DEN HAAG - De jongste lijsttrekker in de Haagse gemeenteraad heeft enerverende maanden achter de rug. D66'er Yousef Assad (30) maakt razendsnel carrière en is na een paar jaar politieke ervaring nu al de leider van de grootste coalitiepartij in Den Haag. Hij kreeg te maken met een wankele minderheidscoalitie, tumult rond de kandidatenlijst en een D66-kopstuk dat sneller dan gedacht naar de Tweede Kamer verkaste. 'Het is een grote verantwoordelijkheid. Dat besef ik mij elke dag.'
De vrije dagen in de kerstvakantie zijn bijzonder welkom voor Yousef Assad. Zijn werk als zelfstandig juridisch adviseur in combinatie met het raadswerk op het stadhuis vergt veel en dan schiet bezoek aan familie en vrienden er regelmatig bij in.
'Het raadswerk speelt zich af in debatten in de raadszaal, maar er vinden ook veel gesprekken achter de schermen plaats', legt hij uit. 'Dat kost allemaal tijd en je hebt maar 24 uur per dag.'
Assad gebruikt de feestdagen daarom om 'tot rust te komen, weer ritme op te bouwen en met familie en vrienden te zijn'. 'Je moet je privébalans in de gaten houden.'
Assad lijkt deze zonnige ochtend in het kerstreces de enige politicus op het Haagse stadhuis te zijn. De gangen van de fractiekamers zijn leeg en ook in het kantoor van D66 is verder niemand te bekennen. 'Iedereen is vrij', verklaart Assad.
Aan de muur van de fractiekamer prijkt, naast de portretjes van alle D66-raadsleden sinds de jaren 70, een grote poster van Robert van Asten. 'Hij was de onbetwiste partijleider van D66, ook in het college van burgemeester en wethouders', zegt Assad.
Wás. Want een paar weken geleden heeft oud-wethouder Van Asten de lokale politiek ingeruild voor de landelijke, nadat hij is gekozen als Tweede Kamerlid voor zijn partij. Die overstap komt onverwachts snel, omdat zijn veertiende plek op de kandidatenlijst lange tijd te laag lijkt voor een Kamerzetel.
Assad: 'In de peilingen stond D66 er niet zo best voor en daarom was de kans dat hij er in één keer in zou komen niet groot. Pas twee weken voor de verkiezingen zaten we in de lift. Toen begon ik mij te realiseren dat Robert echt weg zou gaan. Dat was het moment dat ik dacht: nu gaat het gebeuren.'
Het vertrek van Van Asten heeft gevolgen voor de rol van Assad. Hij is weliswaar een paar maanden eerder al met 94 procent van de stemmen door de partijleden gekozen als lijsttrekker, maar de politieke invloed van Robert van Asten, die al sinds 2014 rondloopt op het stadhuis, is op dat moment nog groot. Nu Van Asten weg is zijn alle ogen op Yousef Assad gericht.
'We hielden wel rekening met het scenario dat hij snel weg zou zijn en we hadden ons voorbereid op zijn mogelijke vervanging. Maar we gingen er eigenlijk niet van uit dat het daadwerkelijk zou gebeuren', blikt Assad terug.
Dat blijkt onterecht. D66 behaalt 26 zetels en Van Asten haalt met gemak een Kamerzetel. Nu is Assad het boegbeeld van de grootste collegepartij in Den Haag. 'Het is een grote verantwoordelijkheid', vindt Assad. 'Dat besef ik mij elke dag. De komende tijd moet ik laten zien dat ik een goede leider kan zijn.'
Yousef Assad (1995) woont sinds 2017 in Den Haag. Eerst volgt hij een mbo-opleiding als apothekersassistent en studeert daarna Fiscaal Recht en Staats- en Bestuursrecht aan de universiteit van Amsterdam en Rotterdam. Nu is hij zelfstandig juridisch adviseur.
In 2022 komt hij in de gemeenteraad en wordt hij al snel vicefractievoorzitter onder Marieke van Doorn. Wanneer zij een stap terug doet neemt hij het fractievoorzitterschap op zich. Kort daarna wordt Assad als lijsttrekker gekozen.
In 2023, na de val van de coalitie, is Assad namens D66 een van de onderhandelaars voor een nieuwe coalitie.
Plannen om na de verkiezingen wethouder te worden heeft hij niet. 'Ik heb besloten om in de raad te blijven. Vanuit die rol wil ik ons verkiezingsprogramma uitvoeren', zegt hij.
De politieke carrière van Yousef Assad gaat pijlsnel. In 2022 komt hij als nieuw raadslid de raadszaal in. 'Dan moet je het politieke handwerk gaan leren. Het heeft mij zeker twee jaar gekost om de verhoudingen te snappen.' Al kort na zijn entree in de raad wordt hij vicefractievoorzitter, daarna fractievoorzitter en nu dus ook lijsttrekker.
De eerste jaren als raadslid heeft Assad, als woordvoerder duurzaamheid, bepaald welke piketpaaltjes hij wil slaan. Als voorbeeld noemt hij de CO2-beprijzing waarbij Den Haag een prijskaartje hangt aan de CO2-uitstoot van gemeentelijke projecten.
'Ik heb mij op die piketpaaltjes gefocust en samen met de fractie hebben we een agenda uitgerold waarin staat hoe ik dat wilde bereiken. In de eerste drie jaar heb ik mij daarop gericht en op een gegeven moment ben ik gaan nadenken over de vraag hoe ik verder wilde.'
Als Robert van Asten afgelopen voorjaar bekendmaakt dat hij niet opnieuw lijsttrekker wil zijn, springt Assad in dat gat. Zijn drijfveer is het verhaal van zijn ouders die in 1992 uit Irak zijn gevlucht met zijn zus en broer die dan vier en drie jaar oud zijn. Zelf wordt hij een paar jaar later in Amersfoort geboren.
'Mijn ouders kwamen met één doel naar Nederland en dat was zorgen voor een veilig onderkomen en zorgen voor een toekomst met goed onderwijs voor hun kinderen', zegt Assad. 'D66 is een partij die vecht voor mensen die met onderwijs of werk ergens proberen te komen.'
En als lijsttrekker kun je voor deze mensen nog meer betekenen dan als raadslid, denkt Assad. 'Als lijsttrekker ben je bepalend en leg je accenten op wat je de komende jaren gaat doen. Je zet, samen met collega’s, lijnen uit en staat als lijsttrekker voorop om hiervoor te strijden.'
Onder zijn leiding ontvouwt zich een paar weken geleden een pijnlijke kwestie. Raadslid Andrew van Esch, die sinds 2022 in de raad zit, wil graag door in de gemeenteraad maar krijgt tot zijn verbijstering de lage plek 36 toegewezen op de kandidatenlijst voor de gemeenteraadsverkiezingen.
Van Esch is woedend en vol onbegrip, niet in de laatste plaats omdat hij veel optrok met Assad. 'Ik was tot voor kort heel goed bevriend met de lijsttrekker. Blijkbaar is er iets mis gegaan', zei Van Esch daarover. 'Ik heb geen idee waarom.'
Terugkijkend vindt Assad het 'in de eerste plaats pijnlijk' voor Van Esch. 'Ik heb alle begrip voor de pijn die hij voelt', zegt hij. 'Vooral omdat hem gevraagd wordt of hij misschien rare dingen heeft gedaan.' Die 'rare dingen' slaan op zoiets als een greep uit de kas.
Assad: 'Maar dat wil ik uit de wereld helpen. Dat is niet zo. Als daar sprake van zou zijn geweest dan kom je bij elke gezonde organisatie überhaupt niet op de lijst.'
Maar over de reden waarom Van Esch deze lage plek dan wel heeft gekregen wil hij niet uitweiden. 'Je kunt niets zeggen, omdat de samenstelling van de kieslijst een vertrouwelijk proces is', zegt hij.
Die samenstelling wordt gedaan door een kandidatencommissie die bestaat uit zeven leden, onder wie Assad. De partijleden stellen de lijst definitief vast. 'Ik zit in een commissie van zeven leden en iedereen heeft daarin zijn verantwoordelijkheid', zegt Assad. 'Ik dus ook.'
Assad noemt het een rotsituatie. 'Wij kunnen lezen en schrijven met elkaar, dus dat maakt het extra moeilijk. We moeten het vertrouwen weer opbouwen door het goede gesprek te blijven voeren. En we hebben afgesproken dat we professioneel met elkaar om blijven gaan, want uiteindelijk zitten we er voor de stad.'
Of hij achteraf dingen anders had moeten doen? 'Ja, daar denk ik wel over na. Misschien zou ik de volgende keer, in aanloop naar zo’n situatie, eerder in gesprek gaan met iemand en zeggen: joh, dit staat te gebeuren.'
Van Esch zegt overvallen te zijn door zijn lage plek, maar daar wil Assad niet op ingaan. 'Dan zou ik te veel in detail treden. Maar in het vervolg zou ik willen voorkomen dat kandidaten met dit soort vragen worden geconfronteerd. We moeten het proces zo inrichten dat we niemand pijn doen met een bepaalde plek op de lijst.'
Ondanks deze netelige zaak heeft Assad zijn blik vooruit gericht. Hij ziet de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart met vertrouwen tegemoet en denkt te profiteren van het Rob Jetten-effect. Hij verwacht zelfs de grootste in Den Haag te worden door te hameren op onderwijs en woningbouw.
'En elke partij die bereid is om aan de woningbouwopgave te werken, aan het oplossen van het lerarentekort en keuzes durft te maken is welkom aan de onderhandelingstafel', zegt hij.
Dat betekent dat een samenwerking met Hart voor Den Haag in een coalitie dus ook openligt. Dat is opvallend, want in 2023 viel de coalitie na de vrijspraak van partijleider Richard de Mos in zijn corruptiezaak nog uiteen en ging D66 zonder Hart voor Den Haag verder. De VVD stapte eruit, omdat toenmalige coalitiegenoten niet met De Mos in zee wilden.
Assad: 'Wij waren toen wel bereid om met Hart voor Den Haag het gesprek aan te gaan, maar wij vonden het niet goed voor de stad om uit het college te stappen, zoals de VVD deed. Dan zouden we de stad onbestuurbaar achterlaten.’
De D66-lijsttrekker wil klip en klaar duidelijk maken dat de campagne wat hem betreft over de politieke inhoud moet gaan. 'Mensen zitten niet te wachten op gekibbel over de vraag wie wel of niet met elkaar willen samenwerken', zegt Assad. 'Wij sluiten geen enkele partij uit, met uitzondering van de PVV en Forum voor Democratie, want wij blijven bij het standpunt dat partijen de rechtsstaat moeten respecteren.'
Nadat de VVD in 2023 uit de coalitie is gestapt sluiten de Partij voor de Dieren en DENK zich aan bij de bestaande coalitie. De coalitie bestaat sindsdien uit zes partijen: D66, GroenLinks, PvdA, Partij voor de Dieren, CDA en DENK.
Vorig najaar verliest de coalitie haar meerderheid, omdat een PvdA- en een CDA-raadslid zich aansluiten bij Hart voor Den Haag.
Al met al kijkt Assad tevreden terug op de afgelopen jaren in de raad, ondanks de politieke stormen waarin Den Haag geregeld terecht komt. Want de stad krijgt niet alleen te maken met de val van de coalitie, maar ook met de overstap van een PvdA- en een CDA-raadslid naar Hart voor Den Haag. Daardoor heeft de coalitie geen meerderheid meer.
'Het is natuurlijk een ingewikkelde coalitie waar standpunten nogal eens uiteen lopen', zegt Assad. 'De rol van D66 als grootste coalitiepartij is om andere partijen de ruimte te geven om hun kleur te behouden en ze tegelijkertijd te houden aan de afspraken uit het coalitieakkoord.'
Toch ontstaat er geregeld politieke chaos die de coalitie aan het wankelen brengt. Dat gaat soms nog maar net goed, zoals bij de invoering van de zero-emissiezone waarbij het CDA dwarsligt. Assad treedt in die crisis op als oliemannetje en slaagt erin om een compromis te vinden waardoor de strijdbijl wordt begraven.
Ook tijdens de laatste begrotingsbehandeling zijn lange schorsingen nodig om plooien in de wankele minderheidscoalitie glad te strijken. En vlak voor de zomer komt het tot een fikse botsing over de uitbreiding van het aantal hotels in de stad. De PvdA bijt coalitiegenoot D66 toe dat het de opstelling van de partij 'niet snel zal vergeten'.
'Dat hoort er ook bij', zegt Assad hierover. 'In een fijn huwelijk kan het ook botsen. Je zit ergens voor in de politiek en dan moet je soms zeggen: tot hier en niet verder. Er is de afgelopen 3,5 jaar veel gebeurd en als ik nu de balans opmaak dan denk ik dat het heel anders had kunnen lopen. Ik ben oprecht trots op de dingen die wij als coalitie hebben bereikt.'
Source: Omroep West Den Haag