De creatieve ploeg onder leiding van regisseur Joep Onderdelinden heeft er goed aan gedaan het verhaal niet nadrukkelijk te actualiseren. Het verhaal speelt nog steeds in 1936, maar Schmidts boodschap is nog net zo raak als in de jaren zeventig.
schrijft voor de Volkskrant over dans en (circus)theater.
Wanneer musicalacteur William Spaaij als zanger Jules na de pauze krachtig opent met het scherpe lied Niks aan de hand, mag dat over de onderschatte dreiging gaan, eind jaren dertig van de vorige eeuw, met ‘dat krankzinnige brein, daarginds in Berlijn’, je hoort er vanzelf óók de actualiteit in terug, over de machtswellust van een Amerikaanse president versus de reactie van Nederland en Europa: ‘Als hij volk’ren uit wil roeien, tactvol zijn, niet mee bemoeien. Heel Europa naar de hel. Vriend’lijk zeggen: dank u wel.’
Het is die struisvogelmentaliteit, van ‘alle koppen in het zand’, net doen of we er niet zijn, ‘geen centje pijn’, die schrijfster Annie M.G. Schmidt zo raak becommentarieerde in haar musical Foxtrot (1977), gemaakt met componist Harry Bannink, en die nog bijna even herkenbaar is als toen.
Een creatieve ploeg onder leiding van regisseur Joep Onderdelinden heeft er goed aan gedaan de nieuwe versie van deze musicalklassieker niet nadrukkelijk te actualiseren. Af en toe is een zinnetje bijgeschaafd met ‘fashionstatement’ of ‘tachtig jaar later’, maar het verhaal draait nog steeds om het bebrilde dorpsmeisje Josien (gemodelleerd naar levenservaringen van Schmidt zelf), dat, naïef in crisis, politiek en moraal, in 1936 in een bont Amsterdams pension belandt tussen arme artiesten, verliefd wordt op de homoseksuele zanger Jules en ongewenst zwanger raakt van diens vriend.
De musical leeft van de spanning tussen zorgeloos gepresenteerd vertier versus de harde realiteit van werkeloosheid, oorlogsdreiging, illegale abortuspraktijken en homodiscriminatie. En die opwinding werkt nog steeds. Fijn om fraai gezongen nummers te horen uit het collectieve musicalerfgoed, zoals De laatste dans (‘De menselijke soort / Heeft nooit iets anders gedaan / Dan elkander uitgemoord / En gedanst op een vulkaan’) en Sorry dat ik besta (‘Want zo is het toch m’n jongen / Nooit wordt er een lied gezongen / Over de verboden kus / Van Romeo en Julius’).
Deze Foxtrot van MediaLane, die tot eind juli door Nederland toert, heeft veel meer vaart en power dan de trage, verstilde versie die Paul de Leeuw in 2001 initieerde. Er is geschoven met intro’s, arrangementen en dansnummers, waarbij het hele ensemble als verleidelijk showballet swingt, tapt en paradeert over mobiele trappen (met batons die soms een hakenkruis vormen). Het muzikale ensemble trekt achter schuivende panelen met videoprojecties van locaties een ritmisch vonkend register open. En choreograaf Eline Vroon laat álle hoofdrolspelers ook de danskar trekken, inclusief de 80-jarige Gerrie van der Klei als pensionhouder Mathilde en Marjolein Touw als hilarische werkster Rosie.
Van der Klei, die in 1977 nog Jules’ revuepartner Lisette speelde, krijgt terecht een open doekje met haar krachtig gezongen ode aan alle vrouwen middels het toegevoegde lied Kleine zwakke vrouw (oorspronkelijk gezongen door Conny Stuart in die andere musical van Schmidt, Heerlijk duurt het langst (1965)). Renée de Gruijl is een vurige, vinnige Lisette en de jonge Teuntje Post, in 2023 afgestudeerd in Arnhem, maakt als Josien een sterke ontwikkeling door van bruisend naïef tot wanhopig zwanger. Ze heeft zelfs iets van de eigenzinnige Schmidt.
De pruiken mogen dan te opzichtig gewatergolfd zijn en de kloof tussen plattelandsdenken en stadse visies is erg gechargeerd. Maar Foxtrot blijft een heerlijke filering van die oer-Nederlandse struisvogelmentaliteit, met domkoppen in het zand en glimmerveren in de reet. We worden opnieuw gewaarschuwd.
Musical
★★★★☆
Door MediaLane. Script Annie M.G. Schmidt, muziek Harry Bannink, bewerking script Joep Onderdelinden (ook regie) en Dick van den Heuvel. Choreografie Eline Vroon. Muzikale arrangementen Ad van Dijk en Marco Braam. Muzikale leiding Mark van den Beemt.
18/1 DeLaMar, Amsterdam. Tournee t/m 26/7.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant