D66, VVD en CDA gaan voor een minderheidskabinet. Na twee dagen onderhandelen op landgoed De Zwaluwenberg hebben de drie partijen besloten om geen vierde partij uit te nodigen.
Dat vertelde D66-leider Rob Jetten terwijl hij in de sneeuw het formatiebuitenverblijf in Hilversum verliet. Hij is van plan om binnenkort andere partijen uit te nodigen om hun keuzes toe te lichten. „We begrijpen natuurlijk heel goed dat partijen niet zomaar akkoord gaan.” Wel wil hij peilen hoe partijen reageren op ‘goede voorstellen’.
„We zullen alles doen om van dit kabinet zo stabiel mogelijk te maken,” zei VVD-leider Dilan Yesilgöz. Volgens haar zijn ook andere partijen bereid om verantwoordelijkheid te dragen.
CDA-leider Henri Bontenbal gaf aan dat het een misvatting is dat partijen alleen afspraken willen maken over uitgaven en niet over bezuinigingen. Hij erkent wel dat het ‘hard werken’ zal zijn en dat een minderheidskabinet ‘een andere politieke cultuur’ vereist. Toch vindt hij dat een minderheidscoalitie, gezien de politieke situatie, nu een verstandige keuze is. „Op deze manier kun je oppositiepartijen een gelijkwaardige rol geven.”
D66, VVD en CDA hebben samen 66 zetels in de Tweede Kamer, wat tien zetels minder is dan een meerderheid. In de Eerste Kamer is het verschil nog groter: daar missen de drie partijen zestien zetels. De negen zetels van JA21 zouden in de Tweede Kamer kunnen helpen, maar in de Eerste Kamer blijft de coalitie dan afhankelijk van steun van andere partijen."
Door niet voor JA21 te kiezen, zal de toekomstige coalitie waarschijnlijk meer flexibiliteit krijgen. Per onderwerp moet er dan gezocht worden naar meerderheden – soms aan de linkerkant (bijvoorbeeld bij stikstof), soms aan de rechterkant (denk aan asielmaatregelen). Jetten verwees ook naar die flexibiliteit. „Andere partijen zijn eerder bereid als je het met deze drie doet.”
D66, VVD en CDA richten zich daarnaast duidelijk op de herintreder 50Plus. De partij van Jan Struijs, die twee zetels heeft, wordt tijdens de formatie regelmatig op de hoogte gehouden. Ook zijn er regelmatig contacten met JA21 en GroenLinks-PvdA.
Al donderdagochtend leken de kansen voor JA21 als volwaardige coalitiepartner verkeken, toen D66-leider Rob Jetten werd gevraagd of hij niet ‘zijn verlies moest nemen’ door JA21 toch een rol te geven in de formatie. „Ik zou niet weten waarom”, antwoordde Jetten toen. Hij vindt dat de verschillen tussen zijn partij en het rechtse JA21 te groot zijn.
Ook binnen het CDA klonk eerder al dat een nieuwe coalitie niet per se stabieler wordt als JA21 erbij komt. De partij van Joost Eerdmans is immers relatief nieuw en heeft geen ervaring in het besturen. Zo stond de VVD alleen in de wens om JA21 wel te betrekken bij de formatie.
Tijdens deze formatieweek waren er twee hoofdzaken: een besluit nemen over de kabinetsformatie en helderheid scheppen over de financiering van de toekomstige coalitieplannen.
Ook tijdens de sessie ‘op de hei’ stonden de financiën centraal. De partijen hebben wensen en verplichtingen ter waarde van miljarden. Zo heeft het huidige kabinet zich verbonden aan de nieuwe Navo-norm van 3,5 procent van het bruto binnenlands product, wat jaarlijks 16 tot 19 miljard euro extra kost. Dat geld moet ergens vandaan komen, waardoor er ook bezuinigd zal moeten worden.
Hoe het financiële plaatje er precies uitziet, wordt pas later duidelijk. Op 30 januari willen de partijen een coalitieakkoord presenteren.
D66, VVD en CDA gaan samenwerken in minderheidskabinet https://t.co/FadD3jYXBE
Source: Fok frontpage