Oudjaarsnacht De conclusie van de autoriteiten was: Oudjaarsnacht is nog nooit zo erg geweest als dit keer. Nine Kooiman van de Nederlandse Politiebond liep mee in Amsterdam-West. „De massaliteit ervan komt nauwelijks binnen.”
De Mobiele Eenheid in Hazerswoude-Dorp tijdens de jaarwisseling.
Tot twaalf uur Oudjaarsnacht was het eigenlijk best gemoedelijk in Amsterdam-West. Nine Kooiman, voorzitter van de Nederlandse Politiebond, had haar uniform aangetrokken en liep mee met wijkagent Rob en diens collega’s. Overal kleine groepjes op straat, die volgens haar „heel goed aanspreekbaar” waren voor de politie. Er werden grapjes over en weer gemaakt. De wijkagent vroeg nog aan een moeder: ‘Hee, je zoon heeft toch huisarrest? Waar is die nu?’
Het was alsof er om twaalf uur een knop omging. De bivakmutsen gingen op, de hoodies werden over de hoofden getrokken. De kleine kluitjes mensen klonterden samen tot groepen van zestig tot honderd mensen. Jongeren, met jochies van tien jaar in hun kielzog. In de straten die zo zorgvuldig waren schoongehouden door de gemeente, stond ineens huisraad buiten die in brand werd gestoken. Overal in de wijk schoten de vlammen omhoog. Uit dezelfde groep waarmee Kooiman net nog aardig had staan praten, werd nu een strijker gegooid die naast haar voeten ontplofte.
Als vakbondsvrouw staat Kooiman met veel politiecollega’s in contact en ze kreeg meldingen vanuit het hele land. „Ik zit in een appgroep voor ME’ers. Overal zagen ze dezelfde dynamiek.” Overal werden de politie en hulpverleners van brandweer en ambulance gericht beschoten met vuurwerk. „Vuurpijlen werden op agenten afgevuurd, cakedozen werden gekanteld en op agenten gericht, shells naar hen toegegooid. Alles wat je eigenlijk verticaal de lucht in moet schieten, werd nu horizontaal op ons afgevuurd. Ik ben tot drie keer toe bekogeld met vuurwerk.” Agenten moesten in het ziekenhuis behandeld worden aan brand- en snijwonden. Kooiman had een half uur fluitende oren van de explosies. Bij zoveel geweld is het een wonder, zegt ze, dat er geen hulpverleners zijn omgekomen. „Ik hoorde van agenten bij wie een deel van hun beschermende pak was gesmolten door het vuurwerk.”
Op straat in heel Nederland werden confrontaties tussen burgers en de politie gefilmd. Uit Floradorp, een wijk in Amsterdam-Noord, kwam een filmpje waarop te zien is hoe een linie ME’ers wordt beschoten met een onophoudelijk salvo pijlen. Deze ‘vuurwerk mitrailleurs’, een buis waaruit de ene pijl na de andere komt, zie je in veel filmpjes terug. Zo ook op beelden uit de Haagse Schilderswijk, waarop te zien is hoe politieauto’s van alle kanten worden beschoten met vuurpijlen. Of in Leidschendam. In de Rotterdamse wijk Vreewijk werden hulpverleners met vuurwerk bekogeld toen ze assisteerden bij de reanimatie van een pasgeboren baby. In de Arnhemse wijk Schuytgraaf is met een vuurwapen in de lucht geschoten, zo vertelde de loco-burgemeester aan NRC.
Het geweld is niet voorbehouden aan één groep Nederlanders, zegt Kooiman. „Het is niet aan kleur gebonden.” Als ze al een grote gemene deler ziet, dan dat „lagere sociale klassen oververtegenwoordigd zijn”.
De conclusie van de autoriteiten was: het is nog nooit zo erg geweest als dit jaar. Twee doden, tientallen gewonden, 250 arrestaties, talloze brandjes en branden, overbelasting van de meldkamer, zeven 112-meldingen per minuut in Rotterdam-Rijnmond. „De massaliteit ervan, die komt nauwelijks binnen”, zegt vakbondsvoorzitter Nine Kooiman. „Je zit echt in een andere film als je bij de politie werkt. En die film die krijgt de rest van Nederland niet mee.”
Plaatsvervangend korpschef Wilbert Paulissen zei tegen de NOS dat de politie doelbewust in hinderlagen wordt gelokt. „Je ziet dat er opzettelijk brand gesticht wordt. Dan gaan ze ervan uit dat de brandweer komt, die komt ook en dan gaan ze vol op de brandweer met vuurwerk. Dan komt de politie en dan worden we bestookt. Vervolgens is er geweld en volgt die confrontatie.”
Dat klopt, zegt Nine Kooiman. „Het is een kat-en-muisspel met de politie en de hulpverleners. Maar als wij er niet zijn, richten ze hun vernielzucht op hun eigen wijk.” Ze zag het zelf in Amsterdam-West. „Als wij te laat bij een melding arriveerden was er al brand gesticht op het pleintje en iedereen verdwenen.”
Ze denkt dat nog veel geweld is voorkomen. In Amsterdam heeft de politie in verschillende wijken preventief gefouilleerd voorafgaand aan de jaarwisseling, om zoveel mogelijk vuurwerk uit omloop te halen. De wijkagent heeft de-escalerend gewerkt. „Maar als mensen zich voornemen om te gaan rellen, houd je ze niet tegen. Ze vatten Oud en Nieuw op als een vrijbrief voor totale anarchie.”
Ze is dankbaar voor het vuurwerkverbod. „Geef je iemand explosieven in handen dan escaleert de zaak. Dit is niet de panda-ster in je achtertuin. Dit is niet het sterretje waarmee je op een feestje zwaait. Dit zijn grote explosieven.”
Grote kans dat volgend jaar het geweld niet ineens weg is, zegt ze. Ze vergelijkt het met het rookverbod, het kost tijd voordat mensen het accepteren. Maar door vuurwerk te verbieden „haal je in elk geval een deel van de vuurkracht weg bij de menigte”, zegt ze. Ze heeft geen oren naar protesten in de trant van ‘vuurwerk is een traditie’. „Wij pakken geen traditie af, wij pakken wapens af. Wat we met de jaarwisseling zien is een traditie die je niet wilt hebben.”
Zolang het vuurwerk alomtegenwoordig is, zal de politie altijd achter de feiten aandraven, denkt ze. „Hoe meer vuur op straat, hoe meer chaos. Het is domweg een te grote groep om zulke wapens te geven.”
Source: NRC