De ontvoerde Venezolaanse president Nicolás Maduro stond maandag al voor de rechter in New York. Hij is de aftrap van een waarschijnlijk jaren durend strafproces. ‘Ik heb niets verkeerd gedaan.’
‘Bent u Nicolás Maduro Moros?’ wil de rechter weten. Een standaardvraag die vandaag, in de rechtbank van New York, géén standaardantwoord krijgt. Met enige moeite, handen op zijn knieën, staat de verdachte op. ‘Ik ben Nicholás Maduro’, klinkt het. ‘Ik ben de rechtmatige president van Venezuela en ik ben gekidnapt vanuit mijn huis.’
Twee dagen nadat de 63-jarige Maduro door Amerikaanse troepen in Caracas van zijn bed werd gelicht, tijdens een ongekende militaire interventie, verschijnt de Venezolaanse leider maandagochtend al voor de strafrechter op Manhattan. Blauw gevangenistenue. Grijze haren door de war. Hij ziet er tien jaar ouder uit.
Onmiddellijk heeft de dictator moeite zich te schikken naar het juk van het Amerikaanse rechtssysteem. ‘Meneer Maduro’, onderbreekt de rechter zijn betoog. ‘Ik wil alleen uw naam weten. Er komt nog een tijd en een plaats voor uw hele verhaal.’ Zelden viel een staatshoofd harder.
Maduro en zijn echtgenote Cilia Flores worden in New York vervolgd voor onder meer samenzwering, narcoterrorisme en drugs- en wapenhandel. Met zwarte koptelefoons op hun hoofden, een live vertaling in het Spaans, horen zij maandag de aanklacht tegen hen ontvouwen. Flores kijkt stug vooruit. Maduro maakt zwijgend aantekeningen op een blocnote.
Het is een historisch moment. Niet eerder in de geschiedenis ontvoerden de Verenigde Staten de zittende leider van een soevereine natie zonder invasie of enige vorm van oorlogsverklaring. President Donald Trump vroeg zelfs zijn eigen Congres niet om toestemming voor militair optreden in het buitenland.
Deze eerste voorgeleide vormt de aftrap van een complex, vermoedelijk een jarenlang strafproces. Een van de vragen die daarin centraal zal komen te staan: heeft de regering-Trump rechtmatig gehandeld met de arrestatie en vervolging van de Venezolaanse leider?
‘Ik heb niets verkeerd gedaan’, prevelt Maduro maandag, gevraagd naar zijn schuld of onschuld. ‘Ik ben een fatsoenlijk man.’ Opnieuw zoekt de gevallen president ruimte voor een gedragen pleidooi. En opnieuw kapt de rechter hem onmiddellijk af.
De verdediging betwist in New York, tegenover de 92-jarige rechter Alvin Hellerstein, de legaliteit van Maduro’s arrestatie en detentie. Advocaat Barry Pollack bepleit dat Maduro als president immuniteit geniet. Hij spreekt van een ‘militaire ontvoering’.
De advocaat van echtgenote Cilia Flores vraagt maandag om een medische check voor zijn cliënt, vanwege mogelijke verwondingen die zij tijdens haar arrestatie in Caracas zou hebben opgelopen. Flores’ gezicht oogt inderdaad enigszins beurs.
‘Ongelofelijk om hen beiden zo te zien’, fluistert bezoeker Maria Gloria Cardarelli (40) vanaf de publiekstribune. Als tiener vluchtte Cardarelli met haar ouders vanuit Venezuela, nu kan zij haar ogen niet afhouden van de gevallen dictator en zijn vrouw achter hun houten bureaus. ‘Eindelijk komt er gerechtigheid voor Venezuela.’ Ze glimlacht. ‘Dit is pas het begin!’
Tientallen agenten van de DEA, de Amerikaanse Drug Enforcement Agency, stampen maandag in hun windjacks door de marmeren gangen van het rechtsgebouw. Hun aanwezigheid onderstreept waar de aanklacht tegen het echtpaar-Maduro, tenminste binnen deze muren, feitelijk om draait: drugshandel.
In de buitenwereld gaat het daar echter nauwelijks over. Eerder lijkt Trump geïnteresseerd in Venezuela’s oliereserves, die behoren tot de grootste ter wereld.
De president heeft aangekondigd dat Amerikaanse bedrijven vanaf nu toegang krijgen tot de Venezolaanse markt en de Amerikanen het land voor onbepaalde tijd zullen ‘besturen’. Wanneer interim-president Delcy Rodríguez, een bondgenoot van Maduro, niet goed samenwerkt met de Amerikanen, heeft Trump al gewaarschuwd, dan zal zij daarvoor ‘een grote prijs betalen’.
Critici vrezen dat deze militaire interventie tegen Venezuela pas het begin is van voortschrijdend agressief optreden tegen andere landen. Dat Trump zich gesterkt voelt om méér leiders af te zetten die hem niet zinnen. De afgelopen dagen uitte de president al dreigementen richting Colombia, Iran, Mexico en Groenland. Ook voorspelde Trump dat de Cubaanse regering snel ten val zal komen.
‘Wij verwachten volumineuze en ingewikkelde juridische procedures’, zegt Maduro’s advocaat Barry Pollack in de rechtbank. Zowel justitie als de verdediging van Maduro geeft maandag het recht op tot een versnelde procedure. Ook om borg wordt door de verdediging niet verzocht. Niemand die hier een spoedige afronding verwacht.
Het echtpaar wordt vastgehouden in het zwaarbeveiligde Metropolitan Detention Center in Brooklyn, waar momenteel ook Luigi Mangione verblijft, de 27-jarige verdachte op de moord van de topman van ziektekostenverzekeraar UnitedHealthcare. Eerder verbleef de beruchte drugsbaron Joaquin ‘El Chapo’ Guzmán al in deze gevangenis.
Ook buiten de rechtszaal leidt de zaak tot tweespalt. Nadat Maduro en Flores maandagochtend per gepantserde wagen bij de rechtbank waren gearriveerd, werden zij opgewacht door honderden demonstranten. ‘Gerechtigheid!’, riepen de aanwezige Venezolanen. ‘Handen af van Venezuela’, lazen de protestborden van anderen.
Na een krap half uur zit het er al op. Wanneer Maduro de rechtszaal weer wordt uitgeloodst, grijpt de dictator nog één keer zijn moment. ‘Ik ben een krijgsgevangene’, roept Maduro door de zaal, terwijl de advocaten om hem heen hun koffers al dichtklikken.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant