2025 gaat de boeken in als een van de warmste jaren ooit gemeten, meldt klimaatinstituut Copernicus. De afgelopen drie jaar vormen samen de warmste periode ooit gemeten, die de belangrijke grens van 1,5 graden opwarming overschreed. Vooral in de poolgebieden sneuvelden records.
Het Europese weer- en klimaatinstituut Copernicus brengt eens per jaar een groot rapport uit, dat de belangrijkste klimaatontwikkelingen van het jaar daarvoor uitlicht. Vorig jaar was de wereldwijde gemiddelde temperatuur 14,97 graden, gemeten over het hele jaar. Dat is ruim een halve graad warmer dan het gemiddelde tussen 1991-2020.
Uit die gegevens blijkt ook dat 2025 het record van 2024 niet breekt. Vorig jaar was het 0,13 graden kouder dan het warmste jaar ooit, en maar een fractie koeler (0,01 graden) dan 2023.
Daarmee vormen de afgelopen drie jaar samen de warmste periode van drie jaar ooit. Gemiddeld lag de temperatuur in die drie jaar meer dan 1,5 graden boven het niveau van een eeuw geleden. De grafiek hieronder laat zien hoe de opwarming van de aarde zich de afgelopen eeuw heeft ontwikkeld. "ERA5" verwijst naar Copernicus-data.
In Europa was 2025 ook het op twee na warmste jaar. De gemiddelde temperatuur was 10,4 graden. Dat is 0,3 graden kouder dan in het warmste jaar 2024.
Het is al langer duidelijk dat Europa het snelst opwarmt van alle continenten: twee keer zo snel als het wereldgemiddelde. Dat valt onder meer te verklaren doordat Europa veel landmassa heeft. Land warmt sneller op dan zee.
Ook ligt Europa relatief dicht bij de noordpool, waar de opwarming ook erg snel gaat. Antarctica ervaarde het warmste jaar ooit, het noordpoolgebied het op een na warmste. Op de kaart hieronder kun je de regionale verschillen van de afgelopen drie jaar terugzien. Afgebeeld zijn extreme temperaturen: het is duidelijk dat die vaker hoog zijn dan laag.
2025 telde meer dagen met hittestress. Dat is wanneer de gevoelstemperatuur oploopt tot boven de 32 graden. Hittestress is gevaarlijk voor de gezondheid. Jaarlijks overlijden daar volgens het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet een half miljoen mensen aan.
Ook zorgt hitte in combinatie met droogte en wind voor natuurbranden, zoals we die hebben gezien in Los Angeles begin 2025. Vorig jaar werd sowieso gekenmerkt door extreem weer. In dit artikel lees je daar meer over.
De temperatuur in de oceanen was vorig jaar hoog, maar niet zo hoog als in 2024. In dat recordwarme jaar was er een sterke El Niño: het weersverschijnsel dat elke paar jaar voor warmer zeewater zorgt.
2025 had geen El Niño en ook geen La Niña, dat juist een tegenovergesteld effect heeft. Volgens wetenschappers is er een mogelijkheid dat er eind 2026 mogelijk weer een El Niño plaatsvindt, maar zeker is het nog niet.
Zee-ijs in de poolgebieden kreeg ook te maken met klimaatverandering. De hoeveelheid ijs lag vorig jaar onder het gemiddelde, zowel bij de Noordpool als rond Antarctica. Zee-ijs is belangrijk in het klimaatsysteem, omdat het witte ijs zonlicht weerkaatst en daarmee voorkomt dat de oceaan sneller opwarmt.
Minder zee-ijs betekent snellere opwarming. De opwarming in het Noordpoolgebied gaat drie tot vier keer sneller dan de rest van de wereld.
Daar was die zorgwekkende ontwikkeling duidelijk te zien. In het voorjaar was de hoeveelheid zee-ijs er recordlaag, zoals in het figuur hieronder is afgebeeld.
Al deze ontwikkelingen hebben één duidelijke oorzaak: de uitstoot van broeikasgassen, zoals CO2, die de planeet opwarmen. Die belanden in de atmosfeer door de verbranding en winning van fossiele brandstoffen zoals olie, kolen en gas. De wetenschappers wijzen erop dat de gevolgen van klimaatverandering al duidelijk zichtbaar zijn: de hoge temperaturen zorgen wereldwijd voor extreem weer, met slachtoffers wereldwijd.
In kleine mate dragen ook andere factoren bij aan de opwarming van de aarde. Bijvoorbeeld dat onze lucht schoner is dan vroeger, waardoor de warmte van de zon minder wordt tegengehouden. Maar dat valt in het niet bij de door mensen veroorzaakte fossiele uitstoot.
In 2015 spraken alle landen ter wereld met elkaar af de opwarming eind deze eeuw niet verder te laten oplopen dan 2 graden, met 1,5 graden als streven. Die grens overschrijden vergroot de kansen op allerlei klimaatkantelpunten, zoals het verdwijnen van complete ecosystemen en het smelten van de ijskappen. De onderzoekers benadrukken dat iedere fractie van een graad opwarming die de wereld kan voorkomen vele levens kan redden.
Source: Nu.nl algemeen