Van orkaan Melissa tot hittegolven in Zuid-Europa: vrijwel iedere vorm van extreem weer in 2025 werd door klimaatverandering verergerd. Bij droogte, hitte, overstromingen en tropische stormen was de invloed van de opwarming duidelijk te zien.
2025 was bepaald geen rustig jaar als het gaat om weersextremen en natuurrampen. Januari begon met de verwoestende branden in Los Angeles, waarbij meer dan vierhonderd mensen om het leven kwamen en anderen alles verloren.
Maar ook teisterden hittegolven Europa in de zomermaanden en was het zo lang droog in Iran dat hoofdstad Teheran bijna geëvacueerd moest worden. De tropische cycloon Melissa raasde over het Caribisch gebied en groeide uit tot een monsterorkaan in de hoogste categorie.
Klimaatwetenschappers van over de hele wereld hebben de handen ineengeslagen in netwerk World Weather Attribution (WWA). Wanneer er een orkaan, overstroming of hittegolf plaatsvindt, berekenen zij in hoeverre klimaatverandering een rol speelde, vertelt klimaatonderzoeker Sjoukje Philip, die namens het KNMI bij het netwerk zit. Vaak brengen de wetenschappers een week na een weersextreem al een studie uit.
Alleen al in 2025 vielen er maar liefst 157 gevallen van extreem weer te analyseren; 22 daarvan heeft WWA in detail geanalyseerd. Het blijkt dat het weer in 2025 in de meeste gevallen werd beïnvloed door de opwarming van de aarde: zeventien keer.
En dat terwijl er sprake was van La Niña. Dat weersverschijnsel is de tegenhanger van El Niño en zorgt over het algemeen voor koelere weersomstandigheden. Maar La Niña kon de menselijke opwarming niet compenseren. Dat maakt ook 2025 weer een van de warmste jaren sinds het begin van de metingen. Naar verwachting belandt het op plek twee, na 2024.
Dat is goed terug te zien in onderstaande afbeelding, die we hebben gemaakt op basis van de WWA-data. De wereldkaart toont in welke regio's dit jaar recordhete omstandigheden voorkwamen.
De onderzoekers vergeleken de waarden met die van de periode tussen 1995 en 2024. Vooral Scandinavië, Centraal-Azië en Groenland springen eruit. Zonder klimaatverandering waren zulke temperaturen volgens de groep onderzoekers vrijwel onmogelijk.
Opvallend is dat de gevolgen niet eerlijk verdeeld zijn. Vrouwen, kinderen en arme gemeenschappen worden wereldwijd harder geraakt. Dat komt doordat zij vaker buiten werken en minder mogelijkheden en middelen hebben om te vluchten.
"We leven nu in het klimaat waar wetenschappers tien jaar geleden voor waarschuwden", zegt natuurbrandonderzoeker Theo Keeping, die meewerkte aan het rapport. In 2015 werd het klimaatakkoord van Parijs gesloten.
Die hoge temperaturen in combinatie met gebrek aan neerslag zorgden het afgelopen jaar voor veel bosbranden met een hoge intensiteit. De kaart hieronder laat de hitte door natuurbranden zien, gemeten door satellieten.
De hitte en kracht van de branden was op veel plekken groter dan normaal, vooral in Zuid-Korea, Zuid-Europa en het westen van de VS. Rondom Los Angeles woedden in januari de meest verwoestende bosbranden die de stad ooit heeft meegemaakt.
We schreven destijds al over hoe klimaatverandering olie op het vuur gooit. De temperatuur stijgt en langdurige droogte komt vaker voor. Dat zijn precies de omstandigheden voor natuurbranden.
Een van de effecten van de klimaatopwarming is dat naast droogte juist ook meer (harde) regen voorkomt. De kaart hieronder laat het contrast duidelijk zien. Grote delen van Afrika, Centraal-Azië en Zuid-Amerika kregen te maken met droogte, terwijl regen in onder meer India, Australië en Botswana voor zware overstromingen zorgde.
WWA wijst erop dat betrouwbare data en meetstations in sommige ontwikkelingslanden ontbreken, waardoor het lastiger is harde conclusies te trekken.
Toch zien de wetenschappers een wereldwijd patroon: extreme neerslag wordt intenser en komt vaker voor in een opwarmend klimaat. Dat leidt vaker tot gevaarlijke overstromingen, vooral in steden, omdat water daar moeilijker weg kan.
Klimaatverandering laat ook tropische stormen niet ongemoeid. Zoals onderstaande afbeelding laat zien, werd 'monsterorkaan' Melissa door klimaatverandering zwaarder. De klasse 5-orkaan die over onder meer Jamaica, Cuba en Haiti raasde, richtte extreem veel schade aan.
In een wereld die 1,3 graad koeler was - dus zonder de menselijke opwarming - zouden zulke zware orkanen vijf keer minder vaak voorkomen. Maximale windsnelheden zouden in die omstandigheden zo'n 7 procent lager liggen. Dat lijkt misschien een klein verschil, maar kan veel uitmaken in schade.
De oorzaak is warmer zeewater: dat zorgt ervoor dat een orkaan meer energie krijgt. In de toekomst komen orkanen als Melissa vaker voor én zijn ze intenser. Doordat er op tijd werd gewaarschuwd, konden veel Jamaicanen en Cubanen op tijd geëvacueerd worden.
Wetenschappers kunnen natuurlijk niet voorspellen wat voor weer 2026 zal brengen. Maar ze benadrukken: ook volgend jaar is snelle afbouw van fossiele brandstoffen noodzakelijk om de opwarming af te remmen, en daarmee de ernstigste gevolgen te voorkomen.
Maar ook adaptatiemaatregelen en verbeterde waarschuwingssystemen zijn onmisbaar, al zitten er volgens de onderzoekers duidelijke grenzen aan wat een samenleving aankan.
"We leven inmiddels in een nieuw tijdperk van gevaarlijk extreem weer", zegt onderzoeker Theo Keeping. "Alleen snel ingrijpen kan voorkomen dat het verder escaleert."
Source: Nu.nl algemeen