De mensen in Iran kunnen hun revolutie heel goed zélf vormgeven, stelt Aida Hafezi Bakhtiari. Daar hebben ze geen redders van buitenaf voor nodig.
Mijn Iran, ik heb mij vaak afgevraagd of mijn ouders, die bijna veertig jaar geleden naar Nederland kwamen, het einde van de Islamitische Republiek nog zouden meemaken. Sinds de protesten die op 28 december uitbraken, durf ik hier voorzichtig van te dromen. Al twee weken laten Iraniërs, ondanks toenemende repressie, zien dat zij onverslaanbaar zijn – en bovenal dat de maat na 47 dictatuur vol is.
Ik ken je alleen in je huidige gedaante: jij als de Islamitische Republiek, jij die mij met portretten van Khomeini en Khamenei verwelkomt op het vliegveld, waar deze zelfde leiders eindeloos worden vervloekt. Waar wordt gesnakt naar vrijheid. Waar veerkracht in het DNA van je inwoners lijkt te zitten.
Over de auteur
Aida Hafezi Bakhtiari studeert Midden-Oostenstudies en Oost-Europastudies aan de Universiteit van Amsterdam.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het is deze onuitputbare veerkracht waarmee Iraniërs licht creëren aan het einde van een tunnel die tot voor kort oneindig leek. Hopelijk zullen het hún daden van verzet zijn die een einde zullen brengen aan je huidige regime.
Ik ben namelijk bang – bang voor wat een eventuele Amerikaanse interventie teweeg zal brengen. De geschiedenis heeft ons geleerd dat verandering die van buitenaf wordt afgedwongen, zelden leidt tot vrijheid. Toch lijken veel van mijn mede-Iraniërs, met name in de diaspora, deze angst niet met mij te delen; Washington zal hen redden en Donald Trump lijkt hun Messias te zijn.
Zijn zij Operatie Ajax vergeten? De in 1951 democratisch verkozen premier Mohammad Mosaddegh wilde je olie-industrie nationaliseren, maar kreeg daartoe niet de kans. In 1953 orkestreerde de Amerikaanse CIA, in samenwerking met de Britse MI6, een coup die Mosaddegh ten val bracht. De Sjah, die nauw samenwerkte met Washington en Londen, werd in zijn positie versterkt. Juist de onvrede over deze buitenlandse inmenging legde de voedingsbodem voor wat jou in 1979 overkwam: de Iraanse Revolutie.
Het was het jaar dat de onvrede over het beleid van de Sjah een hoogtepunt bereikte. De kloof tussen arm en rijk werd alsmaar groter en de repressie van andersdenkenden nam toe. In combinatie met het wantrouwen jegens het Westen, veroorzaakt door de coup, wist een groot deel van je bevolking het zeker: er moest verandering komen. Die verandering vonden zij in ayatollah Ruhollah Khomeini.
Vandaag is het de zoon, de 65-jarige Reza Pahlavi, van diezelfde Sjah, die door een deel van de Iraniërs wordt aangewezen als mogelijke nieuwe leider. Pahlavi, die jou in 1978 verliet en sindsdien niet is teruggekeerd, voert al decennia vanuit Amerika oppositie door zich uit te spreken tegen je huidige regime.
Zijn ideeën lijken in grote lijnen op die van zijn vader: hij wenst je een seculiere democratie toe en onderhoudt goede relaties met je huidige vijanden, Amerika en Israël. Zo woonde Pahlavi in 2023 de jaarlijkse Holocaustherdenking in Jeruzalem bij, waar hij sprak met premier Benjamin Netanyahu en president Yitzhak Herzog. Hij verklaarde daar ‘absoluut bereid’ te zijn om betrekkingen met Israël aan te knopen.
‘De vijand van mijn vijand, is mijn vriend’ is iets wat voor een deel van de Iraniërs lijkt op te gaan: bij steunbetuigingen in het Westen vergezellen Amerikaanse en Israëlische vlaggen de Iraanse uit het Sjah-tijdperk. De nostalgie lijkt hen blind te maken voor de genocidale manie van deze twee staten; zij vergeten dat Iraniërs, in de ogen van de Westerse machten, geen haar anders zijn dan de Palestijnen.
Het is de romantisering van je verleden die mij doet vrezen voor je toekomst. Ook onder de Sjah was de onvrede groot – groot genoeg om naar het onbekende dat Khomeini bracht te verlangen. Het selectieve geheugen doet een deel van de Iraniërs verblinden: Pahlavi is niets meer dan symbool van een geïdealiseerd Iran.
Ik ben bang dat we opnieuw dezelfde fout zullen maken: kiezen voor een figuur die iets belichaamt, maar het niet daadwerkelijk is. Khomeini symboliseerde in de jaren zeventig een alternatief, onafhankelijk van westerse inmenging. Vandaag symboliseert Pahlavi voor sommigen een alternatief dat opnieuw afhankelijk van westerse steun lijkt te worden.
Mijn Iran, ik gun je meer dan een leider die wordt gedefinieerd door zijn verhouding tot het Westen. Ik wens je een revolutie toe die wordt gedragen door je volk – vrij van inmenging, vrij van zogenaamde redders.
Jouw mensen kunnen het zelf. Aan hen de eer om een einde te brengen aan jouw huidige regime.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant