In het Russische parlement is woedend gereageerd op de Amerikaanse inbeslagname van de onder Russische vlag varende olietanker Marinera. De officiële reacties in Moskou op het incident en ook op de eerdere ontvoering van de Venezolaanse president Nicolas Maduro en zijn vrouw blijven intussen opvallend mild.
is correspondent Rusland van de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken spreekt van ‘een grove schending van de basisprincipes en normen van het internationale zeerecht’ en roept Washington op ‘de onwettige acties ten aanzien van de Marinera en andere schepen’ te beëindigen. Ook worden de Amerikanen aangemaand de rechten van de Russische bemanningsleden te respecteren en de terugkeer naar hun land te bespoedigen.
De boze maar summiere reactie van Moskou staat in schril contrast met die van enkele leden van het Russische Lagerhuis, de Staatsdoema, die luidkeels oproepen tot een militair antwoord. Volgens Aleksej Zjoeravljov, lid van de defensiecommissie van de Doema en een veelgeziene gast in Russische talkshows, is een schip dat onder Russische vlag vaart in feite Russisch grondgebied.
‘Zo’n aanval kun je dus beschouwen als een onwettige overschrijding van onze grens. Met andere woorden, een volwaardige militaire inval in Rusland’, zegt hij tegen de nieuwssite Gazeta.ru. Volgens Zjoeravljov is de tijd voor diplomatie voorbij en moet de Russische marine de confrontatie aangaan met de Amerikaanse kustwacht.
Collega Andrej Goeroeljov spreekt al even ferme taal. ‘Er staat ons niets in de weg sancties af te kondigen tegen alle schepen die havens in de Zwart Zee aandoen, als Odesa en Mykolajiv. Ze aanhouden, doorzoeken en zo nodig zelfs tot zinken brengen, als ons iets niet bevalt’, aldus de oud-generaal tegen het Kremlingezinde Telegramkanaal Readovka. Hij bepleit ook raketaanvallen op bijvoorbeeld Rheinmetall, dat munitie produceert voor Oekraïne.
Al die retoriek legt verder geen gewicht in de schaal, omdat ze afkomstig is van mensen die geen enkele invloed hebben op Ruslands buitenlandse politiek en die zo ongeveer een dagtaak hebben aan het uiten van dit soort dreigementen. Maar de uitspraken onderstrepen wel de angstvallige stilte vanuit het Kremlin.
Afgezien van zijn aanwezigheid in een kerk niet ver van Moskou tijdens de Russisch-orthodoxe kerstnacht heeft Vladimir Poetin zich sinds de jaarwisseling niet meer in het openbaar laten zien. Ook zijn woordvoerder heeft zich niet uitgelaten over de gebeurtenissen in Caracas, noch over de Amerikaanse actie op zee.
Die afwachtende houding heeft alles te maken met de situatie rond Oekraïne, waar het Russische leger naar Poetins stellige overtuiging gestaag terrein wint. Rusland heeft daarom volgens hem op dit moment geen belang bij een staakt-het-vuren of zelfs de terugtrekking van Oekraïense troepen uit dat deel van de Donbas dat de Russen tot dusverre niet hebben weten te veroveren. Poetin zei dat eind december tijdens een bezoek aan een commandocentrum.
Donderdag pas reageerde Moskou voor het eerst op de afspraken die dinsdag in Parijs door Oekraïne en de ‘coalition of the willing’ zijn gemaakt over veiligheidsgaranties voor Oekraïne in het geval van een bestand met Rusland. Die behelzen onder meer de inzet van Europese troepen om zo’n bestand te handhaven.
De in Parijs gemaakte afspraken zijn ‘niet gericht op het bereiken van een duurzame vrede en veiligheid, maar op een voortzetting van militarisering, escalatie en uitbreiding van het conflict’, aldus de woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken in een verklaring. De woordvoerder herhaalde het bekende Russische standpunt dat Moskou buitenlandse troepen en materieel op Oekraïens grondgebied beschouwt als ‘legitieme doelwitten’.
Het Kremlin heeft eerder ook laatdunkend gereageerd op Europese initiatieven en steeds gehamerd op het inwilligen door Oekraïne van alle Russische eisen. Tegelijkertijd probeert het werkbare banden met Washington te handhaven om de gestelde doelen te kunnen bereiken. Al te hoog van de toren blazen vanwege Maduro of een geënterde olietanker is daarom nu niet aan de orde.
Een strategisch partnerschapsverdrag tussen Rusland en Venezuela voorziet in samenwerking op militair gebied, aldus senator Konstantin Kosatsjov tegen de krant Parlamentskaja Gazeta. ‘Maar uit dat verdrag volgt niet dat de Russische Federatie is verplicht militaire hulp te verlenen.’
‘Voor Rusland is de situatie niet erg gunstig’, zei politicoloog Fjodor Loekjanov na de Amerikaanse actie in Venezuela in de zakenkrant Kommersant. ‘Venezuela is een directe partner en bondgenoot, Nicolas Maduro en Vladimir Poetin kennen elkaar al lang, de Amerikaanse acties wekken uitsluitend verontwaardiging. Maar echte hulp verlenen aan een land dat zo ver weg ligt, en daadwerkelijk in een andere geopolitieke realiteit, zal niet lukken.’
Dat zal ook om een politieke reden niet gebeuren. ‘Poetin en Trump verbinden nu een ander thema dat voor Moskou onvergelijkbaar belangrijker is: Oekraïne.’ En dus houdt het Kremlin vooralsnog de lippen stevig op elkaar.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant