Met Joy Beune, Stijn van de Bunt en Sebas Diniz in de olympische schaatsselectie bewijst Team IKO-X2O bij de grote ploegen te horen. De formatie van de broers Erwin en Martin ten Hove pakt het net iets anders aan dan de meeste sportteams.
Toen Joy Beune afgelopen november met haar drie WK-titels genomineerd werd voor Sportvrouw van het jaar, werd er direct gekeken naar haar begeleidingsstaf. Wie kwam er in aanmerking voor de titel Coach van het jaar? Niemand in het bijzonder, stelde Martin ten Hove, een van de coaches van Team IKO-X2O. Eén naam selecteren druist in tegen hun ploegfilosofie.
Team IKO-X2O, het team van Beune, olympisch kampioen Bart Swings en OKT-sensatie Stijn van de Bunt, hanteert een ander beleid dan het gros van de sportteams. Er is niet één coach die de scepter zwaait.
De rood-wit-blauwe formatie zorgde afgelopen week voor de grootste verrassing van het olympisch kwalificatietoernooi. De pas 21-jarige Van de Bunt schaatste nooit een internationale wedstrijd op het hoogste niveau, maar won in Thialf met overmacht de 5 en 10 kilometer. In één klap is hij Neerlands hoop op de lange afstanden, in een tijd waarin Nederland er op die afstanden internationaal nauwelijks aan te pas komt.
Op de sprint overklaste Van de Bunts ploeggenoot Sebas Diniz wereldkampioen Jenning de Boo op de eerste 500 meter van het OKT, met een toptijd van 34,14. Slechts drie mannen waren op zeeniveau ooit sneller. Ook Diniz mag zich opmaken voor zijn olympisch debuut.
Wat kenmerkt Team IKO-X2O, een ploeg die lange tijd opereerde in de schaduw van zwaar commercieel schaatsgeweld?
Er waren jaren dat de allergrootste schaatstoppers naar het inmiddels door Essent gesponsorde team van Jac Orie trokken, of naar de Reggeborgh-ploeg van Gerard van Velde. Of anders naar AH-Zaanlander, de duurformatie van Jillert Anema. Daar lag het geld, daar was het meeste succes. Maar inmiddels hoort ook IKO-X2O bij de grote ploegen.
Het schaatsteam kent zijn oorsprong in de zomer van 2017, toen twee Groningse broers besloten een eigen ploeg op te richten: het op dat moment nog sponsorloze team Ten Hove.
Erwin (43) en de twee jaar jongere Martin ten Hove schaatsten in hun jeugd op landelijk niveau. Ook hun ouders waren betrokken bij de sport: als eigenaren van verzekeringsbedrijf VPZ sponsorden ze jarenlang de gelijknamige schaatsploeg, een commercieel team met onder anderen Bob de Jong en Thijsje Oenema in de gelederen.
Als twintigers bekwaamden de broers zich in het trainersvak. Martin maakte een uitstapje naar China, waar hij schaatsers in Harbin begeleidde. Erwin was lang betrokken bij de Groningse iSkate-formatie.
Ze werkten in de eerste jaren onder anderen met Jorien ter Mors, Jan Blokhuijsen en Marije Joling. In 2023 vertelde Erwin: ‘We moesten opboksen tegen ploegen waar het geld tegen de plinten klotste. En wij hebben eigenlijk altijd, als we 100 euro hadden, geprobeerd voor 150 euro uit te geven. We zijn steeds qua budgettering wat voor de muziek uitgelopen.’
Martin bekende in 2024 dat dit in het eerste seizoen maar net goed was gegaan. ‘In de laatste maand van ons eerste seizoen hadden we geen geld meer voor ons eigen salaris. Ik ging in een callcenter werken, Erwin in een sportschool, om die maand op die manier geld te verdienen.’
Inmiddels staan er dertien begeleiders op de website van de ploeg, die bestaat uit tien schaatsers. Zo kwam in 2020 hun provinciegenoot Erik Bouwman, oud-schaatser en voormalig bondscoach van Zuid-Korea en Duitsland, bij de begeleidingsstaf.
De afgelopen jaren namen ook de sponsorinkomsten toe. Een jaar geleden werd naast IKO, fabrikant van isolatiemateriaal, badkamerwinkel X2O gedeeld hoofdsponsor. Erwin: ‘Ik ken de budgetten niet precies, maar als ik hoor wat andere ploegen aan schaatsers bieden, denk ik dat we kleiner zijn dan Essent en Reggeborgh, maar niet onderdoen voor Zaanlander.’
Vier jaar geleden zat de begeleidingsstaf van Team IKO er na het OKT heel anders bij dan nu. Geen van hun schaatsers had een van de Nederlandse startbewijzen gepakt voor de Spelen van Beijing in 2022. Martin: ‘Dat we overal naast zaten is voor ons een kantelpunt geweest. De dag na het toernooi hebben we met z’n allen samengezeten en gezegd: het moet anders. Want als het budget kleiner is en je doet hetzelfde als andere ploegen, dan ga je niet winnen.’
Twee maanden later volgde een tweede kantelpunt, maar dan in positief opzicht. Zo’n tien jaar na zijn entree in het langebaanschaatsen loste de Belg Bart Swings, sinds 2020 schaatsend bij de formatie van de Ten Hoves, zijn belofte als massastartspecialist in en sprintte naar het goud in Beijing.
Juist met Swings waren de coachende broers gedwongen om anders te werken dan volgens de traditionele Nederlandse schaatsaanpak. Bij de meervoudig wereldkampioen skeeleren hadden ze niet de alleenheerschappij in het opstellen van het trainingsprogramma. Erwin: ‘Hij heeft nog een skeelercoach waar hij ’s zomers onder valt, en skeeleren is niet onze business. We moesten met zijn expertteam samenwerken.’
Die twee zaken, het mislukte OKT en de olympische zege van Swings, bevestigden de broers in het idee dat ze het niet alleen konden. Sterker: dat ze het niet alleen zouden moeten willen. Om een succesvol schaatsteam te worden moesten ze kennis van buiten halen.
Erwin: ‘Dat is eigenlijk zoals het in een bedrijf werkt. Daar is het heel gebruikelijk om experts in te schakelen om een klus te klaren. Om taken te verdelen en te zorgen dat je zo gezamenlijk een doel haalt.’
En zo zijn er bij het succes van Joy Beune vijf coaches betrokken. Haar fiets- en krachttrainingen, conditietraining op de fiets en oefeningen in het krachthonk zijn de verantwoordelijkheid van Jacob Veenstra. Allroundtrainer Erik Bouwman schrijft het programma op het ijs. Erwin ten Hove geeft daar als sprintexpert van de ploeg ook zijn input, bijvoorbeeld over de start en techniek. Materiaalman Ke Jiaxin, roepnaam Jason, geeft daarnaast eveneens regelmatig zijn kijk op schaatstechnische zaken.
Martin ten Hove staat bij alle wedstrijden als coach op de kruising en zorgt daarbuiten dat alle trainingsvisies samenkomen. ‘Elke woensdag komen we met alle coaches bij elkaar en nemen we de programma’s van al onze schaatsers door’, zegt Martin, die zichzelf ‘procesbewaker’ noemt. ‘We hebben veel discussie. Iedereen kijkt kritisch naar elkaar.’
In het schaatsen is het niet gebruikelijk dat de verantwoordelijkheden binnen de ploeg zo nadrukkelijk worden gedeeld, zeggen de broers. Erwin: ‘Daar werkt het vaak nog zo dat een hoofdcoach zegt: we gaan allemaal linksom of we gaan allemaal rechtsom.
‘En schaatsteams zitten vaak vast in bepaalde manieren van trainen: in treintjes rijden bijvoorbeeld, maar ook andere dingen die nu eenmaal gebruikelijk zijn. Wij hebben multidisciplinaire experts bij de ploeg, die dat soort zaken ter discussie stellen. Die vragen: waarom doen we dit zo, en kan dat niet beter?’
Martin: ‘Dat is voor ons ook wennen. Wij waren vroeger ook coaches die het hele programma schreven.’
Met Beune bewees de ploeg de afgelopen twee seizoenen het gelijk van de gedeelde aanpak. Zij groeide uit tot de prijzenpakker onder de Nederlandse vrouwen. Maar bij het OKT leerden de 26-jarige rijdster en de ploeg ook de keerzijde van die favorietenrol kennen: als het misgaat is de teleurstelling voor de gedoodverfde winnaar zo veel groter dan voor de underdog.
Beune had, naast haar vrijwel zekere plekje in de achtervolgingsploeg, haar zinnen gezet op drie individuele startplekken. Ze pakte er slechts eentje, op de 3 kilometer. Op de 1.500 meter, de afstand waarvan ze het meest had verwacht, ging het mis. Op de 5 kilometer kwam ze er een dag later – en nog steeds ontdaan – wederom niet aan te pas.
‘De echte kater heeft ze van de 1.500 meter. Ze sprak zelf over een gebroken hart’, zegt Martin ten Hove daags na het OKT. ‘Ze heeft nog even tijd nodig om daarvan te bekomen.’
Ook voor de staf was het een hard gelag dat hun pupil in Milaan niet voor vier titels kan gaan, zoals de bedoeling was. ‘Het is voor ons ook balen, maar we gaan gewoon door. De plannen voor de Spelen staan al langer, en daar gaan we mee aan de slag. Het doel nu: twee keer goud.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant