Venezuela Is dit perfect? Nee. Is dit juridisch zuiver? Nee. Is dit beter dan nog tien jaar Maduro? Voor miljoenen Venezolanen wel, schrijft Fred Pals.
Nicolás Maduro is gearresteerd en wordt voorgeleid in New York. De Venezolaanse president wordt vastgehouden in Brooklyn, in dezelfde faciliteit waar eerder ondernemer Sam Bankman-Fried en artiest R. Kelly verbleven. Voor een man die een land bestuurde, is de omslag abrupt.
Fred Pals is journalist. Hij was tussen 1998 en 2004 correspondent in Caracas.
In Caracas blijft het voorlopig stil. Elke publieke reactie is risicovol. Tegelijk klinkt vanuit (sommige) Europese hoofdsteden een voorspelbaar refrein: imperialisme, interventionisme, geschonden soevereiniteit. Ik hoor deze argumenten. Ik begrijp ze ook. Maar ze vertellen niet het hele verhaal.
Mijn vrouw is Venezolaans. Mijn twee dochters zijn geboren in Caracas. Tussen 1998 en 2004 werkte ik daar als correspondent voor Dow Jones Newswires en The Wall Street Journal. Ik zag hoe het begon. Ik zag vrienden vertrekken, familie vluchten. Venezuela is voor mij geen abstract debat over internationale betrekkingen.
Het land is leeggelopen. Ongeveer een derde van de bevolking woont inmiddels in het buitenland: zo’n acht miljoen mensen. Omgerekend naar Nederlandse maatstaven zou dat zes miljoen Nederlanders betekenen. Een van de grootste vluchtelingenstromen ter wereld, zonder oorlog, zonder frontlinie, zonder duidelijk eindpunt.
Trump handelt niet uit nobele motieven. Het gaat hem om olie, om het terugdringen van Chinese, Iraanse en Russische invloed in wat Washington als zijn achtertuin beschouwt. Dat klopt.
De juridische basis moet nog worden bewezen. Wapenhandel, gecoördineerde drugshandel via het ‘Cartel de los Soles’ – het moet allemaal voor de rechter worden gestaafd.
Dit schept precedenten. Als de Verenigde Staten een zittende president kunnen oppakken, wat betekent dat voor andere internationale conflicten? China en Taiwan? Rusland en Oekraïne? Het risico op regionale escalatie is reëel.
Tegelijkertijd is waar: Maduro leidde geen land. Hij beheerde schaarste van wat je een overlevingsdictatuur kunt noemen. Het regime overtuigt niemand meer. Het overleeft via repressie, geweld, hongerlonen en duizenden politieke gevangenen.
Voor Venezolanen is blijven geen strategie meer. Wie kon vertrekken, is vertrokken. Wie bleef, mist de middelen. Die miljoenen mensen vluchtten niet vanwege de verschillende sanctiepakketten die de afgelopen jaren zijn opgelegd door de internationale gemeenschap, die vooral ook Maduro en zijn getrouwen hebben geraakt. Ze vertrokken omdat de toekomst oploste, omdat wachten geen optie was.
Er bestaat een term uit de Koude Oorlog die opnieuw relevant is: fellow travellers. Westerse intellectuelen die de Sovjet-Unie verdedigden zonder communist te zijn. Ze reisden ideologisch mee, comfortabel vanuit Londen of Parijs, zonder de gevolgen te dragen.
Venezuela heeft zijn eigen fellow travellers. Europese linkse denkers en activisten die Maduro verdedigen als symbool van verzet tegen Amerikaans imperialisme. Jeremy Corbyn, de Spaanse Podemos-partij, de Fransman Jean-Luc Mélenchon. Ze schrijven essays over volkssoevereiniteit en noemen sancties ‘economische oorlogsvoering’. In Amsterdam, Berlijn en Parijs gingen honderden mensen zaterdagavond de straat op om Maduro te steunen.
Maar zij staan niet in de rij voor brood. Hun kinderen vluchten niet. Hun familieleden worden niet opgepakt voor een kritisch WhatsApp-bericht. Hun salarissen verdampen niet door hyperinflatie.
Vanuit Amsterdam, Berlijn of Parijs is het makkelijk om anti-imperialisme te roepen. Vanuit een functionerende democratie, met volle supermarkten en werkende rechtspraak, kun je Trumps actie probleemloos veroordelen.
Maar wie betaalt de prijs van dat principiële standpunt? De Venezolaan die niet kan vluchten, die achterblijft terwijl internationale steun het regime legitimeert.
Trump is geen held en dit is geen zuivere rechtsgang. Dit lost de problemen van Venezuela niet op, met zijn uitgeholde instituties en herstel dat generaties zal duren. Maar het regime dat miljoenen verdreef, dat de economie met 75 procent liet krimpen en opposanten opsloot, wankelt. Misschien stopt de bloeding. Misschien krijgt Venezuela ruimte om adem te halen.
Is dit perfect? Nee. Is dit juridisch zuiver? Nee. Is dit beter dan nog tien jaar Maduro? Voor miljoenen Venezolanen wel.
De vraag is niet of je tegen Trump bent. De vraag is of je solidair bent met het Venezolaanse volk, of dat je meereist met een regime omdat het past in je ideologische verhaal en een hekel aan Trump hebt.
Maduro is weg. Zijn medestanders zitten nog in het zadel. Niemand weet hoe dit afloopt. Het is geen volmaakt moment. Maar het biedt wel iets wat Venezolanen al jaren is afgenomen: hoop.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC