Online seksueel misbruik van minderjarigen was in 2025 een urgent en almaar groeiend probleem. De omvang van sommige zedenzaken is zo groot dat er in Nederland veel ouders rondlopen die niet weten dat hun kinderen slachtoffer zijn.
Het is 24 maart 2024 als de politie aanklopt bij een huis in Enkhuizen. Het stadje aan het IJsselmeer heeft nog geen 20.000 inwoners en iedereen kent elkaar. Zo ook Winston A., de dan 26-jarige vrijwilliger bij lokale voetbalclub S.V. Enkhuizen. Hij weet direct waarom de agenten aan zijn deur staan. A. leidt ze naar zijn slaapkamer, waar de agenten zijn gegevensdragers in beslag nemen.
Als de politie het wachtwoord van A. invoert, ontvouwt zich een netwerk van mapjes met de namen van de bijna vijfhonderd slachtoffers die A. heeft gemaakt. Het gaat om jonge jongens die in contact dachten te staan met een meisje. Het aantal afbeeldingen dat A. heeft opgeslagen overstijgt de miljoen.
De zaak is geen uitzondering, weet Lidewijde van Lier. Zij is zedenspecialist bij de politie. "Het begint soms met één melding en als we dan gegevensdragers doorzoeken, is het alsof we de doos van Pandora openen."
Exacte cijfers over het aantal zaken van online seksueel misbruik dit jaar ten opzichte van eerdere jaren zijn niet bekend. Toch leeft er bij de zedenpolitie geen twijfel dat het er meer geworden zijn. En als het gaat om seksueel geweld, is wat ze zien nog maar het topje van de ijsberg.
De omvang van dit soort zedenzaken en de beschikbaarheid van zedenrechercheurs zorgt ervoor dat de rechercheurs voor het dilemma komen te staan wie van de slachtoffers ze wel en niet gaan identificeren en benaderen.
"We weten ook niet wat beter is", vervolgt Van Lier. "Het kind en de ouders informeren dat ze slachtoffer zijn, of juist niet. Het kan heel veel teweegbrengen als er plots politie aan de deur staat."
A. werd in december van dit jaar veroordeeld tot vijf jaar cel en tbs. Een maand voor zijn veroordeling dient zich een soortgelijke zaak aan. Kevin B. wordt ervan verdacht 195 meisjes seksueel te hebben misbruikt en afgeperst, sommigen van hen niet ouder dan tien jaar. De handelingen waartoe ze zijn gedwongen zijn schokkend.
De trieste conclusie is dat ook dit soort zaken geen uitzondering meer zijn. "De ernst van de zaken zien we echt toenemen", aldus Van Lier. "Als je kijkt naar de aard van het beeldmateriaal dat we tegenkomen, gaat dat ons voorstellingsvermogen echt te boven." In deze specifieke zaken, waarin ook sprake is van sadistisch materiaal, blijken de daders vaker leeftijdsgenoten van hun slachtoffers te zijn.
Het grote gevaar van online seksueel misbruik is dat het doordringt tot veilig gewaande omgevingen, zoals de slaapkamer van kinderen. De dader is niet langer een enge man in de bosjes, maar iemand die zich met het grootste gemak voordoet als een leeftijdsgenoot of een luisterend oor en zo het vertrouwen wint.
De 'wapens' zijn door ouders zelf verstrekt aan hun kinderen. Een telefoon en een camera zijn genoeg om de deur open te zetten voor "roofdieren", zoals Van Lier ze omschrijft. "En er is bijna geen ontkomen aan, zoals zij te werk gaan."
"Die jagers zijn op zoek naar kwetsbaarheid", vult Ben van Mierlo aan. Hij is Landelijk coördinator van het Team Bestrijding Kinderpornografie en Kindersekstoerisme. "En kwetsbaar zijn jongeren, gezien hun leeftijd, in de basis allemaal. Je hoeft dat alleen maar te onderkennen, en daar zijn deze daders buitengewoon goed in."
Uit onderzoeken naar communicatie tussen dader en slachtoffer werd er in het snelste geval al na negentien seconden gevraagd om een naaktfoto. Het uiterste was langer dan een jaar. "Dan zijn ze dus meer dan een jaar bezig om een kind zo ver te krijgen dat het uiteindelijk toch bereid is om zo’n afbeelding te versturen. En dan hebben ze ze."
Het idee dat het jouw gezin niet zal overkomen, is volgens deze zedenexperts naïef. Zelfs al stuurt een kind geen naaktfoto's uit zichzelf, met AI of zogenaamde nudify-apps maak je van een normale foto met gemak een naaktfoto. Onder dreiging van het openbaar maken van zo'n foto gaan sommige kinderen alsnog overstag echte naaktbeelden te delen.
Het antwoord op dit probleem is niet alleen het strafrecht, maar begint bij jongeren leren praten over dit vraagstuk. "We moeten af van onze schaamtecultuur om dit met elkaar te bespreken, want dat maakt kinderen nog kwetsbaarder", aldus Van Mierlo.
Schaamte voedt volgens hem juist de macht van de daders om kinderen te dwingen nog meer beelden van zichzelf te delen. Als ze het gevoel hebben dat ze door het delen van een naaktfoto iets ergs hebben gedaan of nergens terechtkunnen, blijven slachtoffers jarenlang in de greep van de daders.
Als het gaat om voorlichten van kinderen, ligt er ook een belangrijke taak voor het onderwijs. Toch roept een wirwar van lesmethoden en de vrijheid van scholen om hier zelf invulling aan te geven zorgen op over de kwaliteit.
Jaarlijks wordt er gekeken naar wat belangrijk is om aan kinderen op basisscholen en middelbare scholen mee te geven. Daarin valt op dat het onduidelijk is wat er nou precies van scholen wordt verwacht op het gebied van relationele en seksuele vorming, ziet Conny Rijken, Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen, al jaren.
In de half december verschenen Monitor seksueel geweld tegen kinderen 2020-2024, dringt Rijken er daarom voor de zoveelste keer op aan om meer duidelijkheid te scheppen op dit vlak. Zo ontbreekt het bijvoorbeeld nog steeds aan hoe scholen om dienen te gaan met voorlichting over online seksualiteit. Ondertussen staat er in datzelfde rapport dat het aantal meldingen van online seksueel geweld en intimidatie alarmerend snel stijgt.
"Eigenlijk moet je kunnen eisen dat scholen alleen lesmethoden gebruiken die bewezen effectief zijn", aldus Rijken. "Het kan natuurlijk niet zo zijn dat je door de vrijheid van onderwijs geen kwaliteitseisen kan stellen. Dat is de wereld op zijn kop."
"Seksueel geweld tegen kinderen is een maatschappelijk probleem met een enorme omvang", gaat ze verder. "Leer kinderen hoe ze hiermee om moeten gaan, zowel offline als online."
Het probleem is inmiddels zo groot dat er naast de aandacht voor fysiek misbruik ook nadrukkelijk wordt gefocust op online seksueel misbruik. Van Lier vervult daarin een belangrijke rol. Sinds 1 november is haar aandacht hier volledig op gericht.
Ondertussen probeert de zedenpolitie de aandacht van een nieuw kabinet vast te blijven houden, al lijken politici door de heftigheid soms liever weg te kijken.
"Het is een onderwerp waar we ons allemaal over verbazen. Waarvan we denken; lager kan niet", zegt Van Mierlo."Maar het is ook een onderwerp dat in de bespreekbaarheid buitengewoon ingewikkeld is. Als je er vandaag over hoort, wil je het het liefste morgen weer zijn vergeten, want het komt wel heel dicht op je huid. Maar je kan dit niet wegstoppen."
Source: Nu.nl algemeen