is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
Duizenden Denen gingen het afgelopen weekend de straat op met Deense, Groenlandse en Europese vlaggen om te protesteren tegen de Amerikaanse dreiging tegen Groenland. Het zal geen indruk maken op Donald Trump, na hem de zondvloed, en het is doodeng wat ons nog te wachten staat. Maar het lijkt ook steeds duidelijker dat uit het zelfgekozen einde van de Amerikaanse Eeuw een sterker Europa kan herrijzen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Hoewel we ook in Nederland nog lang niet op onze navel uitgekeken lijken, begint onder de dreiging uit het Oosten en Westen in Europa een nieuw Europees bewustzijn op te komen, dat best eens zou kunnen leiden tot een versnelling van de Europese eenwording. Dat is althans de strekking van twee artikelen in The Financial Times (FT) en Politico die ik dit weekend las.
In het FT schrijft columnist Janan Ganesh over de Britse conservatieve schrijver Auberon Waugh (1939-1961), die Europa zag als een potentieel bolwerk tegen de verderfelijke Amerikaanse culturele invloed, gebaseerd op ordinair en smakeloos consumentisme. Hij was voorstander van het Europese project juist omdat hij een reactionair was, niet ondanks. Dat spreekt mij zeer aan.
En inderdaad, als je er over nadenkt is het volstrekt onlogisch dat zij die het meest dwepen met typisch pan-Europese zaken als de ‘Westerse beschaving’ of het ‘Avondland’, zichzelf een ‘cultuurchristen’ noemen en zich zorgen maken over immigranten die ‘ons continent’ overspoelen, juist tégen Europese integratie zijn. Van Thierry Baudet tot Wierd Duk; hun ‘zorgen’ zijn vrijwel uitsluitend van continentale aard, maar paradoxaal pleiten ze óók voor een Nexit. Dat slaat nergens op; de opwinding over de ‘joodschristelijke Europese beschaving’ devalueert impliciet de natiestaat.
Extreemrechtse lieden spreken altijd vol ontzag over de ‘invloedssferen’ en ‘mannelijkheid’ van Amerika en Rusland, alsof dat natuurverschijnselen zijn, maar pleiten in eigen huis doodleuk voor een einde van de EU en dus een vrijwillig einde van onze eigen invloedssfeer. Ook dat is volstrekt onlogisch, tenzij je wil dat Europa wordt verdeeld tussen geopolitieke vijanden.
Nu heet het daarom ook domrechts, en Ganesh stelt dat dit type populisme zal uitsterven in een nieuwe realiteit van geopolitieke onrust. Laten we het hopen, want deze tijd maakt de decadentie van een clown als Boris Johnson – die als journalist in de vroege jaren negentig groot werd met leugens over Brusselse regelzucht ten behoeve van bananen en condooms, om daarna zijn landgenoten op basis van diezelfde leugens uit de EU te loodsen – pijnlijk duidelijk.
Twintig jaar lang konden rechtse media Europeanen wijsmaken dat Brussel de grootste bedreiging voor hun zorgeloze bestaan was. Nu zijn er bedreigingen die de opwinding over de standaardisatie van regelgeving volstrekt absurd maken; anno 2026 snakken we naar een vrolijk berichtje over gekke Brusselse regelzucht, tussen de voetbaluitslagen.
Het stuk in Politico met als titel ‘Vergeet extreemrechts. De jongeren willen een ‘Verenigde Staten van Europa’, zoomt in op een nieuw Europees bewustzijn bij jongere Europeanen, dat zich uit in steeds meer pro-EU memes op sociale media. De optimistische en zelfverzekerde posts van deze ‘Eurofeds’ (Europese federalisten) stroken nog niet helemaal met de weerbarstige realiteit van de Europese samenwerking, maar het doel is dan ook om een toekomstbeeld te schetsen en een ontsnapping te bieden aan het fatalisme dat Europa zo plaagt.
Het mag duidelijk zijn dat het anti-Europese puberpopulisme een verwendheid is die we ons niet meer kunnen permitteren. Als de agressie van Trump het einde betekent van de onnozele folklore om ‘Nexit’ te roepen als men met het verkeerde been uit bed gestapt is, is dat toch in ieder geval mooi meegenomen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant