Bobi Wine, die ooit begon als rapper in de sloppenwijken van de Oegandese hoofdstad Kampala, neemt het deze week op tegen president Museveni, die het land al sinds 1986 regeert. Bij de verkiezingen van donderdag wordt gevreesd voor grootschalig geweld.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Waar Bobi Wine gaat, is het volk. Mensen rennen massaal mee met zijn campagne-optochten, motorfietsen omsingelen zijn auto, vuisten schieten omhoog. ‘People Power! Power to the People!’, klinkt het. Bobi Wine, de rapper uit de ghetto’s van de Oegandese hoofdstad Kampala, wordt de laatste jaren alom the People’s President genoemd. Zijn aanhangers biedt hij hoop. Voor president Yoweri Museveni is hij een nachtmerrie.
Want in de afgelopen jaren lijkt Wine een revolutie van het volk te hebben ontketend in het Oost-Afrikaanse land. Een groot deel van de bevolking zou helemaal klaar zijn met hun president Museveni, die al vier decennia de dienst uitmaakt en inmiddels 81 jaar is. De macht moet terug naar het volk, betoogt Bobi Wine: Power to the People.
Maar waar Wine verschijnt, is ook het regime nooit ver weg. Politiewagens blokkeren wegen, militairen sluiten pleinen af. Traangas, waterkanonnen en kogels worden ingezet. ‘We worden constant gevolgd door meer dan veertig politie- en militaire voertuigen’, zei Wine tegen persbureau AP. Volgens hem zijn tijdens zijn campagne voor de verkiezingen van donderdag al minstens drie aanhangers gedood. De regering ontkent dat zij zich specifiek op Wine en zijn aanhangers richt.
De Verenigde Naties en andere organisaties slaan alarm: de repressie neemt toe naarmate de verkiezingen dichterbij komen. Sinds september zijn volgens de VN meer dan driehonderd mensen gearresteerd. Museveni waarschuwde Wines aanhangers vorige maand al: ‘Luister niet naar hem. Elke soldaat heeft 120 kogels.’
Het geweld roept herinneringen op aan Wines eerste poging om Museveni via de stembus te verslaan. In 2021 deed hij ook mee aan de presidentsverkiezingen. Volgens de kiescommissie behaalde hij 35 procent van de stemmen, tegenover ruim 60 procent voor Museveni. Wine spreekt van grootschalige fraude; internationale waarnemers konden nauwelijks opereren en tijdens de campagne vielen zeker vijftig doden.
In aanloop naar die verkiezingen werd Wine beschoten, gearresteerd en mishandeld. Naar schatting werden 140 leden van zijn partij National Unity Platform (NUP) ontvoerd of vastgezet. ‘Als die verkiezingen vrij en eerlijk waren geweest, was ik nu president’, zei hij in december tegen CNN.
Bobi Wine, geboren als Robert Kyagulanyi, was 4 jaar toen president Museveni in 1986 aan de macht kwam. Hij groeide op zonder vader en moeder. Muziek werd zijn uitweg. Robert doopte zich tot Bobi Wine, de artiestennaam waarmee hij later het hele land zou bereiken.
Zijn liedjes sloegen aan in de armste wijken van de hoofdstad. Wat begon als entertainment, kreeg gaandeweg steeds vaker een politieke boodschap. Wine bezong corruptie, werkloosheid en sociale ongelijkheid; thema’s die hem, en een hele generatie jonge Oegandezen, raakten. Het leverde hem de bijnaam the Ghetto President op: een volksheld voor velen, maar een groeiend probleem voor het regime.
Tijdens zijn studietijd ontmoette hij zijn vrouw Barbara Kyagulanyi. Zij veranderde Wine’s kijk op wat zijn bekendheid kon betekenen. ‘Ik wilde eerst gewoon een auto en een klein huisje’, zei Wine in de bekroonde en Oscar-genomineerde documentaire Bobi Wine: The People’s President, die hem internationaal op de kaart zette. ‘Zij veranderde mijn leven, en ik besefte dat ik dat dus ook voor anderen kon doen.’
In 2017 zette Wine de stap naar de politiek. Hij won overtuigend een parlementszetel, met driekwart van de stemmen in zijn kiesdistrict. In het parlement botste hij vrijwel direct met Museveni, die de grondwet liet wijzigen om de leeftijdsgrens van 75 jaar voor het presidentschap af te schaffen, waarmee hij onbeperkt herkiesbaar werd.
Vanaf dat moment nam de repressie toe en werd Wine herhaaldelijk gearresteerd. Ironisch genoeg was Museveni ooit zijn favoriete revolutionair: een guerrillastrijder die in de jaren tachtig de brute dictator Idi Amin verdreef en waarschuwde voor leiders die te lang aanblijven. Inmiddels zingt Wine in een van zijn liedjes: ‘Freedom fighters become dictators.’
Museveni’s eigen draai onderstreept voor Wine het belang van de grondwet. ‘Veel van wat ik nu zeg, zei onze president zelf toen hij mijn leeftijd had’, benadrukte Wine in een interview met Al Jazeera. ‘Macht corrumpeert. Ik vertrouw ook mezelf niet, daarom moet de macht naar het volk, in de vorm van de grondwet.’
Wines partij, de NUP, belooft een betere toekomst voor Oeganda’s jeugd, een land waar bijna driekwart van de bevolking onder de 35 jaar is en meer dan de helft onder de 18. Juist onder deze jongeren vindt Wine zijn grootste aanhang.
Winst bij de verkiezingen is echter allesbehalve zeker. Oeganda heeft sinds de onafhankelijkheid, zestig jaar geleden, nog nooit een vreedzame overdracht van de presidentiële macht meegemaakt.
Net als in 2021 kan Museveni nog steeds rekenen op de steun van het leger, dat wordt geleid door zijn zoon. In dat licht bezien lijkt een vreedzame machtswisseling onwaarschijnlijk, en ook de verkiezingen zelf een schijnvertoning. Wine liet daarover in een interview met CNN geen twijfel bestaan: ‘Dit is geen verkiezing. Dit is oorlog.’
3 x Bobi Wine
Drie regels uit Wines liedjes, vertaald vanuit het Engels.
Freedom (2017): ‘Wat is het doel van de grondwet als de regering de grondwet negeert?’
Corona Virus Alert (2020): ‘Het slechte nieuws is dat iedereen een potentieel slachtoffer is, maar het goede nieuws is dat iedereen een mogelijke oplossing is.’
Time Bomb Corruption (2018): ‘Ik weet niet waarom de corruptie zo groot is. Waarom de prijs van elektriciteit zo hoog is. Waarom de prijs van onderwijs zo hoog is.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant