Voor zijn nieuwe documentaire kreeg de Oekraïense regisseur Mstyslav Tsjernov de beschikking over de zelfgemaakte oorlogsopnamen van de Derde Aanvalsbrigade.
is filmredacteur van de Volkskrant.
Van dichterbij kun je oorlog niet filmen. De camera zit vastgeplakt op de helmen van een Oekraïens infanteriepeloton, dat zich gedurende drie maanden een weg schiet door een smal reepje bos, midden tussen twee met mijnen bezaaide velden.
Zie de afgepeigerde soldaten kruipen, schieten, vloeken en sterven, bestookt door mortieren en ‘zelfmoorddrones’. In schokkerig point of view: het bekende perspectief van de schietspelletjes op de spelcomputer, waarbij de vurende loop van het machinegeweer ook hier onder in beeld uitsteekt. Man tegen man. Jij of ik.
En van het bos, dat naar het te ‘bevrijden’ en al kapotgeschoten industriestadje Andriivka voert, 2 kilometer verderop gelegen, resteert nog slechts een half verkoolde berm. Een zompige hel van modder, as, struikgewas, schuttersputjes, loopgraven en rottende lijken van Russische origine – de Oekraïners halen hun doden wel op. Dit is de oorlog in Europa anno nu; op wat technische snufjes na nauwelijks verschillend van die van honderd jaar geleden.
De documentaire 2000 Meters to Andriivka, eerder al in première op Idfa, laat zich zo in de canon plaatsen naast de Eerste Wereldoorlogpoëzie van Wilfred Owen (‘Gas! Gas! Quick, boys!’) of de verfilmingen van Erich Maria Remarques oorlogsroman Im Westen nichts Neues. Nog geen snippertje valse heroïek: moegestreden en afgestompte Oekraïense soldaten zien we, shellshock in de blik. Vrijwilligers zijn het: liever hadden ze géén wapen opgepakt. Maar wat moet je anders, als ze je land binnenvallen?
Ook de Russische vijand komt (kortstondig) in beeld: hologige hoopjes militair, uit het schuilhol gekropen om zich over te geven, of nog snel een granaat te werpen.
Mstyslav Tsjernov won vorig jaar een Oscar voor 20 Days in Mariupol (2023), zijn documentaireverslag over het geweld van het Russische leger tegen de Oekraïense burgerbevolking, met daarin de beelden van de raketaanval op een kraamkliniek. Voor zijn nieuwe film kreeg de Oekraïense filmmaker de beschikking over de zelfgemaakte oorlogsopnamen van de Derde Aanvalsbrigade. Ook trok hij zelf mee door de zo dodelijk bossages op weg naar Andriivka, samen met cameraman Alex Babenka.
De verbazing van de voetsoldaten in de voorste linie, als de versterking ook twee man zónder wapen telt, doet denken aan Full Metal Jacket, Stanley Kubricks klassieker over de oorlogservaringen van soldaat en legerjournalist ‘Joker’. Zoals het beeld van wat vastgepinde Oekraïense militairen, die vol beschoten worden als de laadbak van hun pantservoertuig openklapt, meteen herinnert aan het onfortuinlijke geallieerde landingsvaartuig in Steven Spielbergs Saving Private Ryan.
Ook in 2000 Meters to Andriivka sta je er middenin. Alleen is het echt. Je zou kunnen afdingen op de flarden spannende muziek die onder sommige beelden is geplaatst: dat het een beetje vreemd voelt, om zo’n felrealistisch en indringend oorlogsverslag sterker aan te willen zetten. Maar dan moet je weten dat de Oekraïense soldaten deze muziek zélf al onder hun beelden plakten. Tsjernov dient de oorlog op zoals de oorlog is.
Documentaire
★★★★★
Regie Mstyslav Tsjernov
108 min., in 26 zalen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant