De EU-lidstaten vellen vrijdag hun oordeel over wat het grootste handelsverdrag ooit zou zijn. Deze Mercosur-deal bevat belangrijke handelsafspraken voor Europa en Zuid-Amerika. Ook in Nederland was er verzet tegen die deal die al 25 jaar in de maak is.
Franse boeren demonstreerden donderdag weer tegen het aanstaande handelsverdrag door met trekkers straten in Parijs te blokkeren. Eigenlijk zou de ondertekening in december al plaatsvinden, maar dat werd uitgesteld na demonstraties in meerdere Europese landen.
Sindsdien heeft de Europese Commissie alles gedaan om landen achter het verdrag te krijgen. Vandaag vindt de stemming alsnog plaatst, maar er is nog steeds veel tegenstand. De stem van Italië is cruciaal.
"Bij elk handelsverdrag zijn er winnaars en verliezers", zegt hoogleraar internationale economie Steven Brakman van de Rijksuniversiteit Groningen. "Sommigen krijgen meer mogelijkheden, doordat belemmeringen als douaneregels en invoerheffingen worden weggenomen." Het zou Europese bedrijven miljarden aan heffingen besparen.
Europese zuivelbedrijven zullen bijvoorbeeld profiteren doordat ze makkelijker producten kunnen afzetten in Zuid-Amerika. Het gaat om de landen Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay.
"Anderen krijgen door het verdrag juist meer concurrentie", gaat Brakman verder. Zuid-Amerikaanse landbouwproducten zullen makkelijker op de Europese markt komen, zoals rundvlees, kip, suiker en sojabonen.
De boeren hier zijn bang dat ze meer concurrentie krijgen. "En daar hebben ze gelijk in."
Hoewel de meeste aandacht uitgaat naar de landbouwsector, gaat het Mercosur-verdrag over veel meer. Zoals de autosector, dienstverlening en de geneesmiddelenindustrie.
En zeldzame aardmetalen. Deze metalen zijn onmisbaar voor de productie van onder meer telefoons, windmolens, elektrische auto's en defensiematerieel. China is een belangrijke producent hiervan. Dat land heeft strenge regels voor de export. Dat verslechtert de Europese onderhandelingspositie.
"Maar Brazilië heeft ook veel van dit soort zeldzame metalen in de grond", zegt sectoreconoom Thijs Geijer van ING. Waarschijnlijk was toegang tot deze metalen een belangrijke reden om de banden met Zuid-Amerika aan te halen.
Het verdrag zorgt ook voor meer exportmogelijkheden. Geijer: "Het is door de Amerikaanse importheffingen lastiger geworden om naar de Verenigde Staten te exporteren. Denk aan producten als auto's, kaas en geneesmiddelen."
Zo geeft het verdrag volgens Geijer ook een signaal af aan de rest van de wereld. "Het gaat om handel op basis van wederzijdse afspraken, in plaats van het eenzijdig opleggen van de wil. Voor Europa en de richting van de wereldhandel is het een heel belangrijke dag."
Misschien is dat signaal belangrijker dan de economische impact. De landen die onder het verdrag vallen, hebben samen 730 miljoen inwoners. Maar de verwachte extra economische groei die het handelsverdrag voor de EU oplevert, is volgens de Commissie zelf vrij klein; ongeveer 0,1 procent in 2031. De economische impuls voor Nederland zou nog minder groot zijn, verwacht ING.
De verwachting is dat genoeg EU-landen vrijdag vóór het verdrag stemmen. Niet alle landen zullen blij zijn als het verdrag er komt. Met name Frankrijk, Italië, Polen en Ierland hebben zich in de afgelopen periode verzet.
"Als Frankrijk en Italië niet voor stemmen, gaat het niet door", zegt hoogleraar Brakman. Want alle landen die instemmen met het verdrag moeten 65 procent van de EU-bevolking representeren. De Ieren lieten donderdag al weten tegen te zullen stemmen, maar Italië lijkt te zijn overgehaald.
Om genoeg mensen achter het verdrag te krijgen heeft de Europese Commissie toezeggingen moeten doen. Die gaan bijvoorbeeld over maximale hoeveelheden die naar de EU-landen kunnen worden geïmporteerd, zoals rundvlees. Boven die grenzen wordt het weer veel duurder om die producten te importeren. Zo moet er voorkomen worden dat de Europese boeren worden weggeconcurreerd.
Hoewel het verzet in Nederland niet zo ver ging als in Frankrijk, was er wel kritiek. De Tweede Kamer riep het kabinet op zich feller te verzetten tegen het verdrag, ook vanwege zorgen over milieueffecten. Maar in december ging de Tweede Kamer toch met een nipte meerderheid akkoord.
"De Nederlandse economie als geheel zal niet erg veel last hebben van Mercosur", zegt Brakman. "Politiek gezien is het belang veel groter. Denk aan Trump. Mercosur is een signaal aan de VS: als jullie je terugtrekken uit de vrijhandel, dan nemen wij jullie plek in. Om als EU-land nu nog moeilijk te gaan doen zou wel erg ongelukkig zijn."
Trump heeft zich nog niet uitgesproken over het verdrag. Maar de VS ziet Zuid-Amerika als de eigen achtertuin en het kan best zijn dat de president niet enthousiast is over dit verdrag.
"Bij Trump is het een beetje gissen hoe de vlag erbij hangt", zegt Brakman. "Hier spreekt de amateurpsycholoog in mij, maar als Trump slecht slaapt en hij ziet iets over het Mercosur-verdrag, dan gaat hij misschien protesteren."
Source: Nu.nl economisch