Vanaf maandag treffen internationale zakenlieden en wereldleiders elkaar in Davos, onder somber geopolitiek gesternte. Het World Economic Forum gold in de eerste jaren juist als ‘een heerlijke vakantie op kosten van de zaak’.
is economieredacteur van de Volkskrant.
Tijdens de bijeenkomst van het Europese zakenleven in Davos in 1981 arriveerde menig deelnemer niet in pak, maar in skikleding bij de vergadersessies. Hun uitrusting lieten ze bij de deur achter. ‘Je zou je hier naakt voelen zonder je ski’s’, aldus een van de deelnemers aan wat toen nog het European Management Forum heette tegen Time.
‘Het forum biedt, onder andere, een heerlijke vakantie op kosten van de zaak’, vertrouwde een ander het Amerikaanse magazine toe. ’s Avonds dronken de zakenmannen (vrouwen waren er nauwelijks in de top van het bedrijfsleven) en hun vrouwelijke metgezellen champagne, begeleid door de klanken van tango, chachacha en Amerikaanse jazz.
Vijfenveertig jaar later vindt in Davos opnieuw een conferentie plaats voor zakenmensen, politici, academici en andere genodigden – sinds 1987 bekend als het World Economic Forum. Gezien de geopolitieke spanningen is het de vraag of de sfeer zo ongedwongen en vertrouwd zal zijn als vroeger.
Het forum werd in 1971 opgezet door de Zwitserse zakenman en academicus Klaus Schwab. Hij had aan de Harvard Business School Amerikaanse ideeën over management opgedaan die hij graag met Europese CEO’s wilde delen.
De eerste editie van het European Management Forum werd daarom voorgezeten door George P. Baker, voormalig decaan van de Harvard Business School. Belangrijke sprekers waren de Amerikaanse econoom John Kenneth Galbraith en militair strateeg Herman Kahn, de inspiratie voor het personage Dr. Strangelove in de gelijknamige film van Stanley Kubrick.
Die bereidheid om van elkaar te leren staat anno 2026 onder druk. Het Europese bedrijfsleven vraagt zich hardop af hoe het zijn eigen concurrentiepositie kan verbeteren en minder afhankelijk kan worden van niet alleen China, maar ook de Verenigde Staten. De Amerikaanse regering heeft weinig geduld voor hulpvragen uit Europa en dreigt met een militaire inname van Groenland.
Al snel na de oprichting werd ‘Davos’ een forum om netelige politieke kwesties te bespreken. Nadat begin jaren zeventig het systeem van vaste wisselkoersen was ingestort en de Jom Kippoeroorlog leidde tot een Arabische olieboycot, werden in januari 1974 voor het eerst ook politici uitgenodigd in Davos.
In de rubriek Toen duiken historici en specialisten van de Volkskrant in het verleden om de actualiteit beter te kunnen begrijpen.
In de jaren daarna volgden meerdere Arabisch-Europese zakenbijeenkomsten. Hoeveel deals er werden gesloten is onduidelijk, maar de Europeanen toonden in ieder geval ontzag voor het verleden van hun gesprekspartners.
Een Volkskrant-verslaggever hoorde van meerdere deelnemers ‘dat de Arabieren al doorkneed waren in het handelen toen wij (Europeanen) nog in dierenhuiden liepen’. De verslaggever constateerde ‘een tijdelijk inzinking’ in de Arabische handelskennis, maar de Saoedische minister Hisham Nazer kondigde aan dat zijn land druk bezig was die weer bij te spijkeren.
Toen China zich eind jaren zeventig opende naar de wereld, was Schwab een van de eersten die kansen zagen. Al in 1979, een jaar na het aantreden van hervormer Deng Xiaoping, nam een Chinese delegatie deel aan de top in Davos. De banden zouden altijd hecht blijven.
Toen in 2017 de protectionistische Donald Trump op het punt stond de macht over te nemen in de VS, trok Xi als eerste Chinese president ooit naar Davos om daar het evangelie van de vrijhandel te verkondigen.
Davos was eveneens al vroeg een plek voor wereldleiders om milieukwesties te bespreken: van discussies over rapport van de Club van Rome over grenzen aan de groei in 1973, tot de aanwezigheid van Greta Thunberg en David Attenborough in 2019.
De resultaten zijn twijfelachtig. De wereld is nog altijd op koers voor 2,5 graad opwarming en weinig bedrijven zijn op weg om de Parijs-doelen te halen. Davos, en met name de CEO’s en politici die met privéjets naar het bergdorp vliegen, zijn daarom mikpunt geworden van de kritiek van klimaatactivisten.
Dit jaar blijft het hypocrisieverwijt wellicht uit. Niet omdat er actie wordt ondernomen, maar omdat de discussies over klimaat verstommen. De Amerikaanse president Trump heeft in ruil voor zijn aanwezigheid de toezegging gekregen dat ‘woke’ onderwerpen weinig aandacht krijgen. Het moet immers wel gezellig blijven. Nu maar hopen dat er genoeg sneeuw op de pistes ligt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant