Rusland-Venezuela Vorig jaar was de Venezolaanse president Maduro nog eregast van Vladimir Poetin. Door de Amerikaanse interventie wordt de reputatie van Rusland aangetast. En als er meer olie uit Venezuela de markt opkomt, kan dat zeer ongunstig zijn voor de Russische economie.
De Russische President Vladimir Poetin begroet zijn Venezolaanse collega Nicolás Maduro in het Kremlin in mei 2025.
Een vijandige leider midden in de nacht overvallen en geboeid wegvoeren, om daarna de controle te claimen over diens land. Het sterke staaltje machtspolitiek van de Amerikaanse president Trump in de Venezolaanse hoofdstad Caracas zal bij sommigen in Moskou jaloezie hebben veroorzaakt. Een vergelijkbaar scenario had Vladimir Poetin immers voor zijn aartsvijand Volodymyr Zelensky klaarliggen, toen zijn strijdkrachten in 2022 Oekraïne binnenvielen. Maar hoewel zijn speciale eenheden indertijd een license to kill hadden, kregen zij Zelensky niet te pakken.
„Caracas in drie uur”, klonk het afgelopen dagen dan ook spottend op Russische en Oekraïense sociale media, in verwijzing naar het Russische plan van destijds om Kyiv in drie dagen in te nemen. De Oekraïense president Zelensky verwoordde de gedachte van veel Oekraïners toen hij zaterdag hintte op een vergelijkbare Amerikaanse interventie in Moskou. „Als je dit zo gemakkelijk kunt doen met dictators, dan weten de Verenigde Staten wat hun volgende stap zal moeten zijn”, zei Zelensky tegen journalisten, een Amerikaanse aanval op Moskou suggererend.
Poetin heeft van Trump echter weinig te vrezen. De Amerikaanse president lijkt tijdens de ‘vredesbesprekingen’ over Oekraïne uit Poetins hand te eten en bovendien beschikt Rusland over nucleaire wapens, zoals haviken in Moskou afgelopen dagen niet nalieten te benadrukken. „Lang leve nucleaire wapens!”, jubelde vicevoorzitter van de Russische Veiligheidsraad en oud-president Dmitri Medvedev tegen persbureau Tass. Onderhandelaar Kirill Dmitriëv nam de kans te baat om de gedempte Europese reactie op Trumps gewelddadige optreden te hekelen en noemde hen op X „bange vazallen” wier „nep-waarden te koop zijn.”
Los van het gekrakeel vormt Maduro’s gevangenneming een harde geopolitieke slag voor Moskou, menen analisten. „Dit is een klap voor Poetin, een klap voor Rusland en de Russische belangen, omdat Rusland zich de afgelopen twee jaar heeft gepositioneerd als een machtsfactor in de regio”, zei de Russische politicoloog Vladimir Roevinski, werkzaam in Colombia, zondag tegen de BBC. „Veel Zuid-Amerikanen hebben een beperkt beeld van het moderne Rusland en daar maakt Moskou handig gebruik van door het beeld te scheppen van Rusland als een soort Sovjet-Unie, herrezen uit de as, sympathiek tegenover Zuid-Amerikanen en klaar om hen te verdedigen wanneer ze worden aangevallen door de belangrijkste imperialistische macht: de Verenigde Staten.”
Extra pijnlijk is dat ruim een jaar geleden de val van het regime van de Syrische dictator Bashar al-Assad en zijn vlucht naar Moskou eveneens een gat sloeg in het internationale aanzien van Rusland.
Het afgelopen jaar hadden Poetin en Maduro intensief contact. In mei zat Maduro op de eretribune tijdens Poetins Overwinningsparade, kreeg hij een tour in Poetins geboortestad Sint-Petersburg en tekenden de twee een strategisch partnerschap. Afgelopen november werd de samenwerking verlengd tussen het Venezolaanse staatsoliebedrijf Petróleos en het Russische staatsvehikel Roszarubezhneft, dat met Rosneft volgens experts een derde van de export van Venezolaanse olie voor zijn rekening neemt.
De laatste keer dat Poetin en Maduro elkaar spraken was drie weken geleden, toen Poetin telefonisch zijn steun betuigde en Maduro’s recht benadrukte om zijn „nationale belangen en soevereiniteit te verdedigen tegen externe druk”. Toen zijn Venezolaanse vriend afgelopen weekend werd afgevoerd, bleef Poetin echter muisstil en liet hij als gebruikelijk de eerste reacties over aan anderen. Minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov veroordeelde zaterdag de „gewapende agressie” en de „ernstige schending van de Venezolaanse soevereiniteit en het internationaal recht.”
„Het is [voor Poetin] te laat om Maduro nu nog te steunen”, concludeerde Andrei Kortoenov, politiek analist bij Poetins geopolitieke denktank Valdai, zaterdag in gesprek met Al Jazeera. De analist zei ervan uit te gaan dat Moskou en Beijing het illegale Amerikaanse optreden zullen aankaarten in de VN-Veiligheidsraad, maar hij verwacht verder geen (zichtbare) interventie. Volgens Kortoenov bewijzen de gebeurtenissen voor Moskou dat het internationaal recht aan het afbrokkelen is en het idee dat ‘de sterkste wint’ prevaleert.
Het feit dat Rusland zélf al bijna vier jaar lang een illegale militaire operatie uitvoert tegen een soeverein land, ontlokte de analist een hartelijke lach. „Ik denk dat het Kremlin een duidelijk onderscheid maakt tussen Oekraïne en Venezuela. Vanuit Russisch perspectief is Oekraïne nooit onafhankelijk geweest en is Oekraïne altijd een instrument geweest in de capabele handen van westerse machten.” Hoewel hij niet verwacht dat de gebeurtenissen het vredesproces rond Oekraïne zullen bespoedigen, denkt hij wel dat Trump aan zijn triomf in Venezuela „meer autoriteit” zal ontlenen om Moskou en Kyiv tot een compromis te dwingen.
Naast de geopolitieke wending, wacht Rusland de economische impact van het verlies van Venezuela als bondgenoot. De afgelopen tijd heeft Trump duidelijk meer interesse getoond voor de immense Venezolaanse olievoorraden dan voor het lot van de geplaagde Venezolanen. Met zijn voornemen om te profiteren van de in het slop geraakte Venezolaanse olie-industrie begeeft Trump zich in Russisch én Chinees vaarwater. „Als Trump erin slaagt zijn plannen te verwezenlijken, dan is dat een zware slag voor Rusland en China”, zei de Russische energie-expert Michaïl Kroetichin zondag in een Russische talkshow.
Rusland heeft de afgelopen jaren veel geld gestoken in de regimes van de presidenten Hugo Chávez en Maduro in ruil voor zware olie, die onder meer naar China wordt gestuurd. Of Amerikaanse bedrijven als Chevron, Exxon Mobil en ConocoPhilips erin zullen slagen Rusland uit de markt te drijven, is afwachten. „Maar afgaand op Trumps vastberadenheid lijken zij hun doel te kunnen verwezenlijken”, zei Kroetichin, wijzend op de stijgende aandelen van de concerns. Hij acht het onwaarschijnlijk dat Trump daar als president de vruchten van zal plukken. „De drie jaar die hem nog resten in het Witte Huis zijn volstrekt onvoldoende om dit doel te bereiken”, aldus de analist.
„Rusland heeft [als concurrent] enorm geprofiteerd van de ineenstorting van de Venezolaanse olie-industrie”, zei Phil Flynn, marktanalist bij Price Futures Group tegen de financiële nieuwssite Fortune. MochtVenezolaanse olie opnieuw op de internationale markt komen, dan zullen de prijzen dalen. Dat is slecht nieuws voor de kwakkelende Russische oorlogseconomie, die volgens analisten op een kritiek punt dreigt te komen.
In zijn nieuwjaarstoespraak beloofde Poetin Russen te werken aan het welzijn van het ‘grote Rusland’. Luidde hij 2025 nog vol zelfvertrouwen uit, het nieuwe jaar begint voor de Russische leider weinig florissant.
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.
Source: NRC