DEN HAAG - Het oudste boek van de KB, nationale bibliotheek, geschreven rond 800 na Christus, bevat voornamelijk teksten over de Bijbel. Toch duikt er opeens een drinkliedje in op. Hoe kan dat? Conservator Ed van der Vlist: 'Tuurlijk staat er in kloosterboeken serieuze theologie. Maar kloosterlingen dachten ook weleens aan iets anders. Daar laten ze soms sporen van achter in boeken, die daar eigenlijk niet voor bestemd zijn.'
Het is niet het mooiste boek dat de KB bezit. Integendeel zelfs. Het is wel één van de meest bijzondere boeken van de nationale bibliotheek in Den Haag, want het is het oudste boek in de collectie.
Conservator Ed van der Vlist raakt dan ook opgewonden als hij het voorzichtig uit een oranje doosje haalt: 'Het is toch wonderbaarlijk dat je in een boek van 1200 jaar geleden gewoon kunt gaan zitten lezen. En dan zo'n drinkliedje...'
Het boek stamt uit de tijd van Karel de Grote, eind achtste, begin negende eeuw. Het kleinood (zo'n vijftien centimeter hoog en negen centimeter breed) maakt deel uit van een verzameling boeken die via een omweg in 1819 in het bezit komt van koning Willem I en zo in de collectie van de KB belandt.
Het werk beslaat 173 bladen perkament van 'dubieuze kwaliteit' en mag best een lelijk ding worden genoemd. Toch is het vanwege zijn ouderdom volgens Van der Vlist van grote waarde voor de KB: 'Het lijkt wel een blok turf. Een verschrikkelijk oud, handgeschreven boek.'
Wat het ruim 1200 jaar oude boek extra bijzonder maakt, is dat het nog compleet is. De teksten zijn geschreven door benedictijner monniken in Frankrijk, in het Latijn, en geven uitleg bij de eerste Bijbelboeken. Wat het nog interessanter maakt, is dat de kloosterlingen ook maar gewoon mensen blijken te zijn.
Van der Vlist: 'Tussen de teksten zijn ook dingen geschreven. Bijvoorbeeld hier, waar het ene verhaal eindigt en het nieuwe begint, heeft iemand begin negende eeuw iets geschreven. Een vers over Sint Pieter. De patroonheilige van de abdij in Flavigny, waar hij verbleef. Hij noemt zijn naam ook: Alebertus.'
Daar blijft het niet bij. Van der Vlist bladert voorzichtig verder, want het perkament is kwetsbaar. Alebertus laat nog meer sporen na: 'Hij begon hier een liedje te schrijven. Een drinkliedje. Er staat in het Latijn zoiets als, laten we drinken, drinken, drinken. Want in het klooster hadden ze ook wel eens behoefte aan iets anders.'
Vrij vertaald moedigt het drinkliedje overmatig drankgebruik aan: 'Laten we daarom vrolijk drinken, we vragen je om goed te drinken.'
Van der Vlist kan er om lachen. 'Het eindigt met: halleluja, halleluja… Maar er staat: al, al, al… Ik weet niet hoeveel glazen hij toen al op had. Het is een soort bijvangst. Het geeft een onverwachte kijk in het leven van een kloosterling.'
Het oudste boek van de KB is zo kwetsbaar, dat het niet voor iedereen in te zien is. Slechts bij hoge uitzondering wordt daar toestemming voor gegeven.
De KB is druk bezig met het digitaliseren van de middeleeuwse handschriften. Op die manier kan iedereen deze overal en altijd via internet bekijken.
Sinds de oprichting van de KB, nationale bibliotheek in 1798 is de collectie gegroeid van 5.500 naar ruim 4,4 miljoen werken. De lengte van die collectie, 120,5 kilometer, neem met zo'n tien meter per week toe. In 2029 zal de nationale bibliotheek dan ook een nieuw magazijn in gebruik moeten nemen.
Sinds zijn oprichting heeft de KB een hele bijzondere collectie opgebouwd, met talloze unieke werken. Sommige van die topstukken liggen veilig achter slot en grendel en mogen slechts door een enkeling worden ingezien.
Omroep West heeft speciaal toegang gekregen tot het magazijn om enkele van die topstukken te bewonderen. Die verdienen tenslotte alle aandacht.
Source: Omroep West Den Haag