Inmiddels snappen Europese leiders dat Donald Trump geen grapje maakt als hij zegt dat Groenland Amerikaans eigendom moet worden. Europese NAVO-landen en de EU zoeken koortsachtig naar manieren om de Amerikaanse president op andere gedachten te brengen.
Een militaire overname van Groenland zou niet bijzonder ingewikkeld zijn voor de Amerikanen. In Kopenhagen en andere Europese hoofdsteden bestaan geen illusies dat Denemarken, de rest van de EU en het VK het militair kunnen opnemen tegen de VS.
Europese bondgenoten van de VS hopen nog steeds dat een militaire aanval op Groenland een brug te ver is, zelfs voor een ontketende Trump. Het zou vrijwel zeker het einde van de NAVO betekenen en de trans-Atlantische relaties blijvend veranderen, om maar twee van een lange lijst van ingrijpende mogelijke gevolgen te noemen.
De diplomatieke inspanningen om de Amerikaanse president van zijn ambities te weerhouden, zijn in volle gang. In Brussel en andere Europese hoofdsteden worden verschillende benaderingen verkend of in werking gesteld. We nemen er vier onder de loep.
Het Witte Huis kijkt naar meerdere manieren om Groenland in te lijven. De simpelste route is dat de Groenlanders daar zelf voor kiezen, nadat ze zich hebben losgemaakt van Denemarken. Belangrijkste horde op die weg: Groenland kan volledig zelfbestuur nog niet betalen. Ongeveer de helft van het Groenlandse regeringsbudget wordt nu overgemaakt door Denemarken.
De VS hoopt Groenlanders te verleiden met de belofte van een voorspoedige economische toekomst. Trump heeft hen "miljardeninvesteringen" beloofd als ze ervoor kiezen om zich na die echtscheiding van Denemarken aan te sluiten bij de VS.
Dat kunnen wij ook, denkt de EU. De Europese Commissie speelde vorig jaar september al met de gedachte om het Europese geld dat jaarlijks naar Groenland gaat, zo'n 225 miljoen euro, te vergroten totdat dat matcht met de Deense bijdrage van ongeveer 530 miljoen euro per jaar. Groenland zou daarnaast aanspraak kunnen maken op 44 miljoen euro per jaar aan geld dat is gereserveerd voor afgelegen gebieden met een EU-associatie. De lidstaten moeten nog akkoord gaan met zo'n opvoering van de bestedingen.
Samen met Denemarken wil de EU de welvaart, de zorg, het onderwijs en de duurzaamheid in Groenland verbeteren - zaken die Denemarken volgens veel eilanders nooit goed heeft geregeld of heeft laten verslonzen. Ook de ontwikkeling van de grondstoffenwinning moet een Europese boost krijgen, in het voordeel van de Groenlanders.
De Europese portemonnee is misschien niet zo diep als de Amerikaanse, maar Groenlanders zijn over het algemeen gehecht aan hun zorgstelsel naar Scandinavisch model en andere sociaaldemocratische verworvenheden. Die zouden waarschijnlijk verdwijnen als ze kiezen voor aansluiting bij de VS.
Volgens de regering-Trump is de belangrijkste reden voor een mogelijke annexatie van Groenland de veiligheid in het noordpoolgebied. Vanwege de ligging en de aanwezigheid van zeldzame grondstoffen heeft het eiland veel strategische waarde.
Trump zei eerder deze maand dat Groenland "omringt is door Russische en Chinese schepen". Hij leverde geen bewijzen voor die claim en diplomaten uit Noord-Europese landen zeiden tegen de Financial Times dat in de afgelopen jaren geen schepen of onderzeeërs uit die landen zijn waargenomen in de buurt van Groenland.
Deense, Groenlandse en andere Europese diplomaten in Washington hameren op het feit dat de Amerikanen militair al hun gang kunnen gaan op het eiland. Volgens een verdrag met Denemarken mag het land de troepenmacht op Groenland flink uitbreiden en zelfs nieuwe basissen bouwen.
Tijdens een bijeenkomst in Brussel vorige week besloten de NAVO-lidstaten dat de militaire aanwezigheid in het noordpoolgebied moet worden vergroot. Dat betekent meer manschappen, meer materieel en grotere militaire oefeningen. Na een opvallend lange stilte over de Amerikaanse dreigementen richting Groenland zei NAVO-topman Mark Rutte dinsdag dat het bondgenootschap daarop moet inzetten en "de volgende stappen" bespreekt.
De EU is het grootste handelsblok ter wereld en vertegenwoordigt een markt van zo'n 450 miljoen Europeanen. In theorie zou het blok zijn belangrijkste handelspartner, de VS, de nodige economische pijn kunnen berokkenen. De Europese Commissie kan bijvoorbeeld Amerikaanse bedrijven weren, importheffingen opleggen of Amerikaanse investeringen blokkeren.
Alle EU-lidstaten zouden met deze sancties akkoord moeten gaan. Gezien de economische schade die het hen zou opleveren is zo'n consensus niet makkelijk te vinden. Tijdens de handelsconflicten over de hoge importheffingen van Trump bleken de Europeanen niet bereid om dit soort stappen te nemen.
In Brussel wordt hier en daar voorzichtig geopperd dat Europese troepen kunnen worden gelegerd in Groenland. Niet om te proberen een Amerikaanse invasie te weerstaan, maar wel om die een stuk ingewikkelder te maken. "Dat zou een soort schrikdraad kunnen zijn, dat je groepjes mensen hebt die fysiek in de weg staan", zei een Deense militaire expert eerder deze maand tegen Politico. "Een soort Plein van de Hemelse Vrede-situatie, die het Amerikaanse leger mogelijk zou dwingen om geweld te gebruiken of af te druipen."
Een paper van de invloedrijke Brusselse denktank Bruegel adviseert ook zo'n aanpak, maar mikt explicieter op de PR-kant. "Hoewel er geen reden zou zijn voor een gewapende confrontatie, zou het schouwspel van de VS die de troepen van zijn grootste bondgenoten gevangen neemt de Amerikaanse geloofwaardigheid verpesten, hun internationale reputatie beschadigen en een sterk effect hebben op het Amerikaanse publiek en Congres."
Een woordvoerder van de Duitse regering liet vorige week weten dat "Europese afschrikking" een van de opties is die worden verkend in Berlijn. De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Noël Barrot, opperde vorig jaar al dat Franse militairen naar Groenland konden worden gestuurd.
Verschillende experts die deze optie verkennen, erkennen dat het als dranghek gebruiken van Europese militairen bij een Amerikaanse invasie wel het risico met zich meebrengt dat deze dit niet allemaal zullen overleven.
Source: Nu.nl algemeen