Geweld tegen politie en andere hulpverleners moet harder bestraft worden, zegt Patrick Fluyt van de politievakbond na een heftig oud en nieuw. Ook pleit hij voor betere bescherming. ‘Dit heeft niets meer met een feestelijke jaarwisseling te maken.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland.
Vooraf klonken volop waarschuwingen, en die bleken terecht: de politie en andere hulpdiensten hebben een ongekend zware jaarwisseling achter de rug. Op meerdere plekken in het land werden zij doelbewust in hinderlagen gelokt en beschoten met zwaar vuurwerk door groepen jongeren.
Bijna alle beschikbare ME’ers waren tijdens oud en nieuw ingezet. Politievoertuigen raakten beschadigd en agenten en andere hulpverleners liepen verwondingen op, al zijn daar nog geen officiële cijfers van. Twee mensen kwamen om het leven en er vielen honderden gewonden. Er werden zo’n 250 mensen aangehouden.
Patrick Fluyt, bestuurslid van politievakbond ACP, spreekt van ‘een slagveld in delen van Nederland’. Hij pleit voor een harde aanpak van relschoppers en betere bescherming van handhavers. ‘Als je op het idee komt een cakebox op je schouder te nemen en daarmee de politie te bestoken, dan zijn we met het opgeheven vingertje wel klaar.’
Welke verhalen zijn u allemaal ter ore gekomen?
‘Er zijn collega’s geweest die een rustige jaarwisseling draaiden. Horecadiensten, geen gedoe. Maar er zijn ook collega’s die met grote ogen terugkwamen op het bureau. Die zich afvroegen: waar ben ik in hemelsnaam in terechtgekomen?
‘Zij zijn beschoten met vuurwerk en er zijn explosieven – want zo mag je dat zware spul gerust noemen – tot ontploffing gebracht onder surveillanceauto’s. De airbags klapten eruit. Je zit vast in zo’n voertuig. Je kunt er niet uit, want dan sta je onbeschermd onder vuur. Dan hoop je maar dat de ME snel in de buurt is om je te ontzetten. Dat zijn extreem heftige ervaringen.’
‘Dit heeft niets meer met een feestelijke jaarwisseling te maken. Het gaat om het moedwillig in de val lokken van collega’s. Brandweerlieden die op een brandmelding afkomen en vervolgens worden bestookt met vuurwerk. Het deed me denken aan The Purge.’
Die film schetst een samenleving waarin criminaliteit tijdens een jaarlijks evenement gedurende twaalf uur is toegestaan. Komt het daarbij in de buurt?
‘Er zijn mensen die denken dat dit met oud en nieuw gewoon moet kunnen. Bij de politie in Den Haag waren de grote bussen pepperspray, die als verdedigingsmiddel werden ingezet, rond twee uur ’s nachts al leeg. Dat zegt alles.’
Zag u dit aankomen?
‘Alle drie de politiebonden hebben hiervoor gewaarschuwd. Onze leden zeggen dat ze met angst en beven naar oud en nieuw toeleven. Ik sprak een collega die uiteindelijk niet hoefde te werken. Zijn vriendin was dolgelukkig. Ze zei: ik loop al de hele dag op wolken omdat jij niet de straat op hoeft.’
Is de politie voldoende uitgerust om zich tegen dit soort geweld te wapenen?
‘Wij zijn groot voorstander van betere bescherming en bewapening van de ME. Het less-lethal weapon – een luchtdrukwapen, eigenlijk een groot paintballgeweer – wordt volgend jaar getest en gebruikt, als het aan ons ligt. Die projectielen doen pijn en bevatten kleurstof, zodat daders later kunnen worden herkend.
‘Na de Malieveldrellen, een uit de hand gelopen demonstratie tegen migratie in september, hebben wij al gezegd: er moet iets tussen de lange wapenstok en het dienstwapen komen. Fijn dat de Tweede Kamer een motie heeft aangenomen om de minister daartoe op te roepen.’
‘Daarnaast vind ik het eigenlijk niet meer verantwoord dat collega’s tijdens oud en nieuw in reguliere surveillancewagens rijden. Die bieden veel minder bescherming dan ME-voertuigen. Wat mij betreft zetten we alleen die nog in. Ook wordt het tijd dat alle politiemedewerkers en boa’s dezelfde goede gehoorbescherming krijgen die de ME al heeft.’
Wat moet er nu gebeuren?
‘We moeten vanaf nu maximaal opsporen. Hoor je bij de 250 verdachten, dan krijg je bij de volgende jaarwisseling een meldplicht. Dan wil ik je drie keer zien op een bureau in de buurt. Kom je niet, dan volgt een boete van 3.000 euro.’
Het is tijd voor zwaardere straffen, vindt u.
‘Als je met nitraten naar de politie gooit, dan vind ik het onbestaanbaar dat je wegkomt met een taakstraf of een voorwaardelijke straf. Dan mag je van mij gewoon even zitten. Na de Malieveldrellen vond ik de straffen eerlijk gezegd teleurstellend.’
Zouden potentiële daders zich echt laten afschrikken door zwaardere straffen?
‘We hebben als maatschappij toch gezegd dat we dit niet meer accepteren. Zwaardere straffen zijn misschien ongemakkelijk, maar wat ik pas echt ongemakkelijk vind, is dat we elk jaar de hele hulpverleningsketen hieraan blootstellen.
‘Is iemand met een auto naar Polen of Tsjechië gereden om illegaal vuurwerk te halen, neem die auto dan in beslag. Die is dan namelijk gebruikt voor een misdrijf.
‘En het hoeft niet allemaal via het strafrecht. Bestuursrecht werkt vaak sneller. Heeft iemand nitraten in huis en is er explosiegevaar, dan kan een burgemeester ook gewoon zeggen: wij sluiten die woning.’
Wat zou u tegen een jonge agent willen zeggen die twijfelt om door te gaan met dit werk na zo’n heftige nacht?
‘Met het vuurwerkverbod zal er langzaam iets veranderen. Dus ik zou zeggen: houd moed.’
BBB, die tegen het vuurwerkverbod stemde, zegt dat een verbod niets zal uithalen omdat we een gezagscrisis hebben. Klopt dat dan niet?
‘Een vuurwerkverbod geeft handvatten om te kunnen handhaven. Alleen daarom al ben ik het niet met deze stelling eens. Maar een gezagscrisis, een gebrekkige opvoeding, het ontbreken van een besef dat je deel uitmaakt van een groter geheel – die factoren spelen ook allemaal een rol.’
Martin van der Marel (59), sectiecommandant bij de Mobiele Eenheid (ME) in Rotterdam: ‘We zijn de avond doorgekomen. De nadruk lag op heelhuids thuiskomen, en dat is gelukt. Ik had me van tevoren voor op het ergste voorbereid, dan kan het alleen maar meevallen.
‘Voor mijn dienst hebben we nagedacht over wat te doen als een collega gewond raakt, of zelfs overlijdt. Wat doe je dan? Ga je terug, wie rijdt er mee, en wie licht de familie in? Allemaal details die je in voorbereiding op je dienst met elkaar bespreekt. Als iedereen dan uiteindelijk heelhuids thuiskomt, tel je je zegeningen.
‘Sinds een paar jaar is het veel heftiger. Ieder jaar zijn er weer meer incidenten. Zo werden er vorig jaar 280 auto’s afgebrand, dit jaar waren dat er 360. En dan hebben we het nog niet eens over de gebouwbranden die er zijn geweest, de gewonden en de doden. Als dit zou gebeuren op 4 augustus, dan was het land te klein. Nu zijn mijn collega’s en ik nog altijd verontwaardigd door de incidenten, maar niet meer verrast. Als je een poosje meeloopt, ga je het bijna normaal vinden.
‘Het is natuurlijk al bizar genoeg dat je in één nacht meerdere keren moet bijspringen, omdat collega’s van andere hulpdiensten in hun werk worden belemmerd. Ik denk ook dat mijn verhalen niet representatief zijn voor de rest van het land. De collega’s in Breda hebben het bijvoorbeeld veel erger voor de kiezen gekregen.
‘Het is extreem wat er in zo’n nacht gebeurt, oud en nieuw is geen normaal feestje meer. Je kan het niet eens een feestje meer noemen. Het kan niet meer op deze manier en dat is hartstikke jammer, want ik ben zelf ook een vuurwerkliefhebber.’
Yannick (24, achternaam liever niet in de krant) van meldkamer Midden-Nederland: ‘Ik werkte deze jaarwisseling op de meldkamer Midden-Nederland, in Hilversum. Onzekerheid hoort bij ons werk. Maar rond oud en nieuw is er altijd extra spanning. Het werd de drukste nacht van het jaar. Drukker dan Koningsnacht, drukker dan de Canal Pride.
‘Vanaf het begin van mijn dienst, om 10 uur ’s avonds, stroomden de meldingen binnen. Vooral branden: autobranden, woningbranden, alles wat maar in de fik was gestoken. En ondertussen gaat het gewone politiewerk ook gewoon door. Inbraken, reanimaties, noem maar op.
‘Bij één incident in Utrecht-Noord kwam alles samen. We kregen een melding van een autobrand. Dat gebied is een risicogebied, in zo’n geval spreken we af dat de politie eerst gaat kijken of het veilig is voor brandweer en ambulance. Collega’s reden erheen en stuitten meteen op een barricade van rolcontainers, dwars over de weg. En toen ze uitstapten werden ze vanuit een portiek bekogeld met vuurwerk. Knalvuurwerk, flitsen, Romeinse kaarsen. Alles door elkaar.
‘Wat het extra bizar maakte: we zagen het live gebeuren via cameratoezicht. Je hoort collega’s over de portofoon roepen dat ze onder vuur liggen en versterking nodig hebben. Dan schaal je op. Met de ME hebben we het portiek afgezet en uiteindelijk zes tot acht jongens tegelijk aangehouden. Allemaal jong, 14 tot 20 jaar.
‘Mijn dienst was voor mij geslaagd omdat alle collega’s die ik aanstuurde veilig thuiskwamen. Toch voelt het elk jaar heftiger. Om 7 uur ‘s ochtends ging ik naar huis. Gesloopt, adrenaline nog in mijn lijf. Slapen lukte pas later dan normaal.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant