Tientallen wereldleiders zijn gevraagd om lid te worden van Donald Trumps vredesraad. Hun antwoorden lopen uiteen van enthousiast tot afwijzend. Het merendeel aarzelt echter nog, ook omdat er nog veel onduidelijkheid bestaat over het mandaat van de raad.
Met zijn nieuwe vredesraad lijkt president Donald Trump een aanzet te willen geven voor een parallelle Verenigde Naties. Zo’n zestig landen, grofweg een derde van het ledenbestand van de VN, hebben een uitnodiging gekregen zitting te nemen in de algemene raad van Trumps ‘internationale overgangsorganisatie’.
Onder deze raad vallen twee uitvoerende comités, waarvan een zich specifiek op de Gazastrook zal richten. Het hoofd van het comité is de Bulgaarse topdiplomaat Nikolay Mladenov, bijgestaan door onder anderen de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio en Trumps schoonzoon Jared Kushner.
In eerste instantie zal de raad zich met Gaza bezighouden, maar op termijn moet de organisatie ook in andere conflictgebieden vrede gaan bewerkstelligen. Wat zijn de reacties van de genodigde landen?
Hoewel bij tientallen regeringsleiders en staatshoofden uitnodigingen op de deurmat zijn gevallen, heeft slechts een handjevol volmondig toegezegd. In de eerste plaats gaat het om politieke hartsvrienden van Trump. De Argentijnse president Javier Milei noemde het een ‘eer’ om aan het initiatief deel te nemen en de Hongaarse premier Viktor Orbán zei de uitnodiging ‘vanzelfsprekend’ geaccepteerd te hebben.
Ook de Kazachse president Kasym-Zjomart Tokajev heeft gezegd dat zijn land zitting zal nemen in de raad. Datzelfde geldt voor zijn Oezbeekse collega Sjavkat Mirzijojev. De twee Centraal-Aziatische leiders zijn al langer bezig hun banden met Trump aan te halen: later dit jaar sluiten Tokajev en Mirzijojev aan bij de G20-top in Miami. De Vietnamese president Tô Lâm heeft ook laten weten in te gaan op Trumps uitnodiging.
De Belarussische alleenheerser Aleksandr Loekasjenko behoort ook tot de enthousiastelingen. Hij heeft laten weten bereid te zijn aan te sluiten, in de verwachting dat de raad zich ook op andere internationale kwesties zal storten. Voor Loekasjenko biedt de uitnodiging een kans om verder uit zijn diplomatieke isolement te geraken. Trump zocht de afgelopen maanden toenadering tot de Belarussische dictator, wat onder meer leidde tot de vrijlating van een reeks politieke gevangenen.
De Canadese premier Mark Carney heeft weliswaar gezegd dat hij nog bezig is duidelijk te krijgen hoe de raad precies zal opereren, maar heeft Trump ‘in principe’ zijn deelname toegezegd. Wel benadrukte Carney dat Canada niet zal betalen om permanent lid te worden van de organisatie – een status waaraan Trump een prijskaartje van liefst een miljard dollar heeft gehangen.
Waar het leeuwendeel van de genodigden nog afwachtend reageert, klinkt vanuit Frankrijk een duidelijke nee. De belangrijkste reden is de vrees dat de raad de rol van de Verenigde Naties zal ondermijnen, zeker als de raad zijn blik voorbij Gaza zal richten.
De Franse buitenlandminister Jean-Noël Barrot maakt zich bovendien zorgen dat Trump te veel macht naar zich toe trekt. Als voorzitter van de raad zou Trump de bevoegdheid hebben om nieuwe leden toe te laten en zelf zijn opvolger te benoemen. Hij zou ook vetorecht krijgen over veel besluiten van de raad.
Geconfronteerd met de Franse weigering dreigde Trump dat hij het land een importheffing van 200 procent op hun wijnen en champagnes zou opleggen. Dan zullen ze wel meedoen, aldus Trump.
Niet al Trumps ideologische bondgenoten hebben direct toegehapt op zijn uitnodiging. De Italiaanse premier Giorgia Meloni zegt dat Italië ‘klaar is om bij te dragen’ aan de toekomst van de Gazastrook, maar een expliciete ‘ja’ is vooralsnog uitgebleven.
De Poolse president Karol Nawrocki, uit het kamp van het rechts-nationalistische PiS, heeft nog voorzichtiger gereageerd. In de raad zitten ‘politici met wie wij het niet kunnen vinden’, benadrukte zijn woordvoerder. ‘Vladimir Poetin is zonder meer zo’n politicus.’
Of Poetin zelf plaatsneemt in Trumps raad, is nog onduidelijk. Wel heeft het Kremlin bevestigd dat Poetin is uitgenodigd. Tal van regeringsleiders en staatshoofden hebben de afgelopen dagen een vergelijkbare reactie gegeven: zij zeggen vereerd te zijn door het aanbod, maar houden hun kaarten nog voor de borst.
Dat geldt onder anderen voor de Braziliaanse president Lula, de Indiase premier Modi en koning Abdullah van Jordanië. Opvallend genoeg laten ook de Turkse president Erdogan en de Egyptische president Sisi in het midden of zij aansluiten, terwijl hun landen wel zijn vertegenwoordigd in het zogenoemde uitvoerend comité voor Gaza: daarin nemen de Turkse buitenlandminister Hakan Fidan en de Egyptische inlichtingenchef Hassan Rashad zitting.
Ook Israël heeft de uitnodiging slechts erkend en nog geen definitief antwoord gegeven. Premier Benjamin Netanyahu zei maandag dat Israël en de VS ‘een zeker meningsverschil’ hebben over het feit dat Turkije en Qatar in het uitvoerend comité zijn vertegenwoordigd. Palestijnse leden ontbreken geheel in Trumps raad.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant