Nieuwe albums Wie zei er dat alles al was gezegd in de popmuziek? Bestond er bijvoorbeeld al een nummer over… het ontwerpen van cruiseschepen? Door Dry Cleaning nu wel. En Sor kan niet slapen, wat geweldige rauwe en opgefokte muziek oplevert.
Dry Cleaning
Secret Love
Wie zei er dat alles al was gezegd in de popmuziek? Bestond er bijvoorbeeld al een nummer over… het ontwerpen van cruiseschepen? Nou, vanaf nu in ieder geval wel.
Op het derde album van de Londense postpunkband Dry Cleaning kruipt (stamel)zangeres Florence Shaw in de huid van een scheepsarchitect die zijn werk bloedserieus neemt. „Cruises are big business”, zingzegt ze in ‘Cruise Ship Designer’. „I don’t personally like them, but I need to serve a useful purpose. I desire very much a place in society.”
Dat lijkt op het eerste gehoor aardig te lukken: de gitaarriff van Tom Dowse dartelt, de baslijn van Lewis Maynard danst en Nick Buxton laat zijn drums marcheren. Samen zingen ze melige achtergrondkoortjes: „Striking while the iron is hot!”
Maar na twee minuten slaat alles uit het lood. De gitaren worden steeds valser. Het ritme begint te struikelen. Een onderkoeld gemompelde nekslag van Shaw laat de luisteraar wakker schrikken: „I make sure there are hidden messages in my work.”
Hmm, wacht eens even. Zou dit misschien op kunstenaars (én muzikanten) slaan die hun ziel en integriteit (uit)verkopen aan de hoogste bieder? Of luidt de verborgen boodschap juist dat we allemaal onszelf voor de gek houden en stuk voor stuk nutteloze cruiseschipontwerpertjes zijn die dezelfde lulsmoes gebruiken om onze eigen bullshitbaan te verdedigen?
Het is dit bitterzoete ongemak waarmee Dry Cleaning vijf jaar geleden naam maakte als spoken-word-postpunkband. Met een monotoon en afstandelijk stemgeluid liet Shaw haar gedachten de vrije loop onder het motto: waarom zingen als je het ook kunt zeggen? Dat gaf de rest van de band de vrijheid om hun eigen plan trekken: strakke coupletten en refreinen waren immers niet nodig.
Alleen: praten in popmuziek blijft een lastige combinatie. Hoe blijf je boeien en zorg je ervoor dat je het niveau van een voorleesavond of een instructievideo overstijgt? Op Secret Love luidt het antwoord op die vraag: meer zingen. In de drieënhalf jaar tijd na de vorige plaat mag de wereld een stuk grimmiger zijn geworden en lijkt ieder cruiseschip op een ijsberg af te stevenen, maar mede onder invloed van producer Cate Le Bon (Wilco, Kurt Vile) is het geluid van Dry Cleaning juist opgewarmd en zingt Shaw als nooit tevoren.
‘The Cute Things’ is een opbeurend indie-anthem waarin ze haar stem liefelijk langs alle registers laat glijden, inclusief überblije do-do-do’s en sha-la’s. Het overweldigende ‘Joy’ komt – voor Dry Cleaning dan – akelig dicht in de buurt van het perfecte popliedje. De eerste regels klinken nog kil: „It’s a horrorland. Destruction.” Maar dan slaat de stemming om en maakt Shaw haar strijdkreet „Don’t give up…” zingend af met: „…on being sweet.”
Croonend voltooit ze die missie in het refrein: „Joy! We’ll build a cute harmless world.”
Nu maar hopen dat het helpt.
Frank Provoost
Sor
INSOMNIA
’s Nachts werkt ons brein anders dan overdag. We denken meer associatief, minder gecontroleerd. De mens is geëvolueerd om lang en ongestoord te slapen, maar dat lukt niet iedereen. Slapeloosheid treft miljoenen mensen, zo klinkt een vrouwenstem uit een Britse keynnote speech op Insomnia, het nieuwe album van de Amsterdamse rapper en producer Sor. Het is de weerklank van pogingen om met die slapeloosheid om te gaan. In plaats van urenlang naar het plafond te staren, besloot hij muziek te gaan maken. Het album gaat dan ook meer over de lol van de nacht dan over de stress van het niet kunnen slapen.
Drie jaar na zijn vorige album, het ambitieuze drieluik Bae Doven, keert de bijna volledig dove rapper die in 2022 het dirigentenprogramma Maestro won, op Insomnia terug naar het genre waar zijn kracht ligt: trap. Hij is zeker schatplichtig aan de Soundcloudrap uit de zuidelijke staten van de VS, maar Sors sound is uniek: krakerig, rauw, overstuurd en diep lichamelijk. Muzikaal sterk opgefokt, soms, zoals de nacht dat kan zijn. Insomnia is opgebouwd als zo’n nacht: het album begint met ‘Gisteravond’, wordt gaandeweg chaotischer, groter en donkerder, om uiteindelijk kalmer te eindigen met ‘Goedemorgen’, waarin de zon opkomt en Sor eindelijk kan slapen.
Op ‘Gisteravond’ stelt acteur Frank Lammers een belangrijke vraag: „Hoe meer er mis is in de wereld, hoe meer punk geboren wordt. Wat moet er gebeuren om meer trap te krijgen?” Het antwoord dat Sor hem laat geven: trap ontstaat als je genaaid wordt. Uit verraad, frustratie en woede. Misschien ook uit insomnia. Dat idee keert terug op ‘Walgelijk’, een keiharde bouncy track met zangeres Kaya Imani en rapper Lusho, waarin Lammers vervolgt: „De wereld is walgelijk, net als jij. Dus grow up en doe iets.”
Dat ‘iets’ doet Sor zeker. Het album zit vol samenwerkingen die zijn rol in de nationale hiphopscene weerspiegelen. Sor fungeert de afgelopen jaren nadrukkelijk als de ‘streamer’ van de Nederlandse hiphop: op zijn online livestreams komen de meest uiteenlopende figuren uit de scene langs. Die verbindende rol hoor je terug op Insomnia: veteranen als Ronnie Flex en Adje, samen met opkomende artiesten en alles ertussenin, van ADF Samski tot Yade Lauren.
Ondanks die veelheid rafelt de rode draad nergens, want muzikaal houdt Sor de spanning hoog door binnen het genre te variëren, en uitstekend te componeren. ‘Night time’, met Bartofso en Ray Fuego, combineert een strakke, bijna militaire beat van Iliassopdebeat met gedempte blazers en een koor, wat de track iets dreigends en groots geeft. ‘Parasomnia’, met Ronnie Flex, Jacin Trill en Leafs, is Florida-achtige trap: schurend, log en bonkig en gemaakt voor goedkope oortjes met kabel. Sors unieke manier van rappen, nasaal en met zijn zilveren tanden dicht op elkaar, is gemaakt voor die overstuurde esthetiek. Later wordt Insomnia persoonlijk, als de rest van de wereld diep in slaap is: ‘Zone’ en ‘Botherin me’ (absoluut hoogtepunt, met zangeres Shanee) zijn zachter en lieflijker dan de rest. De beats zijn minder opdringerig, meer naar binnen gekeerd; de klank van half vijf ’s ochtends, wanneer het donker het diepst is en Sor het creatiefst.
Jonasz Dekkers
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC