Schenking De gift van 60 miljoen euro van de Don Quixote Foundation voor een nieuwe beeldentuin bij het Rijkmuseum in Amsterdam is ook naar internationale maatstaven groot. Rijksmuseumdirecteur Taco Dibbits: „De schenker ziet deze nieuwe tuin als een cadeau aan de stad, hij vond het belangrijk dat de tuin vrij toegankelijk is.”
Artist impression van de beeldentuin voor internationale beeldhouwkunst.
Het Rijksmuseum in Amsterdam heeft een schenking van 60 miljoen euro ontvangen van de Don Quixote Foundation van investeerder Rolly van Rappard. Daarmee wordt een nieuwe beeldentuin aangelegd, schuin tegenover de voorkant van het museum. Nooit eerder ontving het museum zo’n groot geldbedrag als schenking. Museumdirecteur Taco Dibbits vertelt wat eraan voorafging.
„Heel veel, vooral van collega-directeuren van musea, in binnen- en buitenland. Maar ook van andere schenkers van ons. Want dat is een mooie bijkomstigheid van zo’n groot geldbedrag: het kan anderen inspireren om hetzelfde te doen.”
„Zeker. De National Gallery in Londen ontving vorig jaar twee schenkingen van fondsen van elk 150 miljoen pond (173 miljoen euro). Dergelijke bedragen zijn niet eerder in de museumwereld uitgekeerd. Ik denk dat die 60 miljoen in Europa op plek twee staat.”
„Een deel gaat naar het aanleggen van de beeldentuin, die uit drie paviljoens en een tuin bestaat. De rest gaat naar onderhoud, veiligheid, transport en naar het programmeren van tentoonstellingen. We willen twee presentaties per jaar houden. De eerste hebben we voor na de zomer dit jaar gepland.”
„Het is een monument, dus ga er respectvol mee om en doe alleen ingrepen die consistent en holistisch zijn. Maak goed gebruik van het natuurlijke licht. De door landschapsarchitect Piet Blanckaert ontworpen tuin moet een oase worden, die mooi aansluit bij de vergroening waarvoor bewoners in de nabijgelegen Frans Halsbuurt zich al langer inzetten.”
„Een aantal vaste ankers, beelden die herkenning bij het publiek zullen oproepen, van bijvoorbeeld Jean Arp en Alexander Calder. Maar er zullen ook werken gaan rouleren. Ik ga niet zeggen wat.”
Artist impression van de beeldentuin voor internationale beeldhouwkunst.
„Ik heb hem in 2011 of 2012 ontmoet via een gezamenlijke Amerikaanse vriend. Onze liefde voor beeldhouwkunst schiep een band. De stichting ondersteunt onze beeldentuin financieel sinds 2013 en schonk in 2023 een bedrag van 12,5 miljoen euro, waardoor de jaarlijkse beeldententoonstelling voor een decennium was verzekerd. De schenker ziet deze nieuwe tuin als een cadeau aan de stad, hij vond het belangrijk dat de tuin vrij toegankelijk is.”
„Het was een toevalstreffer. Ik ben al heel lang geïnteresseerd in een paar ommuurde paviljoentjes vlakbij het museum [Het Carel Willinkplantsoen]. Zat daar een geheime tuin achter? En zou het niet mooi zijn om dat ooit bij het museum te betrekken? Lang werd het gehuurd door kantoren, maar begin vorig jaar kwamen die paviljoentjes vrij en toen ben ik gaan informeren of we het niet konden huren. Toen de schenker niet veel later zei dat het hem mooi leek om een grotere plek voor de tuin te vinden, zei ik: die is er al!”
„Daar ben ik absoluut niet bang voor; het Rijksmuseum heeft zó’n geschiedenis van formaat. Onze onafhankelijkheid staat voorop. Wij bepalen wat wel en wat niet in de tuin komt. Ik denk dat we niet moeten onderschatten hoe belangrijk schenkingen voor musea zijn. Zonder schenkingen zou het Rijksmuseum er heel anders hebben uitgezien.”
„Nee. En ik ben blij met de naamsvermelding. Je laat ermee zien: dit hoort bij het Rijksmuseum, maar het staat ook op zichzelf.”
Directeur van het Rijksmuseum Taco Dibbits.
„Nee. De directeur van het Stedelijk en ik hebben daar veelvuldig contact over. Het Stedelijk heeft een collectie met een heel ander karakter. In het Rijks vind je kunst in de traditie van de voorgaande eeuwen en in het Stedelijk vind je werken van dezelfde kunstenaars als avant garde. Dat zit elkaar niet in de weg.”
„Ik begrijp de oproep van de fondsen goed. De cultuursector heeft het zwaar en het is van belang dat de overheid blijft investeren. Maar het is wel zo dat de groep private fondsen kleiner is geworden die musea kunnen aanspreken. Fondsen steunen bijna altijd op tijdelijke basis. Voor ons museum is het heel belangrijk dat we zo’n lange lijn kunnen uitzetten.”
„Het Rijksmuseum heeft een heel grote collectie. Verspreiding, om mensen uit het hele land te kunnen bedienen, is een belangrijke overweging geweest voor de vestiging in Eindhoven. Maar voorlopig blijft het hierbij. We gaan niet eindeloos door met uitbreiden.”
De Don Quixote Foundation, of Stichting DQ Art Foundation zoals de organisatie staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel, is gevestigd in Amsterdam-Zuid en werd opgericht door miljardair Rolly van Rappard.
Van Rappard is een van de oprichters en senior partners van investeringsmaatschappij CVC, een van de vijf grootste private-equitybedrijven ter wereld. Het ‘Don Quixote’ uit de naam van de stichting is een verwijzing naar de adellijke titel ‘ridder’ van de Van Rappards.
De stichting staat bekend om haar giften aan de culturele wereld én het feit dat de familie zich in de media zeer terughoudend opstelt. De stichting was ook voor NRC niet bereikbaar voor commentaar. De ‘Don Quixote Foundation’ is de grootste begunstiger van het Rijksmuseum. De verbinding tussen kunst en cultuur staat binnen de schenkingen centraal. Zo ondersteunt de stichting sinds de heropening van het Rijksmuseum in 2013 de jaarlijkse beeldententoonstelling in de Rijksmuseumtuinen. In 2017 gaf zij albums met meer dan 700 16de-eeuwse aquarellen en tekeningen van flora en fauna door naturalist Anselmus de Boodt (1550-1632) langdurig in bruikleen. Ook maakte ze de tentoonstelling Onderkruipsels mogelijk, waar insecten centraal stonden. In 2023 deed de stichting al een aanzienlijke schenking van 12,5 miljoen zodat het museum de beeldententoonstellingen in de tuinen ook in de toekomst zou kunnen blijven organiseren.
In 2024 kreeg ook het Stedelijk Museum een schenking van de stichting voor een ‘beeldentuin’ in de hal van het museum, waar zich vroeger de ‘echte’ beeldentuin bevond. Een van de meest opvallende werken in de ‘Don Quixote Sculpture Hall’, de officiële naam van de entree, is de dode zebra op sterk water van Damien Hirst. Dit werk is een bruikleen uit de collectie van de Don Quixote Foundation.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC