In de vijfdelige serie, een sinistere versie van Ik vertrek, volgen Gijs Swantee en Fleur Amesz Nederlanders die hun vertrouwen in de overheid kwijt zijn en naar Paraguay emigreren.
is verslaggever van de Volkskrant.
Als je in Wakker in Paraguay de beelden ziet van Vinex-wijken met ongelukkige Nederlanders die dromen van een vrijer bestaan in een ver land, is het bijna onvermijdelijk: de gedachten gaan al snel uit naar Ik vertrek, hét emigratieprogramma. De hoop, het avontuur, de teleurstellingen ook, het zit er allemaal in. Het verschil: deze emigranten vertrekken om ideologische redenen.
‘Een sinistere Ik vertrek, dat horen we vaak inderdaad’, zegt Gijs Swantee, die de vijfdelige serie samen met Fleur Amesz regisseerde. Daarin volgen ze Nederlanders die hun vertrouwen in de overheid kwijt zijn. Vanwege de bureaucratie, de hoge belastingen, maar ook omdat ze bijvoorbeeld denken dat 5G hen ziek maakt en ze in complottheorieën geloven. In Paraguay, dat relatief openstaat voor emigranten, hopen ze meer vrijheid te vinden.
‘Er is een heel grote groep die is afgehaakt of dreigt af te haken’, zegt Swantee, over de reden waarom hij de documentaire wilde maken. ‘Wij vinden het belangrijk dat we blijven proberen elkaar te begrijpen.’
Het idee voor de documentaire kwam letterlijk op zijn pad toen hij tijdens een wandeling een sticker op een lantaarnpaal zag met de tekst: ‘Ben je ook zo klaar met Nederland?’ Het bleek een oproep voor een informatiebijeenkomst over emigratie naar Paraguay.
‘Dat was echt fascinerend. Daar zaten in een hal op een industrieterrein in Weesp honderden mensen die met elkaar gemeen hadden dat ze echt waren afgehaakt in Nederland. En ze zagen Paraguay als het beloofde land.’
In tegenstelling tot de meeste aanwezigen was Swantee weleens in het land geweest: in de jaren negentig woonde hij er een half jaar. ‘Ik dacht: nou, dat is wel een stap, het is toch een beetje het Wilde Westen. Maar zij projecteerden al hun dromen op dat land. Dat vond ik meteen een fantastisch verhaal.’
De serie volgt onder meer Anne en Lester, Mart en Carla, en Jeroen en Jan. Ze worden consequent bij hun voornamen genoemd, maar voor veel kijkers zullen de laatste twee geen onbekenden zijn. Jurist Jeroen Pols is een van de voormannen van Viruswaarheid, dat tijdens de coronaperiode meerdere rechtszaken tegen de staat aanspande. Jan Engel, de broer van coronascepticus Willem, was eigenaar van Fort Oranje, de camping die door een tv-serie een symbool werd voor verloedering.
Toen de makers aanklopten stonden de hoofdpersonen niet meteen te springen, maar Swantee en Amesz wisten ze te overtuigen van hun aanpak. ‘We wilden niet oordelen en niet aan waarheidsvinding doen’, legt Swantee uit. ‘Als iemand zo veel pijn heeft van 5G-straling of van chemtrails dat hij het land uit wil, dan is dat het verhaal. Dat wilden we laten zien, en we wilden niet in discussie over wat wel of niet waar is.’
Amesz: ‘Het is niet een groep die meteen openstaat voor de ‘mainstreammedia’. Het was een pittige klus om het vertrouwen te winnen en ook om het vast te houden.’
Op die manier is het gelukt om een bijzonder inkijkje te krijgen in de denkwereld van de ‘wakkere’ Nederlanders. Zo laat stralingscepticus Mart een kaartje zien waarop 5G-masten rond negen uur ’s avonds erg actief zijn, precies als veel Nederlanders voor de buis zitten. Hij ziet het als bewijs dat ‘hoe elites ons ziek willen maken’.
De makers onthouden zich nadrukkelijk van expliciete oordelen, maar de documentaire is zeker geen reclamefolder voor een ‘wakker’, vrij bestaan in een ver land. De hobbels, de naïviteit en de moeilijke momenten worden pijnlijk in beeld gebracht. Zo komen de Nederlanders er tijdens de Spaanse les achter dat Paraguay tijdens de corona-epidemie een jaar in lockdown heeft gezeten. ‘So we came to the wrong country!’, giert Jan Engel het uit.
Vaak schuurt het, vooral als Pols en Engel aan het woord zijn. Hun problemen met de staat en hun veroordelingen komen allemaal voorbij, maar de twee avontuurlijke ondernemers krijgen daarbij ook uitgebreid de ruimte om hun visie op de zaken te geven. Het geeft soms een wat ongemakkelijk gevoel, zeker omdat ze nu in Paraguay huizen proberen te slijten aan Nederlanders.
‘De ene kijker zal zeggen: ik wil ook naar Paraguay, want dit is fantastisch’, zegt Amesz. ‘Anderen zullen denken: jeetje. Alle moeilijke kwesties komen aan bod, maar ik denk dat het heel erg zinvol en waardevol is geweest om ze onbevangen tegemoet te treden. Daardoor kunnen we laten zien hoe diep hun overtuigingen zitten. Zij zien zich echt als vluchtelingen, en dat gevoel moeten we niet onderschatten.’
Wakker in Paraguay is 8 januari om 20.25 uur te zien op NPO 2 en is vanaf dan volledig te streamen op NPO Start
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant