Mels van B. wordt verdacht van het seksueel misbruiken van tientallen minderjarige meisjes gedurende een periode van dertien jaar. Dat het misbruik zo lang kon doorgaan komt volgens deskundigen doordat kinderen signalen verbergen of pas later echt beseffen wat hen is overkomen.
Van B. wordt verdacht van het misbruiken van 31 meisjes. Bij achttien meisjes tussen de negen en twaalf jaar oud gaat het om fysiek misbruik. Ook Van B.'s eigen dochter, die op dat moment nog maar een paar maanden oud was, is door hem misbruikt. Bij dertien andere meisjes gaat het om het stiekem maken van beelden.
Dat de zedenmisdrijven, die tussen 2011 en 2024 zijn gepleegd, gedurende zo'n lange periode onopgemerkt konden plaatsvinden, is kenmerkend voor seksueel misbruik bij kinderen. Zo duurt het gemiddeld 13,5 jaar voordat een slachtoffer zich uitspreekt, als dat al gebeurt. Dat is onder meer omdat kinderen vaak niet weten wat hen overkomt.
"Het is regelmatig hun eerste seksuele contact", zegt Rinske van Bonzel tegen NU.nl. "Pas als ze naar de middelbare school gaan en meer leren over gezond seksueel gedrag, kunnen ze realiseren dat het niet oké is wat hen is overkomen."
Maar vaak komen verhalen pas tijdens de volwassenheid naar voren. Daarbij weegt zwaar mee dat in 85 procent van de gevallen de pleger een bekende is van het slachtoffer. Hoe dichter de pleger bij het slachtoffer staat, hoe langer het duurt voordat het misbruik aan het licht komt, zegt Iva Bicanic. "Kinderen willen graag alles houden zoals het is en hun naasten niet boos of verdrietig maken."
Wanneer een kind zich uitspreekt over het gepleegde misbruik, kan dat grote gevolgen hebben voor de familie. "Het is daarom niet zo zwart-wit", zegt Van Bonzel. "Vaak is de connectie met een pleger ook heel warm en ontstaat er een gevoel van loyaliteit. Dat wil het kind niet kwijt." De pleger maakt daar misbruik van en zal er op die manier van alles aan doen om het misbruik geheim te houden.
"De pleger kan het slachtoffer verbaal onder druk zetten door te zeggen dat ze samen naar de gevangenis moeten als mensen erachter komen, of dat 'papa en mama dan gaan scheiden'", vult Bicanic aan. "Maar het kan ook subtieler, door te zeggen dat niemand hun relatie zal begrijpen."
Schaamte en schuldgevoel kunnen een kind ervan weerhouden zich uit te spreken. Zo kunnen kinderen denken dat het misbruik hun eigen schuld is. Ook andere vormen van victimblaming zien de deskundigen regelmatig voorbijkomen.
In een lopend onderzoek van Fonds Slachtofferhulp, onder leiding van Pauline Aarten, is het vooral de reactie van de omgeving die kinderen terug in hun schulp laat kruipen. "De slachtoffers werden bijvoorbeeld niet geloofd." Vragen als "waarom heb je het niet eerder verteld?" of "waarom ben je toch naar die persoon teruggegaan?" spelen daarbij ook een rol.
De omgeving van een slachtoffer speelt een belangrijke rol. Signalen worden alleen niet altijd gezien of naasten weten niet hoe ze die moeten oppakken. "Dat is onder meer omdat er bij jonge kinderen vaak niet direct iets te merken is", zegt Aarten. "Vaak denken ze dat ze de enige zijn bij wie zoiets gebeurt, waardoor ze zich alleen voelen en ook niks laten merken."
Bicanic beaamt dat er bij een minderheid van de slachtoffers iets in hun gedrag verandert. Die veranderingen zijn niet specifiek, vaag en kunnen ook andere oorzaken hebben, legt ze uit. Zo kan een kind zich terugtrekken of juist extreem gedrag vertonen in de klas.
"Soms kunnen kinderen ook seksueel gedrag laten zien dat niet past bij hun leeftijd", zegt Aarten. Denk bijvoorbeeld aan het aanraken van de geslachtsdelen van leeftijdsgenoten of er foto's van maken. Daar komt bij dat er nog veel schaamte is rondom seksualiteit, terwijl jongeren wel de behoefte hebben om erover te praten, weet Van Bonzel.
De verantwoordelijkheid ligt bij de volwassenen, zegt Bicanic. Zo is voorlichting op jonge leeftijd al belangrijk, vult Aarten aan. "Dan kan je vertellen dat er soms dingen gebeuren die niet goed voelen en dat daarover gepraat mag worden. Dat kan een deur openzetten."
Daarnaast is het belangrijk om vragen te durven stellen, goed te luisteren en niet te oordelen. Ook zouden niet direct grote stappen ondernomen moeten worden, zoals naar de politie gaan. "Het is al een hele grote stap om het aan iemand te vertellen. De consequenties kunnen voor een kind nog te overweldigend zijn."
Toch is het niet zo dat als dit allemaal opgevolgd zou worden, alle misbruikzaken aan het licht komen, waarschuwt Van Bonzel. "Als een kind het verborgen wil houden, dan gebeurt dat helaas ook. Des te belangrijker is het om kinderen te informeren over wat wel en niet goed is."
Heb jij behoefte om te praten over jouw ervaring met seksueel grensoverschrijdend gedrag? Je kunt terecht bij Slachtofferhulp Nederland via 0900-01 01 of bij het Centrum Seksueel Geweld via 0800-01 88 of de chat.
Source: Nu.nl algemeen