De EU-landen zijn na 26 jaar onderhandelen akkoord gegaan met het handelsverdrag met de vier Latijns-Amerikaanse Mercosurlanden. Het verdrag haalt een groot deel van de wederzijdse importheffingen weg. Europese boeren protesteerden tot het laatste moment fel.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
De EU-ambassadeurs van Frankrijk, Polen, Ierland, Oostenrijk en Hongarije stemden vrijdag zoals verwacht tegen het verdrag. België onthield zich van stemming vanwege verdeeldheid in de regering. Omdat Italië uiteindelijk voor het handelsverdrag met Argentinië, Brazilië, Uruguay en Paraguay koos, was de benodigde meerderheid onder de lidstaten toch aanwezig.
Het Nederlandse demissionaire kabinet liet eerder weten, net als de Tweede Kamer, dat de voordelen van het handelsverdrag groter zijn dan de nadelen.
De EU-landen kunnen tot het eind van de middag nog bezwaar aantekenen, maar deze procedure is volgens betrokkenen een formaliteit. Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie en EU-president António Costa maken zich op om begin volgende week naar Paraguay (nu Mercosurvoorzitter) te reizen, waar ze de officiële ondertekening van het handelsakkoord zullen bijwonen.
De handelsvoordelen kunnen snel daarna van kracht worden. Het Mercosurverdrag is ook geopolitiek belangrijk voor de EU, die minder afhankelijk wil zijn van haar grote handelspartners, de VS en China.
Volgens de voorstanders van het Mercosurverdrag biedt het weghalen van de tariefmuren veel economische voordelen. De EU-export naar de vier Latijns-Amerikaanse landen zal volgens de Commissie met bijna 40 procent toenemen, de export van landbouwproducten zelf met ruim 50 procent. De extra handel leidt tot 440 duizend extra banen in de EU en tot ruim 1 miljard euro minder kosten voor het bedrijfsleven.
Om de Europese boeren te beschermen (vooral de rundvlees- en pluimveevleesproducenten) tegen concurrentie uit de Mercosurlanden, zijn er talloze waarborgen ingebouwd. Zo is de hoeveelheid rundvlees die tegen het nieuwe, verlaagde tarief de EU mag binnenkomen beperkt tot 1,5 procent van de Europese rundvleesproductie. Voor kippenvlees is dit op 1,3 procent vastgesteld.
Mocht ondanks deze voorzorgsmaatregelen de prijs van rundvlees meer dan 5 procent dalen (of de import uit de Mercosurlanden met meer dan vijf procent toenemen) dan kunnen de handelsvoordelen worden opgeschort. Verder willen de EU-landen tientallen miljarden euro’s extra vrijmaken voor de boeren in het volgende EU-meerjarenbudget.
Alle landbouwproducten uit de Mercosurlanden moeten sowieso voldoen aan de Europese eisen voor voedselveiligheid en de gezondheid van dieren en planten. De EU-wetten hiervoor gelden voor alle import, dus ook voor die uit Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay.
Voor Frankrijk, Polen, Oostenrijk, Ierland en Hongarije was dit niet voldoende. Zij vrezen voor de positie van hun boeren en bovenal ook voor hun protesten. Brussel en andere steden waren afgelopen tijd regelmatig het toneel van stevige schermutselingen tussen de politie en boze boeren op tractoren. De Franse president Emmanuel Macron noemde het handelsverdrag eerder deze week achterhaald en onvoldoende.
Naast het verlagen en weghalen van tariefmuren, krijgen Europese bedrijven door het akkoord meer toegang tot zeldzame maar belangrijke grondstoffen als niobium (gebruikt in staal en elektronica) en lithium (voor accu’s). Verder bevat het handelsverdrag afspraken over duurzaamheid (nakomen klimaatakkoord Parijs), bescherming van de arbeidsrechten en de mensenrechten. Er zijn geschillenprocedures als een van de partijen het verdrag schendt, met als uiterste sanctie het opschorten van de handelsvoordelen.
Minstens zo belangrijk als die voordelen is de politieke boodschap van het handelsverdrag aan de rest van de wereld: dat onderhandelen op basis van respect, gelijkwaardigheid en internationaal recht ook mogelijk is. Waar Donald Trump zijn macht gebruikt om tariefmuren op te leggen, en in Venezuela met een militaire actie de president en diens vrouw heeft ontvoerd, laten de EU en de vier Mercosurlanden in Trumps achtertuin zien dat het anders kan.
Het handelsverdrag past in het streven van de EU naar minder afhankelijkheid van de VS en de diversificatie van de handelsstromen. De EU heeft al handelsverdragen klaarliggen met Mexico en Indonesië en onderhandelt momenteel met India.
Dat over het akkoord met de Mercosurlanden 26 jaar is onderhandeld, lag vooral aan de EU. De lidstaten kwamen steeds met aanvullende eisen over bescherming van de landbouwsector, over duurzaamheid en de mensenrechten. De ergernis bij de Latijns-Amerikaanse landen nam afgelopen jaar toe. EU-ambtenaren en diplomaten waarschuwden dat de geloofwaardigheid van de EU in het geding zou komen als ze nu opnieuw op het laatste moment zou afhaken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant