Drank De verontwaardiging over illegale en dodelijke drugs is steeds groot, zien Merel van Loon en Bart Takkenberg. Maar over de veel grotere schade door alcoholgebruik is het stil. Dat moet en kan anders.
Wereldkampioenschap darts in London in 2025.
De mogelijke tientallen sterfgevallen rond middelen die via webshops zoals Funcaps en Slaappillen.net zijn verkocht, leiden tot grote maatschappelijke en politieke ophef. Terecht, want onbekende en ongereguleerde stoffen zoals illegale medicijnen vormen een reëel gevaar, en elk overlijden is er één te veel. Maar de felheid van deze verontwaardiging legt iets anders bloot: onze morele reflex is opvallend selectief.
Merel van Loon is arts spoedeisende hulp.
Bart Takkenberg is maag-, darm- en leverarts.
Illegale of nieuwe middelen zorgen vrijwel direct voor mediastormen, spoeddebatten en harde politieke taal. Ondertussen blijft het stil rond het middel dat jaarlijks heel veel slachtoffers maakt: alcohol. Er is onomstotelijk bewijs voor de schadelijke gevolgen van alcohol voor de drinker zelf, voor de directe omgeving en voor de maatschappij, maar deze blijven onderbelicht voor het grote publiek.
In Nederland sterven duizenden mensen per jaar direct of indirect door alcohol. En bij mensen van 15 tot 49 jaar is alcohol de belangrijkste risicofactor voor vroegtijdige sterfte en invaliditeit. Daarnaast belanden jaarlijks tienduizenden mensen op de Spoedeisende Hulp met een alcoholvergiftiging of na een ongeval of geweldsdelict waarbij alcohol in het spel was – thuis, op het werk, tijdens het uitgaan of in het verkeer. Onnodig, want alcoholschade is grotendeels vermijdbaar.
Toch ontbreekt politieke urgentie, en alcohol wordt in sport, horeca en winkels nog altijd actief gepromoot en genormaliseerd. De grote structurele schade door alcoholgebruik is ingebed in het dagelijks leven en daarmee uit ons morele gezichtsveld verdwenen.
Deze tegenstelling zegt minder over de werkelijke risico’s, en meer over onze culturele blinde vlek: illegale middelen leiden tot morele paniek, legale middelen tot stilte. Het is eenvoudiger om geschokt te zijn door een ‘schimmige webshop’ dan door het biertje dat overal en altijd verkrijgbaar is.
Dit is geen pleidooi om de zaak-Funcaps minder serieus te nemen, het onderzoek is noodzakelijk. Maar, het is wél tijd om dezelfde energie, aandacht en politieke moed te richten op alcohol, nog altijd het meest schadelijke en dodelijke middel onder jongeren. Morele paniek is snel georganiseerd. Eerlijk en consequent gezondheidsbeleid vraagt meer durf.
Als artsen worden wij dagelijks geconfronteerd met de gevolgen van alcoholgebruik. Niet alleen op de spoedeisende hulp, maar ook bij de behandeling van vele andere ziekten zoals kanker, maag-, lever- en darmaandoeningen, hart- en vaatziekten, dementie, mentale stoornissen én verslaving. In tijden van toenemende druk op de zorg en minder handen aan het bed zijn preventieve maatregelen die alcoholgebruik terugdringen belangrijk om de zorg in de toekomst toegankelijk en betaalbaar te houden.
Laten we duidelijk zijn: we vragen niet om alcohol te verbieden, maar we wel om bewezen effectieve beleidsmaatregelen te nemen om alcoholschade te voorkomen. Het verbieden van alcoholreclame, het verminderen van de beschikbaarheid van alcohol en het verhogen van de accijnzen op alcoholhoudende dranken hebben in andere landen al hun effect bewezen. Deze concrete stappen leiden tot minder schade voor de drinker zelf en de maatschappij én tot lagere kosten voor onder meer zorg, werk (minder uitval), en politie & justitie.
We weten dat het kan, maar dat kan de samenleving niet alleen, daar hebben we de hulp van de politiek bij nodig.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC