Nederlands grootste drinkwaterbedrijf Vitens heeft in relatief korte tijd drie verontreinigingen vastgesteld in het drinkwater van de provincie Utrecht. Duizenden huishoudens kregen daarom het advies hun kraanwater eerst te koken. Onduidelijk is nog of er een verband bestaat tussen de verontreinigingen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Wanneer zijn de verontreinigingen geconstateerd?
Vitens stelde de eerste verontreiniging in november vast in de stad Utrecht. Ruim 125 duizend huishoudens kregen het advies om kraanwater eerst te koken, omdat de enterokokkenbacterie was gevonden in het water.
De bacterie zelf is relatief onschuldig. Een gezond mens heeft er nauwelijks last van. Alleen mensen met een zwakke gezondheid kunnen er ziek van worden. ‘De waterproducenten zien de vondst van de bacterie eerder als een waarschuwing dat er mogelijk nog andere, potentieel gevaarlijke bacteriën in het water zitten’, zegt Roberta Hofman, onderzoeker bij wateronderzoekscentrum KWR.
Vlak voor kerst kregen, iets verderop, 15 duizend Amersfoorters het advies om hun kraanwater eerst te koken, eveneens omdat de enterokokkenbacterie was gevonden in de waterleidingen. Begin januari was het weer raak: 85 duizend huishoudens in Amersfoort en meerdere nabijgelegen regio’s kregen het verzoek kraanwater eerst te koken. Weer was de enterokokkenbacterie de boosdoener. Het kookadvies is nu verlengd tot 15 januari, omdat de bacterie maar niet verdwijnt.
Hoe kan het dat die bacterie steeds tevoorschijn komt?
‘De bacterie zit overal en komt voor bij mens en dier’, aldus onderzoeker Hofman ‘Iedereen heeft de bacterie in zijn darmen. Vitens test alleen op de veel voorkomende bacteriën Enterokokken en E. coli, omdat het onhaalbaar is om op alle bacteriën te testen. Enterokokken springen er daarom al snel uit.’
Is er iets te doen aan de verontreinigingen?
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) doet jaarlijks onderzoek naar de kwaliteit van het Nederlandse drinkwater. In 2024, het meest recente jaar waarover cijfers bestaan, hebben de tien Nederlandse drinkwaterbedrijven 158 kookadviezen gegeven. Ter vergelijking: in 2023 lag dat aantal op 80 en in 2022 waren het er 94. Extremere weersomstandigheden en verouderde infrastructuur zijn mogelijke verklaringen voor de stijging, volgens het ILT.
Desondanks voldeed het Nederlandse kraanwater in 2024 voor 99,84 procent aan de strenge normen. Ook reageerden bedrijven goed op incidenten, zoals ‘verontreinigingen in het oppervlaktewater’. Het feit dat er in de provincie Utrecht nu in relatief korte tijd drie verontreinigingen zijn vastgesteld, noemt Hofman dan ook ‘puur toeval’.
Ze benadrukt dat verontreinigingen veelal ontstaan in de waterreservoirs van drinkwaterbedrijven. Dat zijn bassins waar drinkwaterproducenten gezuiverd drinkwater bewaren, bedoeld om piekmomenten van het watergebruik van Nederlanders op te vangen. ‘Als er bijvoorbeeld een scheurtje in het dak van zo’n reservoir zit, kan regenwater met de bacterie zich mengen met het drinkwater. Ze doen hun uiterste best om die bassins dicht te houden, maar je kunt dat nooit helemaal voorkomen.’
Moeten we ons zorgen maken over de kwaliteit van het Nederlandse drinkwater?
Als het aan Vitens ligt niet. Het waterbedrijf controleert alle 365 dagen van het jaar de kwaliteit van het drinkwater, zegt Vitens in een reactie op het nieuws over de verontreinigingen. Jaarlijks gaat het om 200 duizend watermonsters. Vitens: ‘Kraanwater is de best gecontroleerde voedingsstof van Nederland.’
Onderzoeker Hofman is het daarmee eens. ‘De verontreinigingen staan los van de kwaliteit van ons drinkwater. Het feit dat Vitens bij de vondst van de enterokokkenbacterie al een kookadvies geeft, toont aan hoe hoog de standaard ligt.’
Toch bevelen influencers en bedrijven waterfilters aan. Is dat verstandig?
Absoluut niet, is de wetenschappelijke consensus. Hofman: ‘Er zitten altijd bacteriën in kraanwater, daar is niets mis mee. Als je kraanwater gaat filteren, vermenigvuldigen die bacteriën zich op de filter. Dus op het moment dat de enterokkokenbacterie in het water zit, ben je die alleen maar verder aan het kweken als je een filter gebruikt.’
Source: Volkskrant