Nu Donald Trump zijn oog heeft laten vallen op Groenland, proberen de Denen de Amerikaanse druk te weerstaan. Vandaag is er topoverleg in Washington, met weinig hoop aan Deense zijde. ‘Het lijkt erop dat het zwaarste deel nog moet komen.’
is correspondent in Scandinavië en Finland van de Volkskrant. Hij woont in Stockholm.
Naar het hol van de leeuw. Zo moet het voelen voor de Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, en zijn Groenlandse collega Vivian Motzfeldt om vandaag naar het Witte Huis af te reizen om te praten over Groenland. Daar ontmoeten zij niet alleen hun Amerikaanse collega Marco Rubio, maar ook vicepresident JD Vance, die president Donald Trump volmondig steunt in zijn ambitie Groenland bij de VS te voegen, goedschiks of kwaadschiks. Komt het tot een oplossing of gaan de spanningen verder oplopen?
Rasmussen en Vance clashten vorig jaar al, toen de vicepresident in maart tegen de wil van Denemarken en Groenland in een bezoek bracht aan de Amerikaanse radarbasis in het noorden van Groenland. Vance uitte daar felle kritiek op Denemarken, dat de beveiliging van Groenland zou hebben verwaarloosd.
Ook een telefoongesprek tussen Trump en de Deense premier Mette Frederiksen, een jaar geleden, ontaardde al eens in een felle woordenwisseling. De Denen vrezen nu voor een tafereel zoals met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, die in het Witte Huis door Trump en Vance openlijk werd vernederd.
Na het bezoek van Vance verdween het onderwerp Groenland naar de achtergrond, ook omdat Trump met de oorlog in Oekraïne andere zaken aan zijn hoofd had. Na de militaire actie in Venezuela zetten de Amerikanen de zaken weer op scherp, door erop te hinten dat het strategisch gelegen Arctische eiland het volgende doelwit is. De Denen, die formeel over het buitenlands beleid van Groenland gaan, vroegen daarop een gesprek aan. Rasmussen, een ervaren politicus, zei dat hij de discussie wil voeren ‘in een vergaderzaal en niet op sociale media’.
Veel hoop op een goed verloop is er niet. ‘Het lijkt erop dat het zwaarste gedeelte nog moet komen’, zei premier Frederiksen dinsdag tijdens een persconferentie met de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen, die in Kopenhagen op bezoek is. De Deense premier zei ook dat het niet makkelijk is geweest ‘ons te verzetten tegen de onacceptabele druk van een van onze nauwste bondgenoten’.
De ontmoeting met de pers was bedoeld om de hoofdboodschap nog maar eens de oceaan over te krijgen: Groenland wil geen deel worden van de VS. ‘We staan voor een geopolitieke crisis en als we nu moeten kiezen tussen de VS en Denemarken, kiezen we voor Denemarken’, aldus premier Nielsen.
Zo lijkt de Amerikaanse druk Groenland en de voormalige koloniale overheerser weer dichter bij elkaar te brengen. Het afgelopen jaar deed Kopenhagen al verschillende concessies aan Groenland, dat al jaren stelt dat de Denen niet goed genoeg luisteren. Groenland kent zelfbestuur, maar de Denen hebben nog altijd veel invloed en financieren de helft van de jaarlijkse begroting.
De Amerikanen, vicepresident Vance voorop, hopen juist onvrede onder Groenlanders te benutten om hen los te weken van de Denen. Vance benadrukte vorig jaar het recht op zelfbeschikking van de Groenlanders, die hij ‘geweldig’ noemde en ‘ongelooflijke’ economische kansen in het vooruitzicht stelde.
De andere boodschap voor de Amerikanen, eentje die de afgelopen dagen veelvuldig in Europa klonk, is dat Denemarken meer wil doen om de veiligheid van het Arctische gebied te vergroten. Volgens Trump azen China en Rusland ook op Groenland en wemelt het van de vijandelijke schepen – iets wat experts in twijfel trekken.
De Deense hoop is vooral gevestigd op een plan dat de Navo zich meer met Groenland gaat gaan bemoeien. Groenland valt onder Navo-gebied en secretaris-generaal Mark Rutte zei maandag dat de leden van het bondgenootschap ‘verdere stappen’ bespreken om het gebied veilig te houden. ‘Alle bondgenoten zijn het eens over het belang van het Arctisch gebied en de veiligheid daar’, zei Rutte. ‘Nu zeeroutes zich openen, bestaat het risico dat de Russen en de Chinezen actiever zullen worden.’
De hoop in Europa is dat het voorstel van Rutte voldoende is om aan de zorgen van Trump tegemoet te komen. Het toverwoord ‘Navo’ viel dan ook in meerdere verklaringen van lidstaten. Ook de Groenlandse premier Nielsen benadrukte dat hij nauw wil samenwerken met de Navo voor de verdediging ‘in en om Groenland’.
De vraag is of Trump er genoegen mee neemt of dat hij hoe dan ook uit is op een uitbreiding van het Amerikaanse grondgebied. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul sprak maandag met Rubio en zei dat de VS een militaire actie tegen Groenland ‘niet ernstig overwegen’.
Een opsteker is dat niet iedereen in Washington blij is met de bedreiging van een bondgenoot. Een tiental Democratische en Republikeinse senatoren en Congresleden bezoekt eind deze week Kopenhagen om hun steun aan de Denen te laten zien.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant