Wat Donald Trump etaleert met de aanval op Venezuela, is niets anders dan het koloniale script dat Europa zelf eeuwenlang heeft geschreven, stelt Yarin Eski. Maar dan bigger, better and stronger.
Als je kijkt naar een van de vele wereldkaarten van oliereserves die in de afgelopen dagen viraal ging, kon je al voor de toespraak van de Amerikaanse president Donald Trump ruiken dat het hem allemaal te doen is om het zwarte goud. Daar zouden honderden miljarden vaten van bestaan in Venezuela.
Het democratiseren van autocratieën (wat op zichzelf al onmogelijk is, juist omdat het Trump betreft) hoeft niet eens meer als cover-up te gelden. Ook het bestrijden van illegale drugshandel wordt niet meer alleen als drogreden opgevoerd, zoals de CIA dat in het verleden geregeld deed. Het ging hem natuurlijk nooit om de zogenaamde ‘war on drugs’: hij gaf zelfs zonder enige schaamte toe dat de oorlogszuchtige aanvallen op Caracas en de ontvoering van Maduro om olie gaan.
De freudiaanse verspreking van Trump tijdens zijn toespraak said it all: ‘I watched last night one of the most precise attacks on sovereignty. I mean, it was an attack for justice.’
Yarin Eski is universitair hoofddocent bestuurskunde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het is rauw imperialisme, of beter gezegd: Trumperialisme. Agressief, koloniaal en totalitair, erop gericht de natuurlijke hulpbronnen van Venezuela in beslag te nemen. Trump is daarin misschien wel erger dan Vladimir Poetin. Geopolitieke analyses stellen nu al dat door het veiligstellen van Venezolaanse olie, de Verenigde Staten vrijwel immuun zullen zijn voor verstoringen in hun energievoorziening vanuit de Golfstaten. Het zou zelfs een buffer kunnen zijn voor Trump mocht hij in de toekomst Iran willen aanvallen.
Ook al beschikt Europa niet over enorme oliereserves, Trump heeft ook ons in zijn vizier. Een groeiend, VS-aangestuurd narratief beweert namelijk dat wij in Europa lijden onder ‘civilisational erasure’. Binnen dit MAGA-denkkader positioneert Trump zichzelf vervolgens als vermeende ‘redder’ van de westerse beschaving.
Hiervoor gelden dezelfde risico’s met vergelijkbare uitkomsten als voor Venezuela: een illegitieme ‘rechtvaardiging’ voor onderdrukking, ingrijpen en uiteindelijk voor overheersing onder het mom van ‘hercivilisering’. Daarvoor zou zo maar eens meer oorlog nodig kunnen zijn – wat Trump alleen maar goed uit zou komen om de Amerikaanse presidentsverkiezing in 2028 uit te stellen, én om opnieuw de aandacht af te leiden van de Epstein-files.
PVV-voorman Geert Wilders glundert intussen van Trumps overwinning op Maduro, en kijkt samen met andere Europese radicaal-rechtse lieden uit naar de Trumperialistische ‘redding’ van onze zogenaamde vervallen Europese civilisatie. Dat terwijl zij tegelijkertijd ook het Poetinisme vieren. Want voor deze collaborateurs die voor beide kanten bereid zijn Europees verraad te plegen, geldt uiteindelijk vooral: Make Europe Great Again (MEGA) – of het nu over Trump of Poetin gaat.
De voorlopig nieuwe Venezuelaanse president (voormalig vicepresident van Venezuela) Delcy Rodriguez zal het Trumperialisme in ieder geval weerstand bieden. Venezuela staat klaar haar natuurlijke hulpbronnen te beschermen en zal nooit meer een kolonie of slaaf van welk imperium dan ook worden, waarschuwde zij.
In deze strijdlust van het autocratische ex-Maduro-regime ligt impliciet een diepe angst besloten, namelijk dat het Trumperialisme Venezuela daadwerkelijk zal koloniseren, en dat het dat eigenlijk al doet. Trump wil Venezuela immers ‘tijdelijk waarnemen’, totdat er een overdracht heeft plaatsgevonden.
Rodriguez zei nog iets opmerkelijks, namelijk dat de aanval op Venezuela in de toekomst ook elk ander land kan overkomen. Dat is geen onrealistische gedachte, want laat het nu precies dat ‘waarnemen’ zijn dat inmiddels ook Groenland angst inboezemt. En dat is niet zonder reden. Deze week postte Katie Miller, de vrouw van Trumps vertrouweling Stephen Miller, op X een kaart van Groenland met de Amerikaanse vlag en de tekst ‘SOON’, wat internationale ophef veroorzaakte over de soevereiniteit van het land.
Aruba, Curaçao en Sint-Maarten, evenals Bonaire, Sint-Eustatius en Saba maken zich ook zorgen sinds de Maduro-ontvoering. Want voor deze voormalige Spaanse, Deense en Nederlandse koloniën dreigt nu re-kolonisatie. Maar ook Colombia, Cuba en Mexico lijken op het lijstje van Trump te staan. Canada wacht misschien eenzelfde lot. En wellicht Europa ook.
Deze angstbeelden lijken stuk voor stuk afleveringen van een dramaserie, getiteld De Gouden Eeuw, seizoen II. In dit seizoen zouden de Denen, Spanjaarden, wij Nederlanders én de andere oud-Europees kolonisatoren zomaar eens door het Trumperialisme overheerst kunnen worden. Iets waarvan we eind vorig jaar al een voorproefje kregen toen de nieuwe Amerikaanse veiligheidsstrategie werd gepresenteerd. Sterker nog, Poetin en Trump zijn volgens een analyse in The Guardian momenteel mogelijk al bezig met een vorm van landjepik in Europa, waarbij Poetin Oost-Europa pakt en Trump West-Europa.
Wij zijn dus niet langer de koloniale jagers, maar de prooi. En het wrede ervan is dat we aan de oostkant Trump nodig hebben tegen Poetin, maar aan de westkant Trump juist moeten vrezen. Ik denk dat in de derde aflevering van de Gouden Eeuw II, met de titel ‘Making Europe Colonial Gain’, meer duidelijk zal worden.
Daar zien we al voorzichtige, angstige anticipatie op, zoals in de ‘diplomatie’ van EU-chef Ursula von der Leyen, en ook in het statement van haar collega Kaja Kallas. Zij gaf namelijk aan dat Nicolás Maduro ‘geen legitimiteit’ heeft en hoopt op een ‘vreedzame overgang’ die het internationaal recht en het VN-Handvest respecteert. Zij veroordelen Trumps acties in Venezuela in ieder geval niet concreet en hetzelfde geldt voor andere Europese leiders, behalve Mette Frederiksen, premier van Denemarken.
Ik vermoed dat die angst zich ook zal manifesteren in pleasing-gedrag, waarmee ik doel op hoe Navo-chef Mark Rutte, wiens ‘gave land’ eeuwenlang economisch heeft geprofiteerd van het kolonialisme, vooral braaf zal zijn voor zijn ‘daddy’ Trump.
Hoe die Europese angst zich ook zal manifesteren, uiteindelijk is het Trumperialisme in diepere zin voor ons een confrontatie met het spook van ons verleden. We dreigen zelf slachtoffer te worden van het massale geweld en de structurele onderdrukking die kolonisatie met zich meebrengt. Wij weten immers als geen ander hoe die machine heeft gewerkt, en nog steeds doorwerkt, anno 2026.
En dat is het grootste ongemak: Europa is niet alleen bang voor het Trumperialisme omdat het onrechtvaardig is, maar ook omdat het zeer herkenbaar is. Wat Trump openlijk etaleert, is namelijk niets anders dan het koloniale script dat wij in Europa zelf eeuwenlang hebben geschreven. Het wordt nu alleen opnieuw uitgevoerd door een grovere en luidere acteur die zich niets aantrekt van regels en zich er ook niet achter verschuilt. Hij maakt er zelfs entertainment van op zijn truth Social account.
Het verschil is zodoende niet moreel, maar esthetisch. In deze opvolger zullen wij Europeanen waarschijnlijk falen in ons verzet, juist omdat wij ons eigen koloniale verleden nooit werkelijk onder ogen zijn gekomen en écht hebben ontmanteld, zoals Venezuela dat wel gedaan lijkt te hebben. Trump is daarom geen externe bedreiging voor Europa; het is de terugkeer van iets waarvan Europa zich nooit écht heeft kunnen loswringen, maar dan op zijn Trumpiaans: bigger, better and stronger.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant