Hoe verklein je slipgevaar op de fiets? Hoe help je je planten de kou te overleven? En wat doe je als de sleeën zijn uitverkocht? NRC helpt je de winter door.
Een witte laag op de daken, knisperend geluid onder de voeten en sleeënde kinderen: sneeuw geeft de buitenwereld een winterse aanblik en brengt een hoop vertier met zich mee. Dat is leuk, totdat je moet fietsen naar je werk of boodschappen moet doen met de auto. Hoe zorg je ervoor dat je veilig op de bestemming komt? Hoe bescherm je je huis tegen de kou? En hebben de vogels extra hulp nodig als het vriest? Acht tips van experts om huis, tuin, dieren én jezelf te beschermen tijdens strenge winterdagen.
Voordat je de weg op gaat is het belangrijk je auto volledig sneeuw- en ijsvrij te maken. Als je rijdt met besneeuwde ruiten of een lading sneeuw op je auto, riskeer je als bestuurder een boete van € 320,-. Pernille Blaak, woordvoerder van Rijkswaterstaat waarschuwt: „Als je vaart maakt op de snelweg, kan de sneeuw van je dak glijden en je achterligger verrassen. En als je plots moet remmen, schuift de sneeuw over je voorruit, waardoor je zicht vermindert en er ongelukken kunnen ontstaan. Daarom geldt: maak de hele auto schoon. Ook de lampen, spiegels en het kenteken.”
Eenmaal onderweg is het belangrijk voorzichtig te zijn. Blaak adviseert: „Tijdens sneeuwval en vorst moet je je rijstijl aanpassen. Verminder je snelheid, houd voldoende afstand en wissel niet onnodig van rijstrook. Op sommige plekken, zoals bruggen, koelt het wegdek sneller af en kan het erg glad zijn. En als je onderweg strooiwagens of sneeuwschuivers tegenkomt, houd dan veilige afstand [bekijk de strooiroutes op rijkswaterstaatstrooit.nl]. Probeer ze niet in te halen, maar blijf erachter rijden tot je er veilig voorbij kunt.”
Bron: ANWB
Weer en wind, regen of hagel: Nederlanders blijven fietsen. Wie ook bij sneeuw op de fiets stapt, doet er volgens het KNMI goed aan het zadel iets lager te zetten en wat lucht uit de banden te laten lopen; zo vergroot je de grip op gladde wegen. Pas daarnaast je snelheid aan, rijd voorspelbaar en houd voldoende afstand tot je voorganger om uitglijden of onverwacht remmen te voorkomen. Voor fanatieke winterfietsers zijn er bovendien speciale winterbanden die extra grip bieden.
Verkeer op knooppunt Lunetten, waar de A12 en A27 op elkaar aansluiten. Fietsers op de Erasmusbrug in Rotterdam.
Ga je een winterwandeling maken, begin dan rustig zodat je spieren opwarmen en het risico op blessures kleiner wordt. Bij gladheid zet je kleine stappen, houd je de voeten laag bij de grond en beweeg je iets waggelend, als een pinguïn, zodat je grip behoudt.
Voor extra veiligheid kun je anti-slipzooltjes (te koop bij onder meer de ANWB) gebruiken. Als je die niet in huis hebt, werken elastieken rond de schoenen ook. Wandelschoenen met profielzolen zijn de allerbeste keuze, die hebben groeven, noppen of ribbels voor extra grip.
Om lekker warm te blijven tijdens een winterwandeling kun je volgens buitenwinkel Bever het beste drie kledinglagen dragen: een nauwsluitende basislaag (het liefst van thermomateriaal zoals merinowol), een isolerende tussenlaag (van fleece, dons of wol) en een wind- en waterdichte buitenlaag. Door genoeg lucht tussen de lagen te houden, isoleert je lagensysteem beter, dus zorg dat je kleding niet te strak zit.
Op sociale media circuleren de afgelopen dagen beelden van mensen die hun wollen truien, kleden en dekens in de sneeuw leggen om ze te ‘wassen’. Werkt dat?
Omdat wol van nature bacteriewerend is, hoeft het veel minder vaak gewassen te worden dan synthetische stoffen. Toch kan een wollen trui of deken na verloop van tijd wat frisheid verliezen – en juist dan biedt sneeuw uitkomst.
Reina Ovinge van kledingmerk The Knitted Stable legt uit waarom. „Wol is een natuurlijke vezel die voortdurend reageert op zijn omgeving. Door kou en een beetje vocht ontspannen de wolvezels zich. Leg je een wollen trui of deken in de sneeuw, dan kunnen die vezels zich resetten en terugveren naar hun oorspronkelijke vorm.”
Wol is bovendien hygroscopisch: het kan vocht opnemen en dit langzaam weer afgeven. „Zo verdwijnen geurtjes, terwijl de wol zijn vorm behoudt. Bij een wasbeurt in de wasmachine is er altijd risico op krimp.” Maar in de sneeuw…
De methode is eenvoudig, benadrukt Ovinge. Leg het wollen kledingstuk of kleed op een laag sneeuw, bij voorkeur wanneer het niet sneeuwt. De wol mag niet doorweekt raken. Laat het ongeveer een half uur liggen, draai het vervolgens om en haal het daarna weer naar binnen om te drogen.
Ook schapenhouder Rob Adriaans is overtuigd. „Ik ben de zevende generatie in de schapenhouderij,” zegt hij. „En ik kan je vertellen: wol wassen in de sneeuw werkt echt.”
Amsterdam in de sneeuw.
Tijdens extreme sneeuw of gladheid kun je niet altijd op bezorgdiensten rekenen. Thuisbezorgd en Flink kampen door extreem weer regelmatig met vertragingen, en in sommige regio’s kunnen locaties zelfs tijdelijk gesloten zijn. Om te voorkomen dat je in de kou regelmatig de deur uit moet, is het verstandig houdbaar eten in huis te halen.
Denk aan producten die lang goed blijven en weinig voorbereiding nodig hebben: pasta, rijst, diepvriesgroenten en brood. Ook snacks en gedroogd fruit dat niet snel bederft zijn handig voor tussendoor. Zo kun je maaltijden bereiden zonder dat je afhankelijk bent van bezorging, blijf je veilig binnen en verklein je het risico dat je anderen in gevaar brengt.
„Tijdens de kou is het belangrijk om je huis op temperatuur te houden,” zegt Wendy Horvath, verzekeringsexpert bij Interpolis. „Houd de leidingen warm door elke kamer minimaal 15 graden te laten zijn, zodat de kans op vochtproblemen zo klein mogelijk blijft.” Kort luchten helpt om vochtophoping te voorkomen, bijvoorbeeld door roosters of ramen even open te zetten zonder dat de kou langdurig binnenkomt.
Zie je ijspegels ontstaan bij je huis of auto? Verwijder ze dan voorzichtig – niet alleen om schade aan je huis te voorkomen, maar ook ongelukken, zegt Horvath. En als alle sneeuw weer gaat ontdooien is het belangrijk om je dakgoten en afvoeren te checken op ontstoppingen om te voorkomen dat het water langs je muren en kozijnen loopt. „Maar doe dat niet tijdens extreme weersomstandigheden, want veiligheid staat voorop.”
Maar wat als er tóch iets gebeurt? „Schade door sneeuw, zoals lekkages of kapotte daken valt meestal onder de woonhuisverzekering, mits er geen sprake is van bouw- of constructiefouten of achterstallig onderhoud”, legt Horvath uit. „Ook als je onderweg een ongeluk krijgt met auto of scooter terwijl er code oranje of een negatief advies van Rijkswaterstaat geldt, blijf je meestal gewoon gedekt.” Check of dit voor jou geldt via de website van je verzekeraar.
„Het wildleven staat in de winterstand,” zegt Niels Kalkman, persvoorlichter van de Dierenbescherming. „Dieren weten dat voedsel schaars is en dat ze hun krachten moeten sparen. Maar na de jaarwisseling, als ze al veel energie hebben verbruikt door vuurwerk, is een beetje hulp altijd welkom.”
Je kunt bijvoorbeeld voer klaarzetten in je tuin voor vogels, maar kies daarbij verstandige opties. „Net zoals het niet gezond is voor de mens om de hele winter op kroketten te teren, is het niet gezond voor vogels om constant vetbollen te eten”, zegt Rogier van Vugt, Hoofd Horticultuur van de Hortus Botanicus in Leiden. Bovendien kunnen ze met hun pootjes blijven haken in het net rondom de bollen. Gezondere alternatieven, zoals zadenmixen zonder netje, koop je bij tuincentra.
Paardrijden in Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen.
Voor egels kun je kattenvoer klaarzetten. Maar Kalkman waarschuwt: muizen, ratten en ander ongedierte vinden dat net zo lekker. „In de winter probeert ongedierte bovendien sneller huizen binnen te glippen, op zoek naar warmte en eten.”
Water klaarzetten is belangrijker, zegt Vugt. Een klein bakje helpt vogels, egels en ander klein wild enorm. Zet geen grote kom neer, anders gaan vogels zich erin wassen wat gevaarlijk is tijdens vrieskou. Kalkman benadrukt verder: „Laat de dieren zo veel mogelijk met rust. Alleen als een dier apathisch is of vastgevroren kun je de lokale dierenambulance bellen voor advies.”
Houd je konijnen, andere knaagdieren of kippen in de tuin? Dan kun je ze bij extreem weer tijdelijk naar binnen halen, op een niet te warme plek. Katten kun je binnen houden als er gevaarlijke omstandigheden in de buurt zijn, zoals bevroren wateren. Check na een wandeling de poten van honden en katten: strooizout blijft kleven en kan schadelijke stoffen binnenbrengen als ze het likken. En voorkom dat je hond te veel sneeuw eet, zegt Kalkman: „Dat kan een temperatuurschok geven, vergelijkbaar met een brainfreeze.”
Niet alle planten kunnen de winter zomaar aan. „Inheemse planten zijn winterhard, maar zelfs die kunnen wanneer ze in potten staan toch doodvriezen. Zet winterharde planten in pot daarom bij strenge vorst dichtbij elkaar en tegen het huis aan”, zegt botanicus Rogier van Vugt van de Hortus Botanicus in Leiden. Dat beschermt ze tegen plotselinge vorst. „Zet niet-winterharde planten binnen op een zo koel mogelijke maar vorstvrije plek”, zegt Vugt. „Dan voorkom je dat ze op een lelijke manier gaan groeien.”
Heb je een buitenkraan? Zorg dan dat die is uitgelopen en goed dicht is, waarschuwt Vugt. „Bevroren water zet uit en kan zowel de kraan als de leidingen doen barsten. Daar krijg je lekkage van.”
Sneeuw kan zwaar drukken op takken van olijfboompjes, palmen en andere kwetsbare planten. „Schud de sneeuw voorzichtig van de takken af, zodat ze niet afbreken”, zegt Vugt. Verder geldt: laat bladeren en houtstapels liggen; daarin overwinteren egels, insecten en andere dieren. „De tuin slaapt in de winter, laat hem lekker rusten.”
Je hebt de hele week rustig gereden, als een pinguïn gewaggeld door de sneeuw naar werk en je tuinplanten lekker dicht tegen het huis gezet. Het weekend breekt aan, tijd voor plezier – maar de sleeën in de winkel zijn op. Geen nood: spullen uit huis kunnen evengoed als slee dienen. Een oude wasmand, kartonnen doos en plastic frisbee doen al wonderen. Een vuilniszak erover voor extra glijvermogen en je zoeft van de helling.
Stukken die je helpen om je leven fijner en je carrière beter te maken
Source: NRC