Roos Ykema was onderdeel van de activistische hulpvloot die de Israëlische blokkade op zee afgelopen zomer wilde omzeilen met goederen voor Gaza. Ze werd onder schot gehouden, belandde met veertien andere personen in een cel en ging in hongerstaking. "Misschien doe ik het weer."
Het eerste wat Ykema at na een hongerstaking van ruim drie dagen was Turks fruit. Dat kreeg ze van andere passagiers tijdens de vlucht naar huis. Haar eerste maaltijd op Nederlandse bodem was "een klef broodje bij de Albert Heijn op Schiphol", lacht ze. "Diezelfde avond zat ik alweer bij Pauw & De Wit."
Ruim een maand eerder nam de oprichter van migrantenhulporganisatie MiGreat vrij om zich aan te sluiten bij de Global Sumud Flotilla (GSF): 500 activisten van over de hele wereld die op 45 zeil- en motorboten richting Gaza voeren. Geen makkelijke klus, want Israël blokkeert de zee rond Gaza al sinds 2007. De Verenigde Naties hebben dit al vaker veroordeeld.
Bovendien schuwde de Israëlische marine eerder geen geweld tegen activistenvloten. In 2010 schoten Israëlische soldaten tien pro-Palestijnse activisten dood op een Turks hulpschip dat van Cyprus richting Gaza voer. Jaren later betaalde Israël een schadevergoeding aan de families van de slachtoffers.
Nam je afscheid van familie in de zin van: misschien kom ik niet meer terug?
"Ik wist wel dat ik niet in levensgevaar zou raken. Israël is voorzichtiger met burgers van landen die hen diplomatiek steunen. In juni vertrok ook al een vloot. Ik vond het wel belastend voor mijn familie, zeker toen ze nauwelijks iets hoorden na mijn arrestatie."
Met een zevenkoppige Nederlandse delegatie sloot Ykema vanuit Griekenland aan met een zeilboot. Het vooronder, de keukenkastjes en de opbergruimtes onder hun matrassen zaten vol met honderden kilo's rijst, linzen, bonen, babymelk en eerstehulpmiddelen. "Je weet dat het heel weinig is en de kans klein is dat je aankomt."
Was het brengen van hulp dan symbolisch?
"Ik vind het niet symbolisch, maar meer directe hulp bieden. Er is honger, je gaat eten brengen. Naast heel veel steun kregen we ook de kritiek: 'Jullie gaan het toch niet halen, dus dan heeft het geen nut.' Martin Luther King stopte ook niet na het organiseren van één mars."
"Vrouwenstemrecht, arbeidersrechten en de afschaffing van slavernij: voor dat alles moest jarenlang geprotesteerd worden. En je ziet het effect. Bij onze vloot voer een Italiaans marineschip mee. Dat was bij de vorige vloot ondenkbaar. Premier Giorgia Meloni was ook niet op onze hand, maar moest wel vanwege maatschappelijke druk."
Wat was het plan als jullie wel zouden aankomen? Alle goederen konden worden ingenomen door Hamas.
"Hamas is ook de overheid in Gaza, dus dat zou vrij logisch zijn. We wilden de hulpgoederen in de haven van Gaza-Stad overdragen aan lokale hulporganisaties. Die hebben grote gaarkeukens. Flotilla had al contact gelegd met die organisaties."
"Ik zag vooral veel risico's in hoe wanhopig de bevolking in Gaza moet zijn. Wat doen we als mensen naar ons toe zwemmen en worden beschoten door Israëlische soldaten?"
"Onze bescherming was ons paspoort en de publiciteit. Je moet je paspoort altijd op je lijf dragen. We hadden camera's met livestreams zodat de hele wereld kon meekijken. Toen de soldaten aan boord kwamen, knipten ze meteen de kabels door."
Dit waren de laatste beelden van de Nederlandse delegatie voordat de verbinding werd verbroken:
Hoe verliep het moment dat jullie schip werd geënterd?
"Kort nadat we de bezette zone waren binnengevaren, werden de eerste boten gekidnapt. Er voeren al vaker boten om ons heen die met grote lampen op ons schenen. Rond 3.00 uur 's nachts kwam een grote speedboot op ruim 10 meter naast ons varen. Via een speaker werd omgeroepen: 'Wij komen aan boord. Als jullie meewerken, word je niks aangedaan.'"
"Aan de andere kant van het schip gooide ik snel mijn mobieltje, laptop en notitieblok overboord. Dat hadden we afgesproken. We zaten in de kajuit met onze handen omhoog toen vier soldaten aan boord kwamen. Zij voeren de boot naar de Israëlische haven. Dat duurde ongeveer twaalf uur, waarbij ze ons onder schot hielden. Het rode mikpunt van hun wapenlampen ging constant langs onze bovenlichamen."
"Ze wisten niet goed wat ze deden. Onze kapitein moest helpen navigeren. Een van de militairen werd zeeziek en stond overboord te kotsen. Een soldaat die de wacht hield viel op een gegeven moment in slaap. Hij schrok wakker toen hij zijn geweer op de grond hoorde vallen."
Werd het ook gewelddadig?
"Dat gebeurde na aankomst in de haven van de Israëlische stad Ashdod. We moesten op het warme asfalt zitten in de zon. Mannen kregen knietjes en werden geslagen, onder wie twee Nederlandse mannen met een Arabisch uiterlijk van mijn boot. Mensen van kleur en met een Arabisch uiterlijk werden harder aangepakt."
"Ik belandde in een gevangeniscel met veertien andere Flotilla-activisten. De meesten gingen in hongerstaking. Die optie was van tevoren al besproken. Enerzijds uit compassie met de hongerige Palestijnen, maar het is ook een drukmiddel en creërt extra aandacht."
"De sfeer in de gevangenis was eigenlijk best goed. We zongen Arabische liedjes en schreeuwden 'Free Free Palestine'. Soms was ik wel duizelig, maar een hongerstaking wordt pas na een maand gevaarlijk."
Vond iedereen dat er wat was bereikt?
"In mijn cel dacht niemand dat alles compleet was mislukt. Vooral alle aandacht en opgevoerde druk waren belangrijk. We kregen toen niet mee hoe ons gevangenschap leidde tot massale protesten in Italië en een spoorbezetting in Den Haag. Het was fijn dat andere mensen door ons ook in actie kwamen."
Nu, bijna drie maanden later, werkt Ykema graag mee aan een volgende vloot. Ze twijfelt wel of ze weer aan boord stapt. "Aan wal valt ook veel te organiseren. Bovendien heb je nieuwe gezichten nodig. Zo wordt een beweging groter."
Source: Nu.nl algemeen