India Het smalste stukje van India is een strategisch belangrijke corridor in het uiterste noordoosten. New Delhi vreest dat China het gebied wil innemen. Een reis langs grensposten: „We voelen ons eenzaam door de Chinese dreiging.”
Jonge Indiase kadetten voeren een ceremonie uit aan de grens met Bangladesh.
Het is hier eerder donker. In de Indiase stad Siliguri zakt de zon ruim een uur vroeger dan in New Delhi. De stad ligt ruim twaalfhonderd kilometer ten oosten van de hoofdstad. En voorbij Siliguri gaat India nóg verder: een nauwe landverbinding leidt naar een driehoekig stuk land, ingeklemd tussen Nepal, Bhutan, Bangladesh en grote rivaal China. De acht deelstaten in dit uiterst noordoostelijke stuk van India hebben jaren gepleit voor het instellen van een andere tijdzone, zodat hun werktijden beter aansluiten op het daglicht. Maar de centrale overheid in Delhi hield het tegen: één land, één tijdzone.
Siliguri is een stad met ‘maar’ een miljoen inwoners. Bezienswaardigheden zijn er niet – je reist dóór Siliguri, de ‘toegangspoort tot het Noordoosten’. De cruciale doorgang, de Siliguri Corridor, is zo’n tweehonderd kilometer lang maar op het smalste punt slechts twintig kilometer breed.
De Siliguri Corridor in het noordoosten van India.
Over precies dit stukje land groeit de zorg in India. China aast op delen van India’s territorium en kan de smalle, strategisch belangrijke doorgang in theorie makkelijk innemen. Dit jaar ontstonden ook spanningen tussen India en Bangladesh, dat aan de oostzijde grenst.
NRC reisde vanaf Siliguri naar verschillende grensposten. Voelen de mensen die er leven zich Indiër? Wat merken zij van de geopolitieke dreiging die India ervaart?
De tweewekelijkse grensceremonie van de Border Security Force bij de grenspost Phulbari.
Hé, waar komen de geitjes vandaan? Belangrijker – naar welk land moeten ze terug? Het is een stoffige, hete namiddag in november, bij de grenspost Phulbari tussen India en Bangladesh. De Indiase BSF, de Border Security Force, is juist bezig met de tweewekelijkse grensceremonie: met veel gevoel voor drama worden aan weerszijden van de grens de twee nationale vlaggen gestreken. „Jai Hind! Leve India!”, klinkt uit de kelen van zo’n honderd Indiase kadetten. Aan de overkant klappen evenveel toeschouwers uit Bangladesh, in een poging de Indiase patriottistische slogan te overstemmen.
De moedergeit en haar lam zijn zojuist uit het struikgewas gesprongen en hobbelen heen en weer over de witgekalkte grensmarkering op het asfalt. De dieren bevinden zich onbedoeld in het midden van de twee militaire parades, totdat een lange BSF-commandant met felrode hoofdtooi ze wegjaagt.
Langs de hele grens met Bangladesh staat een hek, al is het op sommige plekken flink verroest of hangt het van ijzerdraad en kippengaas aan elkaar. Soms staan er meerdere hekken door elkaar, zodat het helemaal niet duidelijk is welk territorium nu aan welk land toebehoort. Er zitten zelfs deurtjes in het hekwerk voor boeren die hun vee laten grazen op het niemandsland en elke middag uitklokken bij loketten die worden bemand door eenzame BSF-wachten.
Bij de grenspost Phulbari controleert de Indiase Border Security Force alle vrachtwagens die vanuit Bangladesh het land in komen.
Indiase boeren mogen van de grenswacht hun vee laten grazen in het met hekken afgesloten niemandsland aan de grens met Bangladesh.
Dorpje aan de grens tussen India en Bangladesh.
Vissers in Bangladesh in de Mahananda-rivier, gezien vanaf de Indiase kant van de grens.
Indiase boer met zijn koe langs de grens met Bangladesh.
Omwonenden aan de Indiase kant van de grens met Bangladesh.
Grenshek tussen India en (aan de andere kant) Bangladesh.
Aan al die hekken en de algehele rommeligheid van deze grens is af te zien dat India en Bangladesh herhaaldelijk land hebben uitgeruild. India verwachtte lange tijd geen gevaar uit dat buurland, maar sinds de val van het regime van dictator Sheikh Hasina in 2024 staat de relatie op scherp. Delhi is bezorgd dat interim-premier Muhammad Yunus nieuwe bondgenoten zoekt – zoals China. In het afgelopen jaar sloot Bangladesh al enkele wapendeals met China. Yunus refereerde tijdens een staatsbezoek aan China fijntjes aan het Noordoosten van India als „door land omgeven” en „afhankelijk van Bangladesh voor toegang tot de zee”.
India heeft het impliciete dreigement van Bangladesh beantwoord door drie nieuwe militaire bases op te richten in de Siliguri Corridor. In sommige kringen in India wordt zelfs gepleit voor verbreding van de Siliguri Corridor: preventief landjepik. Patrouilles langs de grens zijn opgevoerd.
Ceremonie van de Indiase grenspolitie bij de grens met Bangladesh.
De Indiase student Kulsang Tamang woont vlak bij de Phulbari-grenspost bij Bangladesh. Een medestudent (rechts) wilde niet herkenbaar op de foto.
De 23-jarige geschiedenisstudent Kulsang Tamang woont vlakbij de Phulbari-grenspost in een dorp aan de Indiase kant. Hij lacht schamper om het nieuwe besef van de strategische kwetsbaarheid van de Siliguri Corridor in Delhi. Kulsang komt oorspronkelijk uit de noordoostelijke deelstaat Sikkim, die grenst aan China. „Daar is pas échte grensbewaking”, zegt hij. „Drones, geweren. Je mag niet eens in de buurt komen.”
Kulsang zegt: „Eigenlijk hebben we weinig met de rest van India te maken. Daar voelen we ook weinig voor, sorry dat ik het zeg. Wij houden ons helemaal niet bezig met wat Delhi van ons wil, we voelen ons eenzaam door de Chinese dreiging.”
Bij de grenspost Panitanki staan vrachtwagens, bussen en riksja’s in de rij voor de brug over de Mechi-rivier tussen India en Nepal.
Aan de grens met Nepal, slechts een uurtje ‘oversteken’ van de grens met Bangladesh, werken grenswachten aan projecten om de „broederschap en nationale integratie te bevorderen”. Grenswachten in het dorpje Chunilal doneerden enkele jaren geleden sportspullen aan de kleine overheidsschool van de 39-jarige directeur Mataram (volledige naam is bij de redactie bekend). Soms komen grensbewakers in de klas vertellen over hun werk. „Dat is nodig om de jongste generatie weerbaar te maken tegen invloeden van buitenaf.” Er komt namelijk van alles „langs en door de Siliguri Corridor”, zegt hij. „We horen ook over slechte spullen die de grens over komen, zoals drugs.” Is hij zelf wel eens overgestoken naar Nepal? De schooldirecteur maakt een afwerend gebaar. „Waarom zou ik? In India hebben we alles wat we nodig hebben.”
De grens met Nepal is zeer poreus. Nepalezen noch Indiërs hebben een visum nodig. Bij de officiële grensovergang Panitanki staan vrachtwagens, bussen en riksja’s in de rij voor de brug over de Mechi-rivier. In dorpjes als Chunilal kun je zelf van het ene naar het andere land banjeren, langs grote witte betonblokken als grensmarkering.
Zulke informele migratie is niet echt de bedoeling, maar het gebeurt veel, weet Alexia Thopko (53), inwoner van Chunilal. Haar familieleden gingen in Nepal op zoek naar werk. „Mensen die binnen hun eigen stam of groep willen trouwen, kijken daarvoor ook over de grens. En alle geloven wonen door elkaar, geen probleem.”
Alexia Thopko woont in het Indiase dorp Chunilal, vlakbij de grens met Nepal.
Leerlingen van de Bengaalstalige basisschool in het Indiase grensdorp Chunilal.
Op Matarams basisschool wordt in het Bengaals lesgegeven. „Bij de meeste leerlingen thuis wordt een lokale taal van de stam gesproken. Maar de kinderen hebben meer kansen in de Indiase maatschappij als ze het Bangla beheersen”, legt Mataram uit. Hij gebruikt de term ‘Bangla’ voor de Bengaalse taal, om associaties met Bangladesh te vermijden: daar wordt dezelfde taal gesproken maar een ander dialect.
Deze taalkwestie raakt aan een ingewikkelde vraag die in India oplaait: hoe Indiaas ben je? India wil uitstralen dat het één land is, maar juist in de corridor is de veelvormigheid zichtbaar. Tussen Siliguri en Darjeeling, de fameuze bergstad die ook onder de Britten al gold als belangrijke handelspost, zijn Bangla en Nepalees belangrijke voertalen.
De BJP, de regeringspartij van premier Modi ziet India liefst zo homogeen mogelijk, met één geloof (het hindoeïsme) en één taal (het Hindi). De hindoe-nationalistische leden van de partij maken mensen verdacht die niet in die hokjes passen. Ze spreken over „infiltranten”, mensen die zich voordoen als Indiër om de stabiliteit van de natie te ondermijnen. Naarmate de ervaren dreiging van buurlanden toeneemt, worden inwoners van de Siliguri Corridor en het Noordoosten wantrouwender bekeken.
Twee jonge Indiërs die op de motor door het Noordoosten reizen tijdens een stop in de stad Darjeeling.
Tussen de drukte van Darjeeling delen twee jonge meisjes een snackje.
Leerlingen spelen buiten de Druk Klooster in Darjeeling.
Zonsondergang in Darjeeling.
Tijdens de zomer kwam de Indiase Border Security Force meermaals in opspraak vanwege uitzettingen van mensen die onvoldoende konden bewijzen dat zij Indiër waren. Bangla-sprekende moslims werden als buitenlander bestempeld en uitgezet naar Bangladesh. Volgens de BBC overkwam dat alleen al in mei ruim duizend mensen.
Fanatieke BJP-politici gaan in toespraken tekeer over Indiërs die geen aansprak zouden mogen maken op ‘burgerschap’, terwijl de verschillende talen in delen van India compleet zijn ingeburgerd en verschillende religieuze en etnische groepen al generaties samen leven. Sunny uit Darjeeling, bijvoorbeeld, trekt een geërgerd gezicht als dit ter sprake komt. „Ik ben géén Nepalees, ook al is Nepalees mijn moedertaal. Ik ben Indiër. Nepalese-Indiërs zijn hier al generaties. Toeristen uit de rest van India slaan steil achterover als ze horen over die geschiedenis.”
Nepalees is de moedertaal van de Indiase Sunny Gorkha.
Sunny voert de naam Gorkha, de naam voor Nepalees-sprekende Indiërs. Hun voorouders werden gerekruteerd door het Brits-Indiase leger, of kwamen terecht op de theeplantages in Darjeeling. Sunny Gorkha maakte zijn middelbare school niet af, en werkte jarenlang als arbeidsmigrant in de Golfregio. Vanwege hun taal staat de Gorkha-identiteit en de legitimiteit van hun aanwezigheid in India vaak ter discussie, vertelt Sunny. „Zozeer zelfs, dat een Gorkhaland-beweging pleit voor een eigen deelstaat. Dan kunnen we in ieder geval voor ons eigen belang opkomen binnen India.” De Gorkhaland-beweging werd meermaals gewelddadig. „Je bent een Indiër als je van nut kunt zijn, of als de politici je iets kunnen beloven”, zegt Sunny over het huidige politieke klimaat. „Maar als de politieke discussie omslaat, wordt je ineens gezien als buitenstaander.”
De zorgen over de veiligheid en kwetsbaarheid worden groter na de dodelijke terreuraanslag in hoofdstad New Delhi op 10 november, De zorgen over de veiligheid en kwetsbaarheid worden groter na de dodelijke terreuraanslag in hoofdstad New Delhi op 10 november, toen een auto vol explosieven ontplofte in het centrum van Delhi. Er vielen vijftien doden, twintig mensen raakten gewond. De aanslag laat zien dat premier Modi er niet in slaagt terreur uit te bannen, wat hij wel beloofd heeft. Terwijl veiligheidsdiensten nog in het duister tastten over de toedracht, liet de premier zijn geplande staatsbezoek aan Bhutan toch doorgaan. Hij kreeg veel kritiek op zijn afwezigheid tijdens een nationale veiligheidscrisis.
In Bhutan sprak Modi met koning Wangchuck over gezamenlijke energieprojecten in het kleine Himalaya-koninkrijk. India importeert groene stroom van waterkrachtcentrales in Bhutan, waarin Indiase bedrijven investeren, en exporteert andersom veel goederen naar Bhutan. Voor Bhutan is de Siliguri Corridor van groot economisch belang, als handelsroute met Nepal en Bangladesh.
Vrachtwagenchauffeur steekt de grens over tussen India en Bhutan.
Voor mensen uit Bhutan zijn veel levensmiddelen goedkoper aan de Indiase kant van de grens.
Wachtrij van mensen die te voet de grens tussen India en Bhutan willen oversteken.
De Indiase grenswacht houdt toezicht op het transport van goederen van en naar Bhutan.
Portretten met onder meer leden van de koninklijke familie in Bhutan, verkocht door Indiase handelaren in de grensplaats Jaigoan.
Een auto uit Bhutan komt de Indiase grensplaats Jaigoan in.
Na de aanslag greep de centrale overheid in in de corridor. De beveiliging in de stad Siliguri en op belangrijke kruispunten is aangescherpt. Over de schaarse, cruciale autowegen rijden veel meer militaire bevoorradingsvoertuigen tussen het vrachtverkeer. De wagens slingeren over oude bruggen, het ochtendlicht sijpelt door de lage struiken en bomen van weelderige theeplantages. In de dhaba’s, de chauffeursrestaurants, bespreken mensen de aanslag in New Delhi.
Als NRC daags na de aanslag weer poolshoogte komt nemen aan de Phulbari-grenspost met Bangladesh, stapt de commandant die eerder leiding gaf aan de vlaggenceremonie naar voren. „Vandaag kan ik jullie geen kijkje langs het hek laten nemen, vrees ik.”
Grensverkeer bij de grenspost Phulbari tussen India en Bangladesh.
Deze reportage is de laatste bijdrage van Lisa Dupuy als correspondent Zuid-Azië van NRC.
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.
Source: NRC