Ondanks Amerikaanse dreigementen dat Iran geen demonstranten moet vermoorden, wordt er bij protesten gewoon met scherp geschoten op de mensenmassa. ‘We hebben geen genade met relschoppers’, liet het hoofd van de Iraanse rechterlijke macht maandag weten.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Inwoners van tientallen steden gaan al meer dan een week de straat op om te demonstreren tegen de prijzen die in sommige gevallen met wel 50 procent zijn gestegen. Volgens mensenrechtenactivisten zijn hierbij al zeker 20 mensen gedood, onder wie drie kinderen. Human Rights Activists Iran, een organisatie die vanuit de VS werkt, meldt dat zeker 990 mensen zijn gearresteerd en zeker 20 van hen zijn jonger dan 18 jaar.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft zondag herhaald dat hij de situatie in de gaten houdt, en dat de VS ‘met kracht’ zullen ingrijpen als Teheran ‘net als in het verleden weer mensen begint te vermoorden’.
Ondertussen publiceerde het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken verschillende dreigende tweets op haar Perzisch-talige account op X. ‘Trump is een man van actie’, staat er bij een foto van de Amerikaanse president, die kijkt naar de operatie waarbij de Venezolaanse president Nicolás Maduro gevangen wordt genomen. ‘Mocht je het nog niet weten, dan weet je het nu.’
Twitter bericht wordt geladen...
Het is vooralsnog onduidelijk of de VS daadwerkelijk zouden ingrijpen of op welke manier zij dat zouden doen, maar de Iraanse leiders reageerden furieus op de dreigementen. In juni voerde de Amerikaanse luchtmacht samen met Israël aanvallen uit op Iraanse nucleaire installaties en Israël stelt ook nu weer aanvallen te overwegen. Overigens niet vanwege de demonstraties (die door de Israëlische premier Netanyahu worden aangemoedigd) maar omdat Teheran volgens Israëlische inlichtingendiensten haar ballistische raketprogramma fors heeft opgevoerd.
Drie hoge Iraanse functionarissen vertelden The New York Times dat vooraanstaande leden van de leiding van de Islamitische Republiek in besloten gesprekken hebben toegegeven dat het regime in een overlevingsmodus is beland. Ze zouden weinig middelen hebben om de economische situatie of de dreiging van een nieuw conflict met Israël en de Verenigde Staten het hoofd te bieden.
Datzelfde heeft de Iraanse president Masoud Pezeshkian de afgelopen weken herhaaldelijk ook gesuggereerd. Hij verklaarde dat hij ‘geen ideeën’ had voor de vele problemen van Iran, en hij vroeg het ministerie van Binnenlandse Zaken om mild te blijven. ‘Elk beleid in de samenleving dat onrechtvaardig is, is gedoemd te mislukken’, zei de president donderdag in een toespraak. ‘Accepteer dat we naar het volk moeten luisteren.’
Door de val van de Iraanse munt, de rial, en de torenhoge inflatie is het leven voor burgers onbetaalbaar geworden. De onrust begon vorige week zondag, toen winkeliers op de bazaar van Teheran hun deuren sloten en ondertussen wordt er in zeker 78 steden gedemonstreerd.
De afgelopen dagen liepen die protesten op veel plaatsen uit op rellen: overheidsgebouwen werden aangevallen en auto’s werden in brand gezet en jonge mannen botsten met veiligheidstroepen. De demonstraties vinden naar verluidt voornamelijk in kleinere steden en op universiteiten plaats.
De maatregelen die de regering tot nu toe heeft genomen (zoals het vervangen van de gouverneur van de centrale bank en het aankondigen van wijzigingen in het valutabeleid) hebben weinig effect gehad. Om de economie echt te herstellen, zijn ingrijpende beleidswijzigingen nodig. De Iraanse regering lijkt echter niet bereid om bijvoorbeeld een nucleair akkoord met Washington te sluiten om de sancties op te heffen, of de corruptie harder aan te pakken.
De huidige protesten zijn nog niet zo groot als in 2022, toen mensen na de dood van de 21-jarige Masha Amini massaal de straat op gingen. De jonge vrouw was gearresteerd omdat haar hoofddoek niet goed zat en kwam vervolgens om op een politiebureau. Ook toen werden de demonstraties met harde hand neergeslagen: volgens mensenrechtenorganisaties zijn toen 551 mensen gedood.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant