Uit nieuw onderzoek van Omroep Gelderland, NRC en Follow the Money komt naar voren dat de uitkoopregeling voor piekbelasters veel minder effectief was dan gedacht. De overheid betaalde 1,81 miljard euro om 723 veehouderijen te laten stoppen. Dat leverde een daling van het stikstofoverschot van ongeveer 8 procent op. De onderzoekers stellen dat dezelfde stikstofwinst ook mogelijk was geweest voor 330 miljoen euro, en dat daarvoor slechts 133 bedrijven hadden hoeven sluiten. In hun berekening zou een gerichte aanpak zelfs drie keer zoveel stikstofwinst hebben opgeleverd voor hetzelfde bedrag.
Volgens de onderzoekers had de overheid vooral de grootste vervuilers moeten uitkopen, zoals Johan Remkes eerder adviseerde. Die bedrijven zorgen voor de meeste stikstofneerslag op kwetsbare natuur. Kabinetten wilden echter vasthouden aan vrijwillige deelname. Daardoor opende toenmalig minister Van der Wal een royale regeling voor de 3000 bedrijven met de hoogste stikstofdruk op Natura 2000-gebieden. Veel van de bedrijven die uiteindelijk instapten, bleken niet de grootste vervuilers te zijn. Dat zorgde voor hoge kosten in verhouding tot het resultaat.
Het stikstofvraagstuk speelt al jaren een grote rol in Nederland. De uitstoot ligt al lange tijd te hoog, terwijl schade aan beschermde natuur verboden is. Door een uitspraak van de Raad van State in 2019 kwamen bouwprojecten en infrastructuur in de knel. Het demissionaire kabinet gebruikte uitkoopregelingen als voornaamste middel om uitstoot omlaag te krijgen, maar de nieuwe berekeningen zetten vraagtekens bij de waarde van de gekozen aanpak.
De media kregen pas toegang tot de benodigde data na een langdurige rechtszaak tegen landbouwminister Wiersma. Zij wilde de gegevens over de betrokken veehouderijen niet delen. De rechter bepaalde uiteindelijk dat de informatie openbaar moest worden. De journalisten stappen nu opnieuw naar de rechter omdat ze recentere data willen inzien.
Minister Wiersma laat in NRC weten dat de regeling volgens hem wel werkt, omdat de 3000 bedrijven met de hoogste stikstofneerslag konden meedoen. Zijn woordvoerder zegt dat gedwongen stoppen via onteigening veel langer duurt dan een vrijwillige regeling. Ondertussen heeft het ministerie een nieuwe uitkoopregeling aangekondigd. Die gaat pas van start nadat burgers en organisaties hun reactie hebben gegeven.
Opvallend is dat een deel van de boeren die zich eerder wilden laten uitkopen zich inmiddels heeft teruggetrokken. Zij kiezen ervoor hun bedrijf toch voort te zetten.
Source: Fok frontpage