Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant.
De oplettende lezer heeft misschien opgemerkt dat ik vorige week ontbrak op deze plek. Voor het eerst in twintig jaar. Een leger van scheermesjes was met getrokken bajonet mijn longen binnengedrongen, wat zo’n hoest had veroorzaakt dat mijn arts zich naar mijn huis had gespoed om polshoogte te nemen. Hij beklopte mij en beluisterde mij aan alle kanten en zei wat hij zo’n beetje altijd zegt, namelijk dat er niet veel aan de hand is en dat ik maar moest uitzieken. Ik voelde mij nauwelijks opgelucht, want ik blafte voort.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Op tafel lag de krant met een grote foto van Donald Trump. Op de achtergrond stond zachtjes de televisie aan. Ook daar verscheen het konterfeitsel van Trump in beeld. Donald Trump was overal. Niet alleen in Venezuela, Iran en Groenland, maar ook in de straten van Amerikaanse steden. Dan sprak hij journalisten toe in een vliegtuig, dan ondertekende hij decreten in het Witte Huis en ondertussen scheen hij ook nog een potje te golfen in Florida. Omnipotent. Op CNN ging het over de aanval van Trump op Jerome Powell van de Federal Reserve. Omdat het hoofdkwartier van de Fed ook in Washington staat, hoeft Trump alleen maar zijn middelvinger uit het raam van de Oval Office te steken om de baas van de centrale bank te bedreigen. Mijn huisarts en ik keken die beelden van Trump aan. De machtigste man ter wereld sprong op zijn 79ste van hot naar her, haren in de wind, een blikje diet coke en een hamburger in de hand.
‘Hoe komt die vent zo vitaal?’, vroeg ik, ‘hij is nota bene een maand ouder dan ik. Krijgt hij speed, pep of andere middelen die hem op de been houden?’
Mijn huisarts dacht van niet. ‘Het zijn de genen’, zei hij, ‘die zijn bij sommige zo sterk dat ze niet kapot te krijgen zijn’. En de genen zijn erfelijk, zoals we weten. Vader Trump werd 93 jaar en moeder Trump werd 88 jaar, van Donald zijn we daarom voorlopig nog niet af. Al sukkelt hij tegenwoordig af en toe even in slaap, zijn fysieke onvermoeibaarheid lijkt hem het gevoel te geven van de onoverwinnelijke alleskunner. Ik moest daarbij denken aan 1995, toen Kasparov en Anand in de Trump Tower van New York verwikkeld waren in een match om de wereldtitel schaken. Trump zelf was ook even langsgekomen en had serieus gevraagd hoe lang hij zou moeten oefenen om die twee luitjes daar achter het bord te verslaan.
Op internet vind je talloze artikelen over de fysieke en mentale gezondheid van Trump. Als hij dagelijks een aspirientje te veel neemt, wordt het breed uitgemeten. Zelf schept Trump erg op over zijn gezondheid – ‘ik ben de gezondste president ooit’ – al doet hij er tegelijkertijd ook geheimzinnig over. Er is een tijd geweest dat Amerikaanse presidentskandidaten inzage gaven in hun financiële én in hun fysieke toestand. Met beide tradities heeft Trump gebroken. Bob Dole, die het tegen Clinton opnam, presenteerde een medisch dossier van honderden pagina’s. John McCain, die van Obama verloor, ging daar nog ruim overheen met een 1.173 pagina’s dik rapport.
Specifiek schrijven over de mentale gesteldheid van publieke figuren is in de Verenigde Staten niet zonder risico’s. Toen in 1967 postuum een biografische studie van Sigmund Freud (1856-1939) werd gepubliceerd over president Woodrow Wilson (1856-1924), kregen hij en zijn medeauteur William C. Bullit er postuum van langs, omdat alles over de geestesgesteldheid van Wilson zonder onderzoek met de natte vinger was opgeschreven.
De verleiding is groot om Trump neer te zetten als een krankzinnige, demente, autistische, enzovoort, crimineel die lijdt aan allerlei narcistische en borderline-achtige stoornissen. Een boek met zo’n strekking zou voor iedere psychiater een bestseller betekenen, maar sinds 1969 geldt in de VS de zogenaamde Goldwater rule. Die regel werd van kracht nadat schrijver en uitgever Ralph Ginzburg een rechtszaak had verloren die tegen hem was aangespannen door de Republikeinse kandidaat Barry Goldwater. In Ginzburgs blad Fact Magazine had gestaan dat Goldwater wegens zijn (conservatieve) mentale gesteldheid ongeschikt was voor het presidentschap. De rechter oordeelde dat je zoiets nooit over iemand mag beweren als je degene niet hebt onderzocht. Ginzburg moest 75.000 dollar smartengeld betalen, toen een enorm bedrag. Met andere woorden: een zus van Donald Trump mag wel verklaren dat haar broer gek is, een psychiater op afstand mag dat niet. Voor de American Psychological Association geldt de Goldwaterregel nog steeds als richtlijn, maar met een beroep op het algemeen belang wordt er hier en daar aan getornd.
Mijn huisarts ging er weer eens vandoor. Die scheermesjes in mijn longen zouden vanzelf wel slijten en een foto maken kon altijd nog. We keken naar Trump op CNN – uitzieken, er zit niets anders op.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant