De Random Exhibition Title Generator staat al bijna zestien jaar online, maar is nog steeds heerlijk om te bezoeken. Met slechts een druk op de knop verschijnt een tentoonstellingstitel.
Een beknopte bloemlezing uit de titels die mij werden aangeboden: Alchemical Media: Defying Progress, Archaeological Imagination: Deconstructing the Status Quo en Remixing Dissent? Post-Painterly Art of Urban Experience.
Zou u erheen gaan? Krijgt u er al een beetje zin in? Het klinkt allemaal behoorlijk ingewikkeld.
Rebecca Uchill, destijds promovendus aan het Massachusetts Institute of Technology, bedacht deze generator voor luie curatoren dan ook in de hoogtijdagen van art speak, ook wel ‘International Art English’ genoemd. Dat is het type Engels vol opgeklopte frasen waar de kunstwereld zich graag van bedient. Sociologisch interessant, maar het levert lastige en lelijke teksten op.
Art speak is hardnekkig. Recentelijk is wel wat vooruitgang geboekt. Bij veel kunstinstellingen is het inzicht ingedaald dat moeilijkdoenerij slecht verhulde buitensluiterij is. En nu dat laatste uit de mode is zou dat eerste ook uit moeten raken.
Toch komt er heus soms nog een tentoonstellingstitel voorbij die zo uit de generator van Uchill had kunnen komen. Wat te denken van On Labour and its Sonic Ecologies: on the Laborious and the Colonial? Dat was de uiterst serieuze ondertitel van de vorige Sonsbeek-tentoonstelling (2021-2024). Een opeenvolging van woorden die volgens de dienstdoende curatoren vast precies de lading dekt, maar iedere argeloze tentoonstellingsbezoeker zal zich hierin verslikken.
Goed voornemen: laten we in 2026 art speak ten grave dragen. Het is klaar, het duurt al te lang, ons geduld is op.
Eigenlijk wil ik een stap verdergaan. International Art English is voortgekomen uit de dominantie van de Amerikaanse kunstkritiek eind vorige eeuw. Dat bleek in 2012 uit uitvoerig onderzoek van kunstenaar David Levine en socioloog Alix Rule.
Het is hoog tijd om ons cultureel los te weken van Amerika en daarmee: afscheid te nemen van het Engels als vanzelfsprekende voertaal in de kunstwereld.
Nederlandse musea lijken daar al mee bezig. Of beter gezegd: half mee bezig. In de aangekondigde tentoonstellingen voor dit jaar valt op dat titels soms een combinatie zijn van Engels en Nederlands. Zo komt Museum Van Bommel Van Dam met de tentoonstelling Grijs! Art on Aging en het Rijksmuseum in Amsterdam met Fake! Vroege fotocollages en fotomontages.
Dit soort Engels-Nederlandse of Nederlands-Engelse titels verdienen geen schoonheidsprijs. Nog wat voorbeelden: Who’s That Girl? Op zoek naar Versproncks ‘Meisje in het blauw’ in het Frans Hals Museum in Haarlem en Sluijters’ Kids in het Noordbrabants Museum. Die laatste is een ‘werktitel’, dus in Den Bosch kunnen ze deze taaldwaling nog rechtzetten (doen!).
Of moet ik deze misbaksels accepteren als onderdeel van een noodzakelijke overgangsfase, een geleidelijk afscheid van het Engels? Dan zijn meertalige titels toe te juichen. Doen we dan 2027 zonder Engels?
Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns