Het internationaal vermaarde architectenbureau OMA, mede opgericht door architect Rem Koolhaas, gaat de asielopvanglocatie in Oisterwijk vernieuwen. De kwalitatief hoogwaardige woningen moeten een nieuwe standaard zetten voor te (ver)bouwen opvanglocaties, zegt de architect.
schrijft voor de Volkskrant over architectuur, landschapsontwerp en stedenbouw.
Eind 2024 schreef het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) een ontwerpprijsvraag uit voor zo’n 450 opvangplaatsen en voorzieningen op het azc in Oisterwijk. OMA won met het plan voor de kantoren, maatschappelijke voorzieningen en een school, die worden uitgevoerd in een innovatief houten prefabbouwsysteem. Architect-partner David Gianotten treedt voor het eerst met het ontwerp naar buiten.
We kennen OMA van iconische gebouwen als wolkenkrabber De Rotterdam en het RAI-hotel in Amsterdam. Wat bracht uw bureau bij deze opdracht?
‘Wij waren al enkele jaren bezig met dit houten bouwsysteem, dat we ontwikkelden voor de bouw van scholen in Amsterdam. We zagen kansen om daarmee op meer plekken snel en duurzaam betaalbare projecten te realiseren. Tegelijk zagen we een tegenbeweging in, hoe zal ik het zeggen, de gastvrijheid van Nederland. Burgers worden opgezet tegen mensen die hier naartoe komen uit nood. Wij vinden het belangrijk om vanuit ons vak een bijdrage te leveren aan de discussie.
‘Wij willen tonen dat je een kwalitatief hoogwaardig onderkomen kan maken voor deze groep, dat ook iets toevoegt voor de buurt. Een opvanglocatie waarmee gemeenten zich graag willen associëren, in plaats van de ad hoc oplossingen die je nu ziet, en waarop veel kritiek is.’
Hoe hebben jullie het ontwerp aangepakt?
‘De opvanglocatie ligt aan de rand van Oisterwijk, in een prachtig, bosrijk gebied. We plaatsen de nieuwe houten gebouwen tussen de bestaande bomen. Het terrein is nu omringd door een hek met een portiersloge, bewoners wonen er afgesloten van de omgeving. Over mensen die je niet kent, wordt makkelijk negatief gedacht. Dat geeft een vijandig, onveilig gevoel. Daarom halen we het hek weg.
‘In de toekomst kom je binnen via een nieuw entreeplein waaraan de maatschappelijke voorzieningen, de kantoren van het COA, het sportcentrum en de gemeenschappelijke keuken liggen. Die laatste twee voorzieningen worden publiek toegankelijk. Zo creëren we een plek waar mensen met elkaar in contact komen. Daardoor kan de integratie van nieuwkomers beter verlopen.’
Inmiddels is de bouwvergunning verleend, er kwamen nul bezwaren. Hoe hebben jullie dat voor elkaar gekregen?
‘Het plan is gemaakt in samenspraak met het COA, de omgeving en de bewoners. Daarvoor zijn bijeenkomsten en workshops georganiseerd met de buurt. Uit die gesprekken kwam naar voren: maak geen bastion, maak het terrein benaderbaar. Daardoor wisten we, dat hek moet weg. Een andere wens was om de gebouwen schuine daken te geven, zoals je die veel ziet in de omgeving. Dat hebben we gedaan bij de gebouwen met de voorzieningen.
Was er tegenstand?
‘Natuurlijk waren er sceptici, een proces als dit is taai. Maar met het gewenste resultaat. Het loont om aandacht te geven aan het voortraject, transparant te zijn en veel uit te leggen. Dat betekent overigens niet dat je het altijd met elkaar eens moet zijn.’
Jullie werken met een prefabbouwsysteem dat door heel Nederland toegepast zal worden. Hoe voorkom je eenheidsworst?
‘Dit houtbouwsysteem is ontworpen als een 3D-raamwerk dat je kunt invullen met een materiaal naar keuze. Daardoor is er veel variatie mogelijk, zowel in het gevelbeeld als in de afwerking van het interieur. Voor dit project gaan we de gevels bekleden met verschillende soorten hout. Bijzonder aan dit systeem is dat alle installaties in de constructie zijn opgenomen, waardoor je geen lelijke verlaagde plafonds nodig hebt en het gebouw na montage direct klaar is voor gebruik. Zo besparen we op arbeid en kunnen we de gebouwen voor een standaardbudget realiseren.’
Hoe gaat het project verder?
‘De bouw begint in mei en zal zo’n anderhalf jaar duren. De bewoners blijven op de locatie wonen, zij verhuizen in fasen naar de nieuwbouw. Ondertussen gaat het COA verder met de plannen voor andere opvanglocaties. Het doel is om er de komende vier jaar nog vijf tot acht te vernieuwen, om te beginnen in Friesland en Zeeland.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant