Sneeuwschade Kantoorpersoneel bleef al snel thuis. Voor bedrijfstakken die eropuit moeten, waren de gevolgen van de sneeuwval groter. Chauffeurs, laders, sneeuwscheppers – zij moesten overwerken om met dagen vol sneeuw toch alles rond te krijgen.
Fietsers in de sneeuw bij de erasmusbrug tijdens sneeuwval.
Voor Jan Koelewijn, uitbater van een marktkraam van bakkerij ’t Stoepje, is het een week met weinig omzet. Woensdag werd de markt in Harderwijk afgelast, vrijdag gaat die in Amstelveen niet door. In veel gemeenten is deze week geen markt, merken ze bij het hoofdkantoor van ’t Stoepje: ze zagen de annuleringen binnenstromen.
Koelewijn baalt dat gemeenten oordeelden dat het onveilig is. „Mijn kraam is stevig genoeg. En een geveegde markt is niet gladder dan een winkelstraat. Gelukkig werd de beslissing wel op tijd genomen, ik hoef deze keer geen brood onverkocht weg te doen.”
Veel sectoren kwamen deze week langzaam maar zeker in een witte slow motion – en zelfs even tot stilstand – nadat op de ene plek vijftien en op de andere plek soms wel dertig centimeter sneeuw was gevallen. Boodschappenbezorger Picnic kondigde woensdagochtend aan geen boodschappen meer te bezorgen. De vijf containerterminals in de Rotterdamse haven – goed voor afhandeling van 75 zeeschepen per dag – konden die dag vier uur niet laden of lossen. Vrachtauto’s liepen vast of sukkelden in files. Rijlessen werden afgelast, scholen gingen dicht, vliegtuigen vlogen niet, treinen stonden stil.
Wat het aanhoudende winterweer bedrijven en samenleving precies kost, is nu nog niet te zeggen. Uit gegevens over feestdagen en schrikkeldagen is wel af te leiden wat het kost als het land een hele dag platligt of juist een dag extra werkt. Zo’n dag scheelt 0,2 tot 0,3 procentpunt van het bbp, berekende het CBS eens, en dat zijn al snel enkele miljarden euro’s. Pensioenuitvoerder APG ging voor een weggevallen dag eerder zelfs uit van 0,4 procentpunt van het bbp.
Volkomen plat lag het land deze week nu ook weer niet. De files waren lang, maar supermarkten bleven vrij goed bevoorraad, de apothekers ook. Bij Mosadex, een groothandel die een derde van de openbare apotheken dagelijks van pillen voorziet, rijden de chauffeurs ’s nachts, zegt de woordvoerder opgewekt. Ze vertrekken tussen zeven uur en elf uur ’s avonds naar 530 apotheken. Dan is er geen file. PostNL zei aanvankelijk weinig last te hebben bij de bezorging, maar moest woensdag toegeven dat het voor bezorgers moeilijker werd sommige dorpen te bereiken. Boeren van FrieslandCampina moesten op een klein aantal bedrijven in gebieden met dikke lagen sneeuw hun melk laten weglopen.
In sommige regio’s waren de supermarktschappen voor verse producten lange tijd leeg, bleek uit foto’s uit Nijmegen, Amersfoort, Amsterdam en Rotterdam. Nauwelijks zuivel, geen groenten of fruit. Volgens supermarktketen Jumbo was transport was soms lastig – en „door de feestdagen missen we in de versketen een aantal werkdagen”, mailde een woordvoerder. Boeren en tuinders werken bovendien vaak met seizoenskrachten, en die zijn nog niet terug uit Oost-Europa. Winterproducten zoals spruitjes zijn sowieso lastig te oogsten met dit weer. Ook de aanvoer van groente en fruit uit Zuid-Europa is door slecht weer in die landen daar niet optimaal.
Kantoorpersoneel kon deze week nog vaak thuis werken, maar in sommige bedrijfstakken moesten medewerkers toch echt de straat op om naar hun werk te gaan.
Twee Amerikaanse onderzoekers keken eind 2020 naar de relatie tussen hevige sneeuwval en gewerkte uren. Per 2,5 centimeter sneeuwval op één dag werkten Amerikanen gemiddeld een uur per week minder, zo bleek. Dat effect varieerde flink. Met name in sectoren waar mensen de hele dag fysiek aanwezig moeten zijn, zoals onderwijs, bouw, in kassen, fabrieken en vrachtverkeer, werd minder gewerkt. Onderhoud- en reparatiemedewerkers maakten juist overuren tijdens hevige sneeuwdagen, schrijven zij. „Niet zo verrassend, aangezien de sneeuw tot meer reparaties en onderhoud zal leiden.”
Hoe langer de sneeuw valt, hoe meer de kosten oplopen. „Een stilstaande vrachtwagen kost een ondernemer grofweg 80 euro per uur, onder meer door extra loonkosten en uitgelopen planningen”, zegt Tessa de Jong van Branchevereniging Transport en Logistiek Nederland. Volgens haar zijn er zo’n 150.000 Nederlandse vrachtwagens, waarvan tweederde binnenlands rondrijdt. „Dus als er dagenlang veel files staan loopt de schade al gauw in de miljoenen.”
Het meeste transport ging ondanks de files gewoon door. „Leveringen aan consumenten zijn soms lastig, omdat er in woonwijken sneeuw ligt, maar doorgaande wegen zijn goed begaanbaar”, zegt De Jong. „We horen van onze leden dat er wel incidenten en vertragingen zijn, maar geen grote problemen. Bedrijven waar vrachtwagens aan leveren, maken laad- en losplaatsen goed sneeuwvrij. En vrachtwagenchauffeurs zijn professionals die de veiligheid goed kunnen inschatten.”
Volgens supermarktkoepel CBL zetten supermarkten alles op alles om de winkels te bevoorraden, met extra chauffeurs, langer doorwerken, nachtbezorging en eerder beginnen. „Ook de vulploegen worden maximaal ingezet om snel de vracht in de schappen te krijgen zodra die, verlaat door het langzaam rijdende verkeer, binnenkomt.”
Bij elektriciteitsnetbeheerder Liander zijn aanrijtijden voor de monteurs langer dan anders. „Die zijn ongeveer verdubbeld”, zegt woordvoerder Sanne-Louise de Bruin. „We proberen pragmatisch te kijken naar wie waar is, liever een tijdje wachten op iemand die al in de buurt is dan een monteur het hele land door laten rijden.”
De sneeuw heeft het aantal storingsmeldingen niet opgedreven. De Bruin: „Lastig is wel dat er bij vrieskou en sneeuw van gemeenten niet gegraven mag worden. Dus als er een storing onder de stoep of straat zit, blijft die voorlopig bestaan. Ook alle geplande werkzaamheden waarvoor gegraven moet worden, zijn uitgesteld.”
Voor hernieuwbare energie is sneeuw slecht nieuws. Omdat de sneeuw deze dagen goed blijft liggen, leveren zonnepanelen nog minder op dan in een sneeuwloze januarimaand. Ook zijn op enkele plekken windmolens stilgezet. Onder meer die van Vattenfall in de Wieringermeer en Moerdijk hebben deze week af en toe last van aangevroren sneeuw en ijsvorming.
„Dan zetten we ze stil, om te voorkomen dat ijs wegzwiept”, zegt woordvoerder Robert Portier. „Al onze windmolens zijn voorzien van ijsdetectie, bij turbines dicht op wegen of woningen is die detectie vrij geavanceerd – met camera’s en een klein weerstationnetje. Als het ijs weer is verdwenen, gaat de turbine pas aan na een check van een monteur.” Van economische schade door de sneeuw spreekt de woordvoerder niet. „Het hoort erbij, het waait ook weleens niet en dan staan ze ook stil.”
Bij uitkeringsinstantie UWV hebben werkgevers van zo’n 29.100 dakdekkers, stratenmakers en kabel-aanleggers een tijdelijke uitkering aangevraagd wegens ‘onwerkbaar weer’, bleek donderdag. Bij sneeuwstormen, hevige regen of diepe vorst die dagenlang aanhoudt, kunnen zij na twee dagen 75 procent van het loon krijgen voor het personeel dat niet kan werken.
Sommige sectoren varen juist wel bij andermans sneeuwperikelen: in Amsterdam was de hele week amper nog een vrije hotelkamer te vinden doordat duizenden reizigers op Schiphol waren gestrand. Garages draaiden overuren door mensen die plots winterbanden wilden en door vele gevallen van blikschade. Bij sportketen Decathlon waren sneeuwjassen, laarzen en sleetjes al snel uitverkocht.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC