, destijds het hart van de flowerpowerbeweging, stond die tekst groot op het raam van het café waar de pillen LSD vrijelijk rondgingen. Ook hing er een portret van Herbert Marcuse, aan wie we de term ‘repressieve tolerantie’ te danken hebben. Dat is de pseudotolerantie van de heersende klasse om afwijkende meningen zo te incorporeren dat je er geen last meer van hebt.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De leus was een aanklacht tegen de Koude Oorlog en tegen de oorlog in Vietnam. Gelukkig wonnen de Amerikanen de Koude Oorlog en verloren zij de Vietnamoorlog, al was het voor Azië en de wereld misschien beter geweest als de Amerikanen die laatste oorlog niet zo smadelijk hadden verloren.
Make love was mogelijk door de uitvinding van de anticonceptiepil, die seks ineens een promiscue en polygaam karakter gaf. Als ik aan het schoonheidsideaal van mijn jeugd denk, dan denk ik aan Brigitte Bardot, in mijn ogen de mooiste vrouw die ooit heeft geleefd. De Nederlandse kranten publiceerden vooral plichtmatige necrologieën, maar ik vond het een grote gebeurtenis toen Bardot vorige maand stierf op 91-jarige leeftijd.
Het is mij nooit gelukt Bardot iets kwalijk te nemen, ook niet toen zij een aanhanger bleek van Marine Le Pen. Ik vergeef het haar, want zij deed dat als de dierenactivist die zich verzet tegen de islamitische gewoonte om onverdoofd te slachten. Geef Brigitte Bardot een kat, geit of zeehondje in haar armen en ik smelt al. Ik leefde ook helemaal met haar mee toen haar minnaar Gunter Sachs – en een van haar echtgenoten – een net met rozen over haar huis uitstrooide.
Maar ze was beslist niet in voor iedere man en liet die arrogante blaaskaak Pablo Picasso keihard een blauwtje lopen. Er is een tijd geweest dat ik elke snipper, elk woord over Brigitte Bardot heb opgezogen. Jaloers heb ik aan de lippen gehangen van de journalist Hugo Camps (1943-2022), toen hij vertelde dat hij een keer Brigitte Bardot had geïnterviewd en dat hij die gebeurtenis beschouwde als het hoogtepunt van zijn leven. De weergoden waren hem goedgezind geweest. Toen hij wilde vertrekken, bleek het zo te regenen en te stormen dat ze had gezegd: ‘Nou, blijf dan maar hier.’ Wat er toen gebeurd is, wilde Hugo helaas niet zeggen, dat hield hij liever voor zichzelf. De enige Nederlandse journalist die na haar dood de lof op Bardot heeft bezongen, is Martin Sommer in EW. Hij schreef dat het gebrek aan passie voor Europa ertoe heeft geleid dat op de euro-bankbiljetten uiteindelijk ‘die treurige bruggen van niets naar nergens’ terecht zijn gekomen en dat het heel wat vrolijker was geweest als Brigitte Bardot daarop had gestaan. Zijn slotconclusie: ‘Een flinke dot extra Bardot en een scheut minder Von der Leyen, daar zou Europa van opknappen.’
Van harte mee eens.
Plotseling moet ik denken aan een van de grootste houwdegens uit de Franse geschiedenis: Charles de Gaulle. De generaal had een fijn oog voor vrouwelijk schoon en als president van de Republiek heeft hij een keer Brigitte Bardot op het Élysée mogen verwelkomen. Speciaal voor de gelegenheid had zij een huzarenuniform met tressen en een lange zwarte broek aangetrokken, waarop de generaal – volgens de historicus H.L. Wesseling – gezegd schijnt te hebben: ‘Kijk eens aan, madame, u in uniform en ik in burgerkleding!’
Geestig. Van een flinke dot De Gaulle zou Europa trouwens ook opknappen. Hij had Trump allang lik op stuk gegeven. Vanaf het begin wantrouwde De Gaulle de Amerikaanse hegemonie in Europa. Daarom ontwikkelde Frankrijk zijn eigen kernmacht en trok het zich in 1966 terug uit de militaire structuur van de Navo, hoewel het een soort buitenlid bleef. De Gaulle verzette zich ook tegen de dominantie van de dollar en gaf de opdracht dollars om te wisselen in goud, om die vervolgens in staven naar Frankrijk te laten verschepen. Dat alles zeer tot ergernis van de toenmalige Amerikaanse president Lynden B. Johnson.
Kom daar nog maar eens om!
Het idee om de goudstaven van Europese landen weg te halen bij de Fed in Washington wordt momenteel heel voorzichtig geopperd, maar niemand die het durft. De Gaulle zou er geen moeite mee hebben gehad. Hij was de man die ‘nee’ durfde te zeggen en zo iemand hebben we nodig. De Gaulle in burger en Bardot in uniform, samen op een Europees bankbiljet (€ 50), daar zou ik erg voor zijn.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.