Bibliotheek Utrecht start een initiatief om ‘kleine’ schrijvers met grote dromen aan een publiek te helpen. Het doel van directeur Deirdre Carasso: de boekencollectie diverser maken, het schrijfambacht vieren, en ruimte bieden voor ontmoeting.
Vlak voor het middaguur druppelen in de monumentale hal van de hoofdvestiging van Bibliotheek Utrecht aan de Neude verheugde mensen binnen. Achter in de ruimte is een groep vrijwilligers druk in de weer: papieren worden op de tafels gelegd en koffie, thee en koekjes klaargezet. Een grote poster vermeldt: ‘Of het nu een roman is, een novelle, een levensverhaal, een thriller, graphic novel of kinderboek... wij geven jouw werk een plek in de bieb.’
Jouw boek in de bieb, zo luidt het nieuwe initiatief van de Bibliotheek Utrecht. Een sectie vol ongepubliceerde boeken in alle mogelijke talen, door schrijvers van alle leeftijden, afkomstig uit het hele land. Achter de tafels ontstaat een lange rij met kletsende mensen – de meesten zichtbaar trots met hun boek in de hand. In de hoge hal speelt een meisje piano, voor een klein publiek.
Op 24 januari volgt de feestelijke opening van de afdeling met ongepubliceerde boeken; de dag erna opent die voor publiek. Op inleverdagen, zoals op deze dag halverwege december, krijgen schrijvers de kans om alvast een plek voor hun boek te bemachtigen.
Het initiatief komt uit de koker van directeur Deirdre Carasso. Haar doelen zijn helder: de boekencollectie diverser maken, het schrijfambacht vieren, en ruimte bieden voor ontmoeting. Dat er op de inleverdagen zo veel mensen naar Utrecht afreizen om hun boek in te leveren, stemt Carasso hoopvol. Ondertussen zijn er al bijna vierhonderd boeken ingeleverd. De collectie belooft gevarieerd te worden, want ook na de officiële opening is het mogelijk boeken in te leveren.
Onderzoek naar culturele participatie toont aan dat ongeveer 1,5 miljoen Nederlanders creatief schrijven. Het overgrote deel van die verhalen, manuscripten of romans ziet nooit het daglicht. Als schrijvers er al voor kiezen naar een uitgeverij te stappen, wordt slechts één procent van die boeken uitgegeven, schat auteursrechtenorganisatie Lira. Bibliotheekdirecteur Carasso: ‘Uitgeverijen fungeren als de poortwachters van de verhalen die wij in de bibliotheek delen, maar het is niet gezegd dat alleen die boeken de moeite waard zijn.’
Romans, oorlogsverhalen, fotoboeken, dichtbundels, kookboeken, kinderboeken, muziekcomposities – alle soorten boeken in alle denkbare vormen zijn welkom. Carasso benadrukt dat je als lezer van Jouw boek in de bieb nieuwsgierig en avontuurlijk moet zijn. ‘De boeken liggen hier echt puur en authentiek. Misschien is het boek dat je leest heel zorgvuldig geredigeerd, maar misschien ook niet.’
In de rij wachten de schrijvers geduldig tot zij aan de beurt zijn om hun boek in te leveren. De vrijwilligers nemen de tijd en bij de inlevertafels ontstaan daardoor vaak intieme gesprekken over de verhalen. Ter plekke schrijven de auteurs een persoonlijke boodschap aan de toekomstige lezer in het boek. De ontvanger kan via een terugbrengkaart zijn eigen reactie schrijven.
Carasso liet zich voor het project inspireren door The Brautigan Library in de Amerikaanse stad Vancouver (Washington), onderdeel van het historisch museum. En die bibliotheek, van ongeveer driehonderd ongepubliceerde boeken, is weer geïnspireerd op The Abortion: An Historical Romance 1966 (1971), een roman van de Amerikaanse schrijver Richard Brautigan die zich afspeelt tegen het decor van zo’n zelfde soort bibliotheek.
In de Bibliotheek Utrecht is plaats voor drieduizend boeken. Een derde daarvan wordt bewaard in de opslag, van waaruit de collectie steeds zal rouleren.
Op de plek waar voorheen de reisboeken stonden, vlak bij de hoofdingang, worden de ongepubliceerde boeken zo gepresenteerd dat bezoekers er ‘op een heel associatieve manier doorheen kunnen gaan’, zegt Carasso. Hoe de afdeling precies zal worden vormgegeven, wil de directeur nog niet prijsgeven. ‘Het zal bijna een soort museale installatie worden’, vertelt ze. De unieke presentatie moet ervoor gaan zorgen dat elke auteur in ieder geval een lezer krijgt. ‘Het democratiseren van de bibliotheek zit in onze kern’, zegt Carasso. ‘We zijn niet alleen een plek om iets te halen, maar ook een plek om kennis en verhalen te delen.’
‘Mijn boek heet Rondom omdat ik tien jaar geleden op de motor rondom de wereld reisde, waarbij ik startte vanaf de Domtoren in Utrecht. In acht maanden ben ik zo ver mogelijk oostwaarts gereden, tot ik weer bij het beginpunt uitkwam. Voor dit avontuur zegde ik mijn baan als bankier op.
‘Tijdens mijn reis heb ik een hoop verslagen bijgehouden. Vanaf New York zat ik een maand op een vrachtschip, waardoor ik veel tijd had om te schrijven. Voor familie had ik de oplage al klaar liggen. Ik kom wekelijks met mijn dochter in deze bibliotheek, dus het is heel bijzonder dat ik hier straks mijn eigen boek terug kan vinden.’
‘Mijn boek Lichtvlokken gaat over de parels uit de muziektherapie. Ik ben musicus en sinds vijf jaar ook muziektherapeut in een verpleeghuis. Vanaf het begin vond ik de momenten met mijn cliënten zo mooi dat ik erover ben gaan schrijven. De gesprekken die ik met hen voer gaan vaak over de dood, maar eindigen altijd met een lichtpuntje. Op social media deelde ik af en toe al verhalen, en ik kreeg geregeld terug dat het mensen raakte. Via een kennis werd ik getipt over Jouw boek in de bieb, waarna ik besloot de verhalen te bundelen, aangevuld met zelfgemaakte natuurfoto’s. Ik vind het best spannend om mijn boek in te leveren, en hoop dat mensen ervan kunnen genieten.’
‘Drie jaar lang werkte ik samen met mijn oma en moeder aan kookboek Xup Xup (een Catalaanse term die het geluid nabootst van het zachte sudderen van een gerecht op het vuur, red.). Het boek bundelt familierecepten uit meerdere generaties, aangevuld met onze favoriete gerechten uit Catalonië.
‘In die jaren reisde ik vaak met mijn moeder naar Barcelona om met mijn oma te koken en de recepten op te schrijven. Naast recepten bevat het boek 70 pagina’s over de Catalaanse cultuur: wat we vieren, onze symbolen, je leert zelfs een paar Catalaanse woordjes. Het boek is een ode aan mijn nationaliteit. Dankzij crowdfunding heb ik alles zelf gerealiseerd. Een alternatieve bibliotheek zoals Jouw boek in de bieb past goed bij een kleine schrijver met grote dromen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant