In Venezuela werd vorige week de Moskou-gezinde president Nicolás Maduro met veel Amerikaans machtsvertoon verwijderd. Daarmee lijkt het gedaan met de invloed van Rusland in het Zuid-Amerikaanse land. Is president Vladimir Poetin is zijn hemd gezet of geeft het hem lucht?
Rusland onderhield voor de arrestatie van Maduro al zo'n kwart eeuw warme banden met Venezuela. Het regime in Caracas kocht Russische wapens, er werden gezamenlijke militaire oefeningen gehouden en er was economische samenwerking.
"Het was voor Moskou wel fijn om in de buurt van de Amerikaanse achtertuin een land te hebben dat ze konden gebruiken om een beetje te stoken", zegt Ruslanddeskundige Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland.
Maar uiteraard niet ten koste van alles. "Geplaatst voor de keuze om tegen hoge kosten een wankel regime in Zuid-Amerika te ondersteunen of geld te steken in de oorlog in Oekraïne, dan kies je als Rusland zijnde voor het laatste", gaat hij verder.
Ook het gegeven dat de regering-Trump zich neutraler tegenover Rusland opstelt dan de eerdere Amerikaanse regeringen, is voor Moskou mogelijk een reden geweest om de VS niet dwars te zitten in Zuid-Amerika, stelt de expert.
Moskou zou al veel langer met de gedachte hebben gespeeld om Venezuela te laten vallen. In 2019 verklaarde Fiona Hill, een hoge adviseur van Trump, tijdens een hoorzitting in het Congres dat Rusland had aangeboden om zijn handen van Maduro af te trekken in ruil voor vrij spel in Oekraïne.
Volgens Hill haalde Moskou destijds de zogenoemde Monroe-doctrine aan als basis voor die 'ruildeal'. Met andere woorden, Rusland blijft weg uit de achtertuin van de VS en Washington uit die van Moskou.
Nu, ruim zes jaar later, is de Monroe-doctrine opnieuw actueel. Het idee van het opdelen van de wereld in invloedsferen werd eind 2025 in zoveel woorden opgenomen in de nieuwe Nationale Veiligheidsstrategie van de VS. En Donald Trump spreekt openlijk van een vervolg op de Monroe-doctrine in de vorm van de 'Donroe-doctrine'.
Hoogleraar Hans van Koningsbrugge ziet het voorlopige einde van de Russische invloed in Venezuela het zoveelste voorbeeld van het onvermogen en de onwil van Rusland om ergens een stokje voor te steken.
Denk daarbij ook aan de olietanker die woensdag door de VS werd ingenomen terwijl deze onder Russische vlag voer. Dat gebeurde onder de neus van een Russische onderzeeër en andere marinevaartuigen die volgens CBS News en The Wall Street Journal de buurt waren.
"Het is duidelijk dat de Russische invloed afneemt en Moskou niks heeft omdat te maskeren", zegt Van Koningsbrugge.
De Amerikaanse minister Oorlog Pete Hegseth strooide maandag nog wat zout in de wonden door te stellen dat de Russische luchtverdediging in Venezuela "niet best" was. "Geen goede reclame voor de Russische wapenexport", zegt Van Koningsbrugge daarover.
Universitair docent László Marácz stelt echter dat er ook grenzen zijn aan wat de Amerikanen kunnen. "Er zijn genoeg landen in Zuid- en Midden-Amerika die zich niet per definitie naar de wil van de VS zullen schikken. En Washington heeft niet de mogelijkheid om overal in te grijpen zoals in Venezuela. Dat kan een opening bieden voor Rusland."
Maar het zal niemand verbazen dat de oorlog in Oekraïne de belangrijkste rol speelt in het Russische onvermogen om Venezuela te ondersteunen. Moskou heeft ook na bijna vier jaar strijd nog altijd de handen vol aan het Oekraïense leger.
Om diezelfde reden heeft Rusland bovendien al eerder bondgenoten moeten laten vallen. Denk aan de Syrische dictator Bashar Al Assad, die eind 2024 zijn land moest ontvluchten. Rusland trok daarop bijna al zijn troepen terug uit Syrië. Met de arrestatie van Maduro is voor Moskou de volgende pion gevallen.
Dichter bij huis wijzen Kraft van Ermel-Nijland en Van Koningsbrugge erop dat Kazakhstan een eigen koers is gaan varen en dat Armenië zich de afgelopen jaren van Rusland heeft afgekeerd. Armenië zit in een militaire alliantie met Rusland en Moskou was tot vorig jaar verantwoordelijk voor de grensbewaking in het land.
Maar Rusland kon of wilde niet verhinderen dat Armenië de afgelopen jaren meermaals in conflict kwam met buurland Azerbeidzjan. Een klein voordeel voor Moskou: de Russische troepen die in de regio Nagorno-Karabach waren gestationeerd - het gebied waar Armenië en Azerbeidzjan om vochten - kwamen goed van pas in Oekraïne.
Source: Nu.nl algemeen